Facebook\/Cambridge Analytica skandal\u0131n\u0131n ard\u0131ndan teknoloji \u015firketlerinin i\u015f modelleri mercek alt\u0131na al\u0131nd\u0131 ve faaliyetleri sorgulanmaya ba\u015fland\u0131. Google’\u0131n insans\u0131z hava arac\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirebilecek bir Pentagon program\u0131na kat\u0131lmas\u0131 \u015firket \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 taraf\u0131ndan protesto edildi. Di\u011fer yandan YZ’nin (yapay zek\u00e2) g\u00fcndelik hayattaki kullan\u0131m\u0131ndan kaynakl\u0131 (otomatik karar sistemlerinin kararlar\u0131, mahremiyet, y\u00fcz tan\u0131ma sistemleri vb) sorunlar da giderek kendini g\u00f6steriyordu. Bu ko\u015fullarda, \u015firketlerin faaliyetlerinin d\u00fczenlenmesi gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi kamuoyunda ve siyaset\u00e7iler aras\u0131nda yayg\u0131nla\u015f\u0131rken YZ eti\u011fi \u015firketler i\u00e7in hem d\u0131\u015far\u0131dan d\u00fczenlemelere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kman\u0131n hem de \u015firket d\u0131\u015f\u0131nda ve i\u00e7inde sars\u0131lan imajlar\u0131n\u0131 toparlaman\u0131n bir arac\u0131 haline geldi. Veri ve bundan sa\u011flanan YZ’ye dayal\u0131 kapitalizminin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131n bilgisayar bilimcileri ve m\u00fchendislerinin etik davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesine daha fazla odaklan\u0131lmas\u0131yla giderilebilece\u011fi iddia edildi. \u015eirketler, sorumlu YZ, g\u00fcvenilir YZ, sosyal a\u00e7\u0131dan faydal\u0131 YZ, demokratik YZ, insan merkezli YZ vb terimler ortaya att\u0131lar. Daha sonra h\u00fck\u00fcmetler, uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctler ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 YZ eti\u011fi furyas\u0131na kat\u0131ld\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
2020’nin ba\u015flar\u0131nda, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda 167 YZ eti\u011fi y\u00f6nergesi vard\u0131. 2023’te bu say\u0131 artt\u0131\u011f\u0131 gibi YZ eti\u011fi, YZ’nin olumsuz etkileri hakk\u0131ndaki tart\u0131\u015fmalarda daha etkili ve y\u00f6nlendirici olmaya ba\u015flad\u0131. Ge\u00e7ti\u011fimiz haftalarda YZ eti\u011fi alan\u0131nda \u00fc\u00e7 \u00f6nemli geli\u015fme ya\u015fand\u0131. Birincisi, Microsoft’un YZ eti\u011fi ekibinin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 sonland\u0131rmas\u0131yd\u0131. M\u00fchendis, tasar\u0131mc\u0131 ve felsefecilerden olu\u015fan ekip, “etik ve sorumlu yapay zeka inovasyonuna rehberlik etmek” ile g\u00f6revliydi (https:\/\/www.cumhuriyet.com.tr\/bilim-teknoloji\/microsoft-yapay-zeka-etik-ekibini-isten-cikardi-2061158<\/a>). Microsoft \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na g\u00f6re \u015firketin sorumlu YZ ilkelerinin geli\u015ftirilen \u00fcr\u00fcnlerin tasar\u0131m\u0131na ger\u00e7ekten yans\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamada etik ve toplum ekibinin kritik bir rol\u00fc olmu\u015ftu. Buna kar\u015f\u0131n Microsoft’un hala YZ giri\u015fimlerini y\u00f6netmek i\u00e7in kurallar ve ilkeler olu\u015fturmakla g\u00f6revli aktif bir Sorumlu Yapay Zeka Ofisi bulunuyor ve \u015firket, son i\u015ften \u00e7\u0131karmalara ra\u011fmen bu alandaki genel yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunuyor (https:\/\/www.platformer.news\/p\/microsoft-just-laid-off-one-of-its<\/a>).<\/p>\n\n\n\n \u0130kincisi, FLI’n\u0131n (Ya\u015fam\u0131n Gelece\u011fi Enstit\u00fcs\u00fc – Future of Life Institute), 22 Mart’ta “Dev Yapay Zeka Deneylerini Duraklat\u0131n” ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir a\u00e7\u0131k mektup yay\u0131mlamas\u0131yd\u0131. \u0130mzac\u0131lar aras\u0131nda Yoshua Bengio, Stuart Russell, Gary Marcus gibi YZ d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00f6nemli isimlerinin yan\u0131nda Elon Musk, Steve Wozniak, Yuval Noah Harari, Daron Acemo\u011flu gibi isimler de vard\u0131. Mektupta YZ sistemlerinin art\u0131k genel g\u00f6revlerde insanlarla rekabet edebilir hale geldi\u011fine dikkat \u00e7ekiliyor ve \u015fu sorular soruluyordu:<\/p>\n\n\n\n A\u00e7\u0131k mektupta, bu gibi kararlar\u0131n se\u00e7ilmemi\u015f teknoloji liderlerine b\u0131rak\u0131lamayaca\u011f\u0131 belirtiliyordu. G\u00fc\u00e7l\u00fc YZ sistemlerinin geli\u015ftirilmesine devam etmeden \u00f6nce risklerin y\u00f6netilebilirli\u011finden emin olunmal\u0131yd\u0131. Bu nedenle, t\u00fcm YZ laboratuvarlar\u0131na GPT-4’ten daha g\u00fc\u00e7l\u00fc teknolojiler geli\u015ftirmeden \u00f6nce en az alt\u0131 ayl\u0131k bir ara verme \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yap\u0131l\u0131yordu. Bu alt\u0131 ayl\u0131k ara, d\u0131\u015f uzmanlar taraf\u0131ndan titizlikle denetlenen ve g\u00f6zetilen ileri d\u00fczeyde YZ’ler i\u00e7in gerekli g\u00fcvenlik protokollerini ortakla\u015fa geli\u015ftirmek ve uygulamak i\u00e7in kullan\u0131lacakt\u0131. Mektupta bu ad\u0131m\u0131n genel olarak YZ’nin geli\u015fiminde bir duraklama anlam\u0131na gelmedi\u011fi, sadece \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez kara kutu modellerine y\u00f6nelik tehlikeli yar\u0131\u015ftan geri ad\u0131m at\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na geldi\u011fi belirtiliyordu. Ayr\u0131ca do\u011fruluk, \u015feffafl\u0131k ve yorumlanabilirlik vurgusu yap\u0131l\u0131yordu (https:\/\/futureoflife.org\/open-letter\/pause-giant-ai-experiments\/<\/a>).<\/p>\n\n\n\n A\u00e7\u0131k mektup, makinelere programlanan \u0131rk\u00e7\u0131 veya cinsiyet\u00e7i \u00f6n yarg\u0131lar gibi YZ ile ilgili daha acil sorunlar yerine hayali k\u0131yamet senaryolar\u0131na \u00f6ncelik vermekle ele\u015ftirildi. Daha \u00f6nce Google’da etik YZ ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 y\u00f6netmi\u015f olan ve Hugging Face adl\u0131 YZ firmas\u0131n\u0131n ba\u015f etik\u00e7isi olan Margaret Mitchell, Reuters’a verdi\u011fi deme\u00e7te “GPT4’ten daha g\u00fc\u00e7l\u00fc” ifadesindeki mu\u011flakl\u0131\u011fa i\u015faret etti ve mektubun pek \u00e7ok tart\u0131\u015fmal\u0131 fikri verili kabul ederek YZ konusunda FLI destek\u00e7ilerinin yarar\u0131na olacak bir dizi \u00f6ncelik ve anlat\u0131y\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 savundu (https:\/\/www.theguardian.com\/technology\/2023\/mar\/31\/ai-research-pause-elon-musk-chatgpt<\/a>).<\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, YZ’n\u0131n geli\u015fimine \u00f6nemli katk\u0131lar\u0131 olan Geoffrey Hinton’\u0131n Google’dan ayr\u0131ld\u0131ktan sonra teknolojinin riskleri hakk\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalard\u0131. Hinton, YZ’nin iklim krizinden daha tehlikeli olabilece\u011fini iddia ediyordu. \u0130klim krizini k\u00fc\u00e7\u00fcmsemedi\u011finin \u00f6zellikle alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Hinton, iklim krizinin a\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131 gerekenlerin belli oldu\u011funu belirtiyor. Ancak YZ’de yap\u0131lmas\u0131 gerekenler hi\u00e7 de net de\u011fil. Hinton, “Dev Yapay Zeka Deneylerini Duraklat\u0131n”da belirtildi\u011fi gibi YZ’nin insanl\u0131k i\u00e7in varolu\u015fsal bir tehdit olabilece\u011fi hakk\u0131ndaki endi\u015feleri payla\u015fmakla beraber ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n duraklat\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine kat\u0131lm\u0131yor. Tam tersine, daha s\u0131k\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 ve bu konuda ne yapabilece\u011fimizi bulmak i\u00e7in daha fazla kaynak ay\u0131rmay\u0131 savunuyor (https:\/\/www.reuters.com\/technology\/ai-pioneer-says-its-threat-world-may-be-more-urgent-than-climate-change-2023-05-05\/<\/a>).<\/p>\n\n\n\n YZ’nin geli\u015fimine \u00f6nc\u00fcl\u00fck eden \u015firketlerin YZ ile g\u00fcndeme gelen sorunlar\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131, sorunlar i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcmler geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ve \u00f6zellikle FLI metninde belirtildi\u011fi gibi insanlar\u0131n gelecekleri hakk\u0131ndaki kararlar\u0131n se\u00e7ilmemi\u015f teknoloji liderlerine b\u0131rak\u0131lamayaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi \u00f6nemli. Ama di\u011fer yandan \u015firketler YZ eti\u011fini kurals\u0131zla\u015ft\u0131rmay\u0131, kendi kendini d\u00fczenlemeyi veya piyasa g\u00fcd\u00fcml\u00fc y\u00f6neti\u015fimi hakl\u0131 \u00e7\u0131karmak i\u00e7in kullanma e\u011filimindeler. Teknoloji \u015firketleri taraf\u0131ndan etik dilin bu \u015fekilde artan \u015fekilde ara\u00e7salla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 “etik g\u00f6z boyama” (ethics washing) olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor. Etik g\u00f6z boyama, genellikle teknoloji \u015firketlerinin kurumsal ileti\u015fim stratejisinin par\u00e7as\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor (Bietti, 2020).<\/p>\n\n\n\n YZ’de etik s\u00f6ylemi o kadar yayg\u0131nla\u015ft\u0131 ki teknoloji \u015firketleri, YZ \u00fcr\u00fcnlerinin \u00fcretimini son derece etik bir \u00e7aba olarak g\u00f6rmeye ve g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131lar. IBM YZ eti\u011fini, veri bilimcileri ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131, YZ sistemlerini bir b\u00fct\u00fcn olarak topluma fayda sa\u011flamak i\u00e7in etik bir \u015fekilde olu\u015fturmaya y\u00f6nlendiren bir \u00e7er\u00e7eve olarak tan\u0131ml\u0131yor. Tencent, Nuh’un Gemisi’nin insan uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ate\u015fini korudu\u011fu gibi YZ’nin sa\u011fl\u0131kl\u0131 geli\u015fiminin de “etik gemi” taraf\u0131ndan garanti alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini ileri s\u00fcr\u00fcyor. Microsoft insan\u0131 ilk s\u0131raya koyan etik ilkeler taraf\u0131ndan y\u00f6nlendirilen YZ’nin geli\u015ftirilmesinde kararl\u0131 oldu\u011funu belirtiyor. Google, herkes i\u00e7in i\u015fe yarayan bir YZ olu\u015fturmaktan s\u00f6z ediyor. Hatta \u015firketler iyi ve sorumluluk sahibi YZ’nin iyi i\u015f anlay\u0131\u015f\u0131yla ayn\u0131 anlama geldi\u011fini iddia ediyor (Steinhoff, 2023).<\/p>\n\n\n\n Teknoloji \u015firketleri son y\u0131llarda \u015firket i\u00e7inde geli\u015ftirilen teknikler ve \u00fcr\u00fcnler hakk\u0131nda etik d\u00fc\u015f\u00fcnceyle me\u015fgul olabilecek uzmanlardan olu\u015fan kurullar olu\u015fturuyorlar ve ahlak felsefecilerini i\u015fe al\u0131yorlar. Hesap verebilirlik ve y\u00f6neti\u015fim i\u00e7in b\u00fcnyelerine yeni bir katman ekleyerek kendilerini dizginleyici kontrollere ve dahili k\u0131s\u0131tlamalara tabi tutmaya istekli olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Bietti (2020), iyi niyetlere ra\u011fmen felsefecileri veya etik\u00e7ileri teknoloji \u015firketlerine yerle\u015ftirmenin iki ucu keskin bir k\u0131l\u0131\u00e7 oldu\u011funu ve bunun \u015firketleri t\u00fcketiciler i\u00e7in daha koruyucu olan kapsaml\u0131 d\u00fczenlemelerden al\u0131koyabildi\u011fini belirtiyor.<\/p>\n\n\n\n \u015eirketlerin d\u0131\u015far\u0131dan d\u00fczenleme giri\u015fimlerine yerine \u00f6z d\u00fczenlemeyi tercih etmesi veya YZ eti\u011fini kendi reklam\u0131 i\u00e7in kullanmas\u0131 ilk ba\u015fta zarars\u0131z gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u00dcstelik baz\u0131 durumlarda \u00f6z denetim sadece tolere edilebilir de\u011fil, ayn\u0131 zamanda memnuniyet vericidir. \u00d6rne\u011fin bir kamu kurumunun d\u00fczenleyici m\u00fcdahalesinin etkili olma ihtimalinin d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu ve \u00f6z denetim yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n bireyler ve toplum i\u00e7in \u00f6nemli politika iyile\u015ftirmelerine yol a\u00e7abilece\u011fi durumlar olabilir. Ayr\u0131ca \u015firketlerin i\u015fleriyle ilgili olumlu bir imaj yaratmaya y\u00f6nelik giri\u015fimleri finanse etmek ve geli\u015ftirmek istemesi, bu do\u011frultuda kendini tan\u0131tma ve savunma faaliyetlerine girmesi yanl\u0131\u015f de\u011fildir. Ama FOB’da (Facebook Oversight Board \u2013 Facebook’un G\u00f6zetim Kurulu) oldu\u011fu gibi toplumsal \u00e7\u0131karlara ayk\u0131r\u0131 bir durum geli\u015febilir (age).<\/p>\n\n\n\n \u0130fade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fczenleme giri\u015fimlerine kar\u015f\u0131 ABD’de bir hassasiyet vard\u0131r. Normal \u015fartlarda \u015firketlerin kendi kendini d\u00fczenlemesi fikri daha \u00e7ok desteklenir. Dolay\u0131s\u0131yla Facebook’ta \u00e7evrimi\u00e7i konu\u015fman\u0131n d\u00fczenlenmesi amac\u0131yla tart\u0131\u015fmal\u0131 kullan\u0131c\u0131 i\u00e7eri\u011finin kabul edilebilirli\u011fine karar verecek olan FOB kurulur. FOB, dahili bir kurul olmas\u0131na kar\u015f\u0131n d\u0131\u015far\u0131dan uzmanlar\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 yar\u0131 yarg\u0131sal bir kurumdur. Kurul, “modern \u00e7a\u011f\u0131n en iddial\u0131 yasa yapma projelerinden biri” olarak \u00f6v\u00fcl\u00fcr. Kurul gerekli \u015feffafl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flayacak ve i\u00e7erik denetiminin adil bir \u015fekilde yapacakt\u0131r. Fakat b\u00f6yle bir kurul kullan\u0131c\u0131lardan \u00e7ok Facebook’un kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet eder. \u0130lk olarak FOB Facebook’u, ulusal veya uluslararas\u0131 mahkemelerin m\u00fcdahalesine, h\u00fck\u00fcmetlerin d\u00fczenleme giri\u015fimlerine kar\u015f\u0131 korur. \u0130kincisi, dikkati i\u00e7erik denetimi ve topluluk y\u00f6nergelerine kayd\u0131rarak Facebook’un haber ak\u0131\u015f\u0131 algoritmalar\u0131n\u0131 istedi\u011fi gibi geli\u015ftirmeye devam etmesine ve d\u00fczenleyicilerin veya mahkemelerin m\u00fcdahalesi olmadan bireylere \u015firket i\u00e7in kazan\u00e7l\u0131 i\u00e7erik g\u00f6stermeye devam etmesine olanak tan\u0131r. Bu nedenle, FOB gibi \u00f6z denetim giri\u015fimlerinin acil sorunlar\u0131 perdeleyip perdelemedi\u011fine, uzun vadede telafisi m\u00fcmk\u00fcn olmayan zararlara neden olup olmad\u0131\u011f\u0131na bakmak gerekir. YZ eti\u011fini bu ba\u011flamda ele alan Bietti (2020) \u00fc\u00e7 temel soruna i\u015faret ediyor.<\/p>\n\n\n\n Birincisi, \u015firketlerin veya etik kurullar\u0131n\u0131n felsefi sorgulamalar\u0131, \u015firketlerin \u00e7itlerle \u00e7evrilmi\u015f \u00f6zel m\u00fclkiyetli alanlar\u0131nda devam etti\u011fi s\u00fcrece bundan as\u0131l yarar sa\u011flayan\u0131n toplum de\u011fil \u015firketin kendisi olmas\u0131 daha olas\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca dahili YZ etik komitelerinin kararlar\u0131, \u00fcst y\u00f6netimin onay\u0131na ve \u015firket finansman\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u015eirketin yard\u0131mseverli\u011fine (!) olan bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, \u015firket suistimali vakalar\u0131n\u0131 ele al\u0131nmas\u0131nda (daha do\u011frusu al\u0131namamas\u0131nda) etkili olur. \u015eirketlerin etik kurullar\u0131nda yer alan felsefecilerin hareket alanlar\u0131 \u015firketler taraf\u0131ndan k\u0131s\u0131tlanabilmektedir. \u00d6rne\u011fin, Apple’da oldu\u011fu gibi bir felsefecinin \u015firket i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flamas\u0131yla beraber toplum \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 yasaklanabilir ya da Microsoft’ta oldu\u011fu gibi YZ etik kuruluna kararlar\u0131n\u0131n nedenlerini a\u00e7\u0131klama \u015fans\u0131 verilmez. Daha incelikli k\u0131s\u0131tlama bi\u00e7imi ise \u015firketlerin kendi \u00e7\u0131karlar\u0131yla uyumlu ara\u015ft\u0131rma ve politika giri\u015fimlerini finanse etmeleri, belirli ki\u015fi ve politikalar\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130kinci sorun ise s\u00f6z konusu uygulamalar\u0131n ayn\u0131 zamanda iyi niyetle veya genel adaleti sa\u011flama amac\u0131 ile yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131klar\u0131d\u0131r. Etik ilkeler hakikat, adalet veya toplumun refah\u0131 gibi ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak de\u011ferli hedeflerin pe\u015finden gidildi\u011finde bir de\u011fere sahiptir. Bunun yerine para kazanmak, i\u015fverenleri memnun etmek ya da onur ve takdir elde etmek i\u00e7in \u00fcstlenildiklerinde uygulamalar\u0131n i\u00e7sel de\u011feri ahlaki olarak lekelenir. Felsefecilerin ve di\u011fer etik kurul \u00fcyelerinin \u015firketler ve kurumsal ortamlarda yapmalar\u0131na izin verilenin \u00f6tesine ge\u00e7ebilmeleri gerekir. \u00d6rne\u011fin, bir y\u00fcz tan\u0131ma algoritmas\u0131n\u0131n beyaz insanlar\u0131 sistematik olarak siyah insanlardan daha olumlu tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi gerekti\u011fini s\u00f6ylemek do\u011frudur; ama eksiktir. Bu t\u00fcr bir \u00f6n yarg\u0131n\u0131n d\u00fczeltilmesi, algoritman\u0131n d\u00fczeltilmesinden daha fazlas\u0131n\u0131 gerektirir. Algoritman\u0131n siyahlara telafisi m\u00fcmk\u00fcn olmayan zararlar verebilecek ortamlarda kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan emin olunmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca bu t\u00fcr algoritmalar\u0131n kullan\u0131m\u0131ndan ka\u00e7\u0131nmay\u0131 ve bunlar\u0131n yerine insan karar verme mekanizmas\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 da savunabilmelidirler.<\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, \u015firketlerin etik kurullar\u0131n\u0131 yeterli g\u00f6rerek \u015firket faaliyetlerini kamu denetiminden muaf tutmak \u015firketleri g\u00fc\u00e7lendirirken yeni teknolojileri denetleme g\u00f6revinin finansal olanaklar\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc h\u00fck\u00fcmetlerden yetersiz olarak finanse edilen aktivist gruplara kaymas\u0131d\u0131r. Bu kayma fark\u0131ndal\u0131k art\u0131rma \u00e7abalar\u0131n\u0131 zay\u0131flatt\u0131\u011f\u0131 gibi yap\u0131sal adaletsizlik veya y\u0131k\u0131c\u0131 de\u011fi\u015fim sorunlar\u0131n\u0131 marjinalle\u015ftirir. Kamuoyunun dikkati d\u00fczeltilebilir ince ayarlar etraf\u0131nda toplanarak tart\u0131\u015fman\u0131n kapsam\u0131 daralt\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n YZ eti\u011fi, YZ end\u00fcstrisinin \u00e7\u0131karlar\u0131 etraf\u0131nda \u015fekillenir. Yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda aktard\u0131\u011f\u0131m gibi FLI’n\u0131n a\u00e7\u0131k mektubunu \u0131rk\u00e7\u0131 veya cinsiyet\u00e7i \u00f6n yarg\u0131lar gibi YZ ile ilgili daha acil sorunlar yerine hayali k\u0131yamet senaryolar\u0131na \u00f6ncelik vermekle ele\u015ftirenleri de bu ba\u011flamda de\u011ferlendirebiliriz. \u00d6rne\u011fin, “Makinelerin bilgi kanallar\u0131m\u0131z\u0131 propaganda ve ger\u00e7ek olmayan \u015feylerle doldurmas\u0131na izin vermeli miyiz?” GPT4 ile daha da \u00f6nem kazanan can al\u0131c\u0131 bir sorundur. Fakat YZ eti\u011finin eti\u011fe yakla\u015f\u0131m\u0131 daha \u00e7ok hesap verebilirlik, mahremiyet ve adalet \u00e7er\u00e7evesinde ger\u00e7ekle\u015fiyor. Hagendorff’un (2020) alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fi gibi hesap verilebilirlik, mahremiyet ve adalet, zaten teknik \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin geli\u015ftirilebilece\u011fi ve uygulanabilece\u011fi alanlar. Jobin, Ienca ve Vayena (2019) da YZ eti\u011finde \u015feffafl\u0131k, adalet ve hakkaniyet, zarar vermeme, sorumluluk ve mahremiyetin yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyorlar. Zarar vermeme d\u0131\u015f\u0131ndaki konularda teknik \u00e7\u00f6z\u00fcmler olduk\u00e7a yayg\u0131n. T\u0131ptan transfer edilen “zarar vermeme” ise a\u00e7\u0131k\u00e7a zarar veren \u00fcr\u00fcnler geli\u015ftiren \u015firketlerin pek bulunmad\u0131\u011f\u0131 bir YZ end\u00fcstrisi i\u00e7in can al\u0131c\u0131 bir konu de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n Buna kar\u015f\u0131n teknik d\u00fczeltmelere daha az uygun olan sorunlar d\u0131\u015f\u0131ndakiler \u015firketlerin \u00e7izdi\u011fi YZ eti\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde kendine pek yer bulam\u0131yor. Neredeyse hi\u00e7bir YZ eti\u011fi y\u00f6nergesi bak\u0131m, yeti\u015ftirme, yard\u0131m, refah, sosyal sorumluluk veya ekoloji konular\u0131na yer vermiyor (Hagendorff, 2020). S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ve dayan\u0131\u015fma konular\u0131 bu y\u00f6nergelerde yeterince yer alm\u0131yor (Jobin vd., 2019). \u015eirketler, bu ele\u015ftiriler kar\u015f\u0131s\u0131nda tamamen sessiz kalm\u0131yor ve YZ eti\u011fi y\u00f6nergelerinde baz\u0131 g\u00fcncellemeler yap\u0131yorlar. \u00d6rne\u011fin Google art\u0131k, \u00e7ok \u00e7e\u015fitli sosyal ve ekonomik fakt\u00f6rleri dikkate alaca\u011f\u0131n\u0131 ve genel olarak olas\u0131 faydalar\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir riskleri ve olumsuzluklar\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde a\u015ft\u0131\u011f\u0131na inand\u0131klar\u0131 durumlarda ilerleyeceklerini ve faaliyet g\u00f6sterdikleri \u00fclkelerde k\u00fclt\u00fcrel, sosyal ve yasal normlara sayg\u0131 g\u00f6stermeye devam edeceklerini belirtiyor (https:\/\/ai.google\/responsibility\/principles\/<\/a>). Bu d\u00fczeltmelere ra\u011fmen \u00f6n yarg\u0131, g\u00fcvenlik, hesap verebilirlik, mahremiyet, bilimsel m\u00fckemmellik ve eri\u015filebilirlik konular\u0131 YZ eti\u011fi y\u00f6nergelerindeki a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettiriyor (Steinhoff, 2023). YZ eti\u011fi, sosyal adalete y\u00f6nelik ger\u00e7ek bir giri\u015fim ba\u015flatmaktan ziyade, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde rekabet avantaj\u0131 elde etmek isteyen (firmalar, end\u00fcstriler, uluslar aras\u0131nda) veya d\u00fczenleme bask\u0131s\u0131nda ka\u00e7\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015fan teknoloji devlerinin bir arac\u0131 haline gelmi\u015f durumda.<\/p>\n\n\n\n Google \u00f6rne\u011finden yola \u00e7\u0131karak \u015firketlerin ele\u015ftirilere kulak verdi\u011fi ve etik y\u00f6nergelerinde bu do\u011frultuda d\u00fczeltmeler yapt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Ancak sermaye ve etik \u00e7eli\u015fkisi \u00fczerinde duran Steinhoff (2023), sermayenin tek ahlaki yasas\u0131n\u0131n art\u0131-de\u011feri art\u0131rmak oldu\u011funu vurguluyor. \u00dcstelik bu sonuca varmak i\u00e7in marksist veya sosyalist olmaya da gerek yok. Neoliberalizmin \u00f6nde gelen isimlerinden Milton Friedman da i\u015f d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn olan tek sosyal sorumlulu\u011fun k\u00e2r\u0131n\u0131 art\u0131rmak oldu\u011funu yaz\u0131yor (age):<\/p>\n\n\n\n \u015eirket y\u00f6neticisinin i\u015f adam\u0131 s\u0131fat\u0131yla ‘sosyal sorumlulu\u011fu’ oldu\u011funu s\u00f6ylemek ne anlama gelmektedir? E\u011fer bu ifade saf bir retorik de\u011filse, kendi i\u015fverenlerinin \u00e7\u0131kar\u0131na olmayan bir \u015fekilde hareket etmesi gerekti\u011fi anlam\u0131na gelmelidir.<\/p>\n\n\n\n Bir di\u011fer deyi\u015fle, kapitalist i\u015fletmelerde oldu\u011fu gibi etik yapay zeka da \u00e7\u00f6z\u00fclmez bir \u00e7eli\u015fkiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc herhangi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm, yapay zeka \u00fcreten sermayenin sermaye olarak yetersiz bir \u015fekilde i\u015flemesini gerektirecektir. Sermaye de buna yana\u015fmayaca\u011f\u0131na g\u00f6re teknoloji \u015firketlerinin faaliyetlerinin \u015firket i\u00e7i etik kurullar yerine \u015firket d\u0131\u015f\u0131ndaki ulusal ve uluslararas\u0131 kurulu\u015flar taraf\u0131ndan denetlenmesi daha etkili bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bietti, E. (2020). From ethics washing to ethics bashing: a view on tech ethics from within moral philosophy. In Proceedings of the 2020 conference on fairness, accountability, and transparency (pp. 210-219).<\/p>\n\n\n\n Hagendorff, Thilo. “The ethics of AI ethics: An evaluation of guidelines.” Minds and machines 30, no. 1 (2020): 99-120.<\/p>\n\n\n\n Jobin A, Ienca M, Vayena E (2019) The global landscape of AI ethics guidelines. Nature Mach Intel 1(9):389\u2013399.<\/p>\n\n\n\n Sloane, M. (2019). Inequality is the name of the game: thoughts on the emerging field of technology, ethics and social justice. In Weizenbaum Conference (p. 9). DEU.<\/p>\n\n\n\n Steinhoff, J. (2023). AI ethics as subordinated innovation network. AI & SOCIETY, 1-13.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Facebook\/Cambridge Analytica skandal\u0131n\u0131n ard\u0131ndan teknoloji \u015firketlerinin i\u015f modelleri mercek alt\u0131na al\u0131nd\u0131 ve faaliyetleri sorgulanmaya ba\u015fland\u0131. Google’\u0131n insans\u0131z hava arac\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirebilecek bir Pentagon program\u0131na kat\u0131lmas\u0131 \u015firket \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 taraf\u0131ndan protesto edildi. Di\u011fer yandan YZ’nin (yapay zek\u00e2) g\u00fcndelik hayattaki kullan\u0131m\u0131ndan kaynakl\u0131 (otomatik karar sistemlerinin kararlar\u0131, mahremiyet, y\u00fcz tan\u0131ma sistemleri vb) sorunlar da giderek kendini g\u00f6steriyordu. Bu ko\u015fullarda, \u015firketlerin faaliyetlerinin d\u00fczenlenmesi gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi kamuoyunda ve siyaset\u00e7iler aras\u0131nda yayg\u0131nla\u015f\u0131rken YZ eti\u011fi \u015firketler i\u00e7in hem d\u0131\u015far\u0131dan d\u00fczenlemelere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kman\u0131n hem de \u015firket d\u0131\u015f\u0131nda ve i\u00e7inde sars\u0131lan imajlar\u0131n\u0131 toparlaman\u0131n bir arac\u0131 haline geldi. Veri ve bundan sa\u011flanan YZ’ye dayal\u0131 kapitalizminin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131n bilgisayar bilimcileri ve<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[490,298],"tags":[],"class_list":["post-854","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-etik","category-yapay-zeka"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/854","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=854"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/854\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":855,"href":"http:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/854\/revisions\/855"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=854"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=854"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=854"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
Etik G\u00f6z Boyama<\/h2>\n\n\n\n
Sermaye ve Etik<\/h2>\n\n\n\n
Kaynaklar:<\/h3>\n\n\n\n