{"id":412,"date":"2015-11-04T00:30:30","date_gmt":"2015-11-03T21:30:30","guid":{"rendered":"http:\/\/yarimada.gen.tr\/?p=412"},"modified":"2016-03-05T16:10:33","modified_gmt":"2016-03-05T14:10:33","slug":"bulut-bilisim-miti","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/yarimada.gen.tr\/?p=412","title":{"rendered":"Bulut Bili\u015fim Miti"},"content":{"rendered":"

Bulut bili\u015fim, son y\u0131llarda hakk\u0131nda \u00e7ok konu\u015fulan ama az tart\u0131\u015f\u0131lan bir teknoloji. Bulut bili\u015fim \u015firketleri, kurumlar\u0131 ve bireyleri bulut bili\u015fimin gereklili\u011fi konusunda ikna edebilmek i\u00e7in yo\u011fun \u00e7aba harc\u0131yorlar. Bulut bili\u015fimin sadece gerekli de\u011fil ayn\u0131 zamanda ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011funa inanmam\u0131z isteniyor.<\/p>\n

<\/p>\n

T\u00fcrkiye’de bulut bili\u015fimin bilinirli\u011fi hakk\u0131nda bir ara\u015ft\u0131rma yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyorum. Ama 2012 y\u0131l\u0131n\u0131n a\u011fustos ay\u0131nda, ABD’de 1000 yeti\u015fkin \u00fczerinde yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma bulut bili\u015fimin ne oldu\u011fu hakk\u0131nda ciddi bir kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Ara\u015ft\u0131rmaya kat\u0131lanlar\u0131n %51’i bulut bili\u015fimin havayla ilgili bir \u015fey oldu\u011funu ve k\u00f6t\u00fc hava \u015fartlar\u0131ndan etkilenebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. %54’\u00fc daha \u00f6nce hi\u00e7 bulut bili\u015fimden faydalanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnse de ger\u00e7ekte %95’i fark\u0131nda olmadan bulut bili\u015fimi kullanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fin ilginci bulut bili\u015fimin ne oldu\u011fu bilinmemesine kar\u015f\u0131n bulut bili\u015fimin “gelece\u011fin i\u015f yeri” oldu\u011funa inananlar\u0131n oran\u0131 %59’dur. (http:\/\/www.forbes.com\/sites\/thesba\/2012\/11\/13\/americans-still-unclear-about-cloud-computing\/ <\/a>). Bulut bili\u015fimi, \u00e7ok konu\u015fulan ama tart\u0131\u015f\u0131lmayan bir teknoloji olarak nitelendirmemin nedeni tam da bu. \u0130nsanlar bulutun neyi ifade etti\u011fini bilmemelerine kar\u015f\u0131n onun hakk\u0131nda olumlu d\u00fc\u015f\u00fcncelere sahipler.<\/p>\n

Birka\u00e7 y\u0131l \u00f6ncesine kadar bulut bili\u015fimin herkesin \u00fczerinde anla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir tan\u0131m\u0131 bile yoktur. Farkl\u0131 bulut uzmanlar\u0131n\u0131n farkl\u0131 bulut tan\u0131mlar\u0131 vard\u0131r. Hatta ABD h\u00fck\u00fcmeti 2009’da birimlerine uygun maliyeti nedeniyle bulut bili\u015fimi dikkate almalar\u0131n\u0131 \u00f6nerdi\u011finde birim y\u00f6neticileri bulutun tam olarak ne oldu\u011fu hakk\u0131nda teredd\u00fct etmi\u015ftir. Bu nedenle h\u00fck\u00fcmet, ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc NIST’ten bulutu tan\u0131mlamas\u0131n\u0131 istemi\u015ftir (http:\/\/www.technologyreview.com\/news\/425970\/who-coined-cloud-computing\/<\/a>).<\/p>\n

NIST’in ABD h\u00fck\u00fcmeti ve sekt\u00f6r\u00fcn temsilcileriyle beraber y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar neticesinde 2009 y\u0131l\u0131n\u0131n kas\u0131m ay\u0131nda bulut bili\u015fim tan\u0131m\u0131n\u0131n ilk tasla\u011f\u0131 yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk taslaktan sonra da tan\u0131mlama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 devam etmi\u015ftir. 2011 y\u0131l\u0131nda eyl\u00fcl ay\u0131nda yay\u0131mlanan tan\u0131m\u0131n 15. s\u00fcr\u00fcm\u00fcne g\u00f6re bulut bili\u015fim \u201cminimum y\u00f6netim \u00e7abas\u0131 ve hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131 deste\u011fi ile yay\u0131mlanabilecek ortak havuzlara ve ayarlanabilir kaynaklara (\u00f6rne\u011fin a\u011flar, sunucular, veri depolar\u0131, uygulamalar ve hizmetler) an\u0131nda eri\u015fim sa\u011flayan bir model\u201d (http:\/\/csrc.nist.gov\/publications\/nistpubs\/800-145\/SP800-145.pdf<\/a>) olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r.<\/p>\n

TSE’nin (2013) tan\u0131m\u0131na g\u00f6re ise bulut bili\u015fim, \u201ci\u015flemci g\u00fcc\u00fc ve depolama alan\u0131 gibi bili\u015fim kaynaklar\u0131n\u0131n ihtiya\u00e7 duyulan anda, ihtiya\u00e7 duyuldu\u011fu kadar kullan\u0131lmas\u0131 esas\u0131na dayanan, uygulamalar ile altyap\u0131n\u0131n birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z oldu\u011fu ve veriye izin verilen her yerden kontroll\u00fc eri\u015fimin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu, gerekti\u011finde kapasitenin h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde artt\u0131r\u0131l\u0131p azalt\u0131labildi\u011fi, kaynaklar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n kolayl\u0131kla kontrol alt\u0131nda tutulabildi\u011fi ve raporlanabildi\u011fi bir bili\u015fim t\u00fcr\u00fcd\u00fcr.\u201d<\/p>\n

NIST, bulut bili\u015fimin be\u015f temel \u00f6zelli\u011fi oldu\u011funu belirtmektedir:<\/p>\n

    \n
  1. Talep \u00fczerine selfservis (On-demand self-service):<\/b> T\u00fcketici, sunucu zaman\u0131 ve depolama gibi \u00f6zellikleri gereksinim duyduk\u00e7a otomatik olarak (insan etkile\u015fimine gerek duymaks\u0131z\u0131n) servis sa\u011flay\u0131c\u0131dan sa\u011flayabilir.<\/span><\/li>\n
  2. Geni\u015f A\u011f Eri\u015fimi:<\/b> \u00c7e\u015fitli istemciler (mobil telefonlar, i\u015f istasyonlar\u0131, diz\u00fcst\u00fc bilgisayarlar, tabletler) a\u011f \u00fczerinden, standart mekanizmalar\u0131 kullanarak sunulan hizmetlerden faydalanabilir.<\/span><\/li>\n
  3. Kaynak Havuzu:<\/b> Birden \u00e7ok t\u00fcketiciye ayn\u0131 anda hizmet verilir. T\u00fcketiciler, kulland\u0131klar\u0131 kayna\u011f\u0131n yerini bilmeksizin, kar\u015f\u0131lar\u0131nda tek bir kaynak varm\u0131\u015fcas\u0131na hizmetlerden faydalan\u0131rlar.<\/span><\/li>\n
  4. H\u0131zl\u0131 esneklik<\/b>: Bulut sisteminin yetenekleri, h\u0131zl\u0131 bir bi\u00e7imde art\u0131r\u0131labilir ya da azalt\u0131labilir. T\u00fcketiciler, sistemin kaynaklar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rs\u0131z olarak alg\u0131larlar.<\/span><\/li>\n
  5. \u00d6l\u00e7\u00fclebilirlik<\/b>: Sunulan hizmetler, hem servis sa\u011flay\u0131c\u0131 hem de t\u00fcketici taraf\u0131ndan izlenebilir ve \u00f6l\u00e7\u00fclebilir.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n

    Bulut bili\u015fimdeki hizmet modelleri ise \u00fc\u00e7 farkl\u0131 bi\u00e7imde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r: Hizmet olarak Yaz\u0131l\u0131m (Software as a Service – SaaS<\/strong>), Hizmet olarak Platform (Platform as a Service – PaaS<\/strong>) ve Hizmet olarak Altyap\u0131 (Infrastructure as a Service \u2013 IaaS<\/strong>).<\/p>\n

    Yaz\u0131l\u0131m hizmeti modelinde bilgisayar kullan\u0131c\u0131lar\u0131 ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 yaz\u0131l\u0131m\u0131 bilgisayarlar\u0131na kurmadan, hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131n bilgisayarlar\u0131na internet \u00fczerinden eri\u015ferek kullan\u0131rlar. Y\u0131llard\u0131r kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z e-posta hizmetleri (Google Mail, Yahoo Mail vb), yaz\u0131l\u0131m hizmeti kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilebilir. Son y\u0131llarda Google Apps (https:\/\/www.google.com\/work\/apps\/business\/<\/a>), salesforce.com, Microsoft Office 365 vb yaz\u0131l\u0131m hizmetlerinin kullan\u0131m\u0131n\u0131n da yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131, hatta baz\u0131 kullan\u0131c\u0131lar\u0131n bu yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 bilgisayarlar kurulan yaz\u0131l\u0131mlara tercih etti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu hizmetler \u00fccretli olabilece\u011fi gibi hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131lar hizmeti \u00fccretsiz sunup hedefli reklamc\u0131l\u0131ktan gelir elde etmeyi tercih edebilir.<\/p>\n

    Platform bir hizmet olarak sunuldu\u011funda hedef kitle son kullan\u0131c\u0131lar de\u011fil, yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirenlerdir. Bu modelde hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131lar, i\u015fletim sistemi, web sunucu, programlama dili, veritaban\u0131 gibi yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131labilecek ara\u00e7lar\u0131 sunar (\u00d6rne\u011fin Google App Engine, Microsoft Azure, OrangeSpace, Heroku vb).<\/p>\n

    Altyap\u0131 hizmetinde ise sunulan fiziksel ya da sanal bilgisayarlard\u0131r. Kullan\u0131c\u0131lar, hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131n belirledi\u011fi s\u0131n\u0131rlar \u00e7er\u00e7evesinde kendisine ayr\u0131lan makineye eri\u015fip istedi\u011fi i\u015fletim sistemi ve yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 kurabilir. Dolay\u0131s\u0131yla en kapsaml\u0131 bulut hizmetidir.<\/p>\n

     <\/p>\n\n\n<\/colgroup>\n\n\n\n\n
    \n

    Yaz\u0131l\u0131m Hizmeti<\/b><\/span><\/p>\n

    E-Posta, sanal masa\u00fcst\u00fc, ileti\u015fim, oyunlar<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

    \n

    Platform Hizmeti<\/b><\/span><\/p>\n

    Veritaban\u0131, geli\u015ftirme ara\u00e7lar\u0131, web sunucusu<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

    \n

    Altyap\u0131 Hizmeti<\/b><\/span><\/p>\n

    Sanal makineler, sunucular, depolama alanlar\u0131, y\u00fck dengeleyiciler, a\u011f<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

    Bulut bili\u015fim, konumland\u0131rma (deployment) modeline g\u00f6re de s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilmektedir. \u00d6zel bulutlar, sadece belirli bir kurulu\u015fa hizmete veren bulutlard\u0131r ve kurulu\u015fun kendisi taraf\u0131ndan y\u00f6netilir. Topluluk bulutlar\u0131, ortak ilgilere (g\u00f6rev, g\u00fcvenlik, politika vb) sahip topluluklarca kullan\u0131l\u0131r ve bulutun y\u00f6netimi i\u00e7erisindeki \u00f6rg\u00fctlenmelerle sa\u011flan\u0131r. Kamusal bulutlar\u0131n kullan\u0131m\u0131 herkese a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ama bu kullan\u0131m\u0131n \u00fccretsiz olma zorunlulu\u011fu yoktur; kullan\u0131c\u0131lar belirli bir \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda hizmet al\u0131rlar ya da hizmetin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ki\u015fisel verileriyle \u00f6derler. Kamusal bulutlar, h\u00fck\u00fcmet kurulu\u015flar\u0131, \u00fcniversiteler, \u015firketler ya da bunlar\u0131n bir araya gelerek olu\u015fturdu\u011fu \u00f6rg\u00fctler taraf\u0131ndan i\u015fletilmektedir. Melez (hybrid) bulutlar ise yukar\u0131daki modellerin bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 olabilmektedir.<\/p>\n

    \u0130nsanlar neden bulut hizmetlerini se\u00e7melidir sorusuna bulut \u015firketlerinin verdi\u011fi yan\u0131tlar sundu\u011fu hizmete g\u00f6re de\u011fi\u015fmektedir. Hedef kurumsal kullan\u0131c\u0131lar oldu\u011funda \u00f6zellikle bili\u015fim ve haberle\u015fme teknolojisi (BHT) kaynaklar\u0131n\u0131n d\u0131\u015far\u0131dan teminine vurgu yap\u0131lmaktad\u0131r. 2010 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan Bulut Bili\u015fim Dosyas\u0131’nda bulut hizmeti sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131 bulutun faydalar\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki s\u00f6zlerle ifade etmi\u015ftir (Yap\u0131c\u0131, 2010):<\/p>\n