{"id":113,"date":"2012-01-23T00:23:15","date_gmt":"2012-01-22T22:23:15","guid":{"rendered":"http:\/\/yarimada.gen.tr\/?p=113"},"modified":"2013-07-28T22:26:09","modified_gmt":"2013-07-28T19:26:09","slug":"bilgisayarlarimizi-caliyorlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/?p=113","title":{"rendered":"Bilgisayarlar\u0131m\u0131z\u0131 \u00c7al\u0131yorlar"},"content":{"rendered":"<p>Bili\u015fim teknolojilerinin (BT) geli\u015fiminde en belirleyici etkenlerden biri fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan\u00a0 m\u00fccadele oluyor. BT&#8217;de son y\u0131llarda ya\u015fanan geli\u015fmelerle beraber ses ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fc i\u00e7eri\u011finin kolayca saklanabilir ve ta\u015f\u0131nabilir olmas\u0131 medya ve e\u011flence sekt\u00f6r\u00fcndeki yap\u0131mc\u0131 \u015firketleri tela\u015fland\u0131r\u0131yor. Bili\u015fim sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn kendisinde de benzer bir durum ya\u015fan\u0131yor. Bili\u015fim \u015firketleri, rekabet g\u00fc\u00e7lerini artt\u0131rabilmek amac\u0131yla telif haklar\u0131 ve patentler \u00fczerinden k\u0131yas\u0131ya bir m\u00fccadele y\u00fcr\u00fct\u00fcyor.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Medya ve bili\u015fim \u015firketleri, fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131 i\u00e7in ikili bir strateji uyguluyor. Birincisi, hukuksal ara\u00e7lar\u0131 kullanarak, herhangi bir hak ihlalinin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi durumlara kar\u015f\u0131 telif haklar\u0131 ve patentler \u00fczerinden \u00e7e\u015fitli yapt\u0131r\u0131mlar uygulamak. \u0130kincisi ise,\u00a0 Say\u0131sal K\u0131s\u0131tlamalar Y\u00f6netimi (Digital Restrictions Management \u2013 DRM), yaz\u0131l\u0131m\u0131n donan\u0131ma ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getirilmesi vb. y\u00f6ntemlerle bilgisayar kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n teknik olarak k\u0131s\u0131tlanmas\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla birinci stratejide eylem sonras\u0131 bir yapt\u0131r\u0131m varken, ikincisinde eylem ger\u00e7ekle\u015fmeden \u00f6nce engelleniyor.<\/p>\n<p>\u0130lk ba\u015fta, uzun ve masrafl\u0131 hukuksal s\u00fcre\u00e7ler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u015firketlerin ihlal eylemi ger\u00e7ekle\u015fmeden bunu engelleme yoluna gitmesi daha uygun g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Zaman zaman medyada yer alan \u201cInternet&#8217;ten mp3 indirdi\u011fi i\u00e7in ceza ald\u0131.\u201d haberleri de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde bu stratejiyle iki taraf\u0131n da ma\u011fdur edilmeden bir koruma sa\u011flanabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Ancak ger\u00e7ek hayattaki uygulamalara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu stratejinin hi\u00e7 de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi i\u015flemedi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Tam tersine, bilgisayar kullan\u0131c\u0131lar\u0131 ma\u011fdur ediliyor. Bu yaz\u0131da tart\u0131\u015faca\u011f\u0131m\u0131z, Microsoft&#8217;un UEFI Secure Boot (G\u00fcvenli Ba\u015flatma) giri\u015fiminde oldu\u011fu gibi&#8230;<\/p>\n<p>UEFI (Unified Extensible Firmware Interface \u2013 Birle\u015fik Geni\u015fleyebilir Bellenim Aray\u00fcz\u00fc) bir s\u00fcredir \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan ve BIOS&#8217;un (Basic Input Output System \u2013 Temel Giri\u015f \u00c7\u0131k\u0131\u015f Sistemi) yerine ge\u00e7mesi planlanan bir teknoloji. BIOS, bilgisayarlar\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in gerekli olan ve sadece okunabilir bellek (Read Only Memory \u2013 ROM) \u00fczerinde yer alan bir yaz\u0131l\u0131md\u0131r. Bir di\u011fer deyi\u015fle BIOS, silinmeyen, PC&#8217;leri her a\u00e7t\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ilk \u00e7al\u0131\u015fan yaz\u0131l\u0131md\u0131r. Bilgisayarda yer alan donan\u0131mlar aras\u0131 ili\u015fkiden sorumludur. Bilgisayar a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda BIOS ilk olarak, video kart\u0131, ses kart\u0131, klavye, fare, disk vb donan\u0131mlar\u0131 tespit eder ve ba\u015flat\u0131r. BIOS, donan\u0131m testinden sonra CD\/DVD ya da diskler \u00fczerinde bir \u00f6n y\u00fckleyici arar.\u00a0 E\u011fer bu \u00f6n y\u00fckleyici bulursa, g\u00f6revi ona devreder. Bulamazsa, \u00f6rne\u011fin, bilgisayar diskten a\u00e7maya ayarl\u0131 ve \u00f6n y\u00fckleyici silinmi\u015fse bilgisayar as\u0131l\u0131 kal\u0131r, a\u00e7\u0131lmaz.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca BIOS, bilgisayar\u0131m\u0131zdaki anakart\u0131n \u00f6zelliklerini y\u00f6netebilmemizi de sa\u011flar. Bilgisayar a\u00e7\u0131l\u0131rken, ilk birka\u00e7 saniye i\u00e7inde BIOS aray\u00fcz\u00fcne nas\u0131l ge\u00e7ilece\u011fine y\u00f6nelik uyar\u0131lar yap\u0131l\u0131r. Bu ge\u00e7i\u015f, DEL, F1, F2, ESC vb. tu\u015flara bas\u0131larak yap\u0131labilir. A\u015fa\u011f\u0131daki BIOS aray\u00fcz\u00fc \u00fczerinden,<\/p>\n<ul>\n<li>Donan\u0131m \u00fczerinde \u00e7e\u015fitli ayarlar yapabilirsiniz.<\/li>\n<li>Sistem saatini ayarlayabilirsiniz.<\/li>\n<li>Sistem bile\u015fenlerini kullan\u0131labilir ya da kullan\u0131lamaz hale getirebilirsiniz.<\/li>\n<li>Bilgisayar\u0131n, disk \u00fczerinden mi (birden fazla disk varsa hangi disk \u00fczerinden) yoksa CD\/DVD \u00fczerinden mi a\u00e7\u0131labilece\u011fini belirtebilirsiniz.<\/li>\n<li>BIOS&#8217;a \u015fifre koyup, BIOS&#8217;un aray\u00fcz\u00fcne yetkisiz eri\u015fimi engelleyip, sistemin sadece belirtilen konfig\u00fcrasyonda \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilirsiniz.<\/li>\n<\/ul>\n<p><a href=\"http:\/\/yarimada.gen.tr\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/bios.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-114\" alt=\"bios\" src=\"http:\/\/yarimada.gen.tr\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/bios.png\" width=\"396\" height=\"288\" srcset=\"https:\/\/yarimada.gen.tr\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/bios.png 396w, https:\/\/yarimada.gen.tr\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/bios-300x218.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 396px) 100vw, 396px\" \/><\/a><\/p>\n<p>1975&#8217;ten beri kullan\u0131lan BIOS&#8217;un en b\u00fcy\u00fck zaaf\u0131 k\u00f6t\u00fc niyetli yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n sald\u0131r\u0131s\u0131na a\u00e7\u0131k olmas\u0131d\u0131r. Intel, BIOS&#8217;un \u00e7e\u015fitli teknik s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 a\u015fmak amac\u0131yla 1998 y\u0131l\u0131nda EFI projesini ba\u015flatt\u0131. 2005 y\u0131l\u0131nda EFI, daha geni\u015f kat\u0131l\u0131mla y\u00fcr\u00fct\u00fclen UEFI projesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. UEFI yine Intel&#8217;in ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. \u00c7al\u0131\u015fmada yer alan di\u011fer \u015firketler ise \u015f\u00f6yle: AMD, American Megatrends, Apple, Dell, Hewlett Packard, IBM, Insyde, Lenovo, Microsoft, Phoenix Technologies (bkz. <a title=\"http:\/\/www.uefi.org\/about\/\" href=\"http:\/\/www.uefi.org\/about\/\">http:\/\/www.uefi.org\/about\/<\/a>).<br \/>\nUEFI, BIOS&#8217;u tamamen ortadan kald\u0131rm\u0131yor. BIOS&#8217;un \u00fczerinde ya da BIOS olmadan da \u00e7al\u0131\u015fabiliyor. UEFI&#8217;n\u0131n BIOS&#8217;a g\u00f6re avantajlar\u0131 ise \u015f\u00f6yle (bkz. <a title=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/UEFI\" href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/UEFI\">http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/UEFI<\/a>):<\/p>\n<ul>\n<li>2 Tib&#8217;den b\u00fcy\u00fck disklerden de sistemi ba\u015flatabilme \u00f6zelli\u011fi<\/li>\n<li>Daha h\u0131zl\u0131 ba\u015flama<\/li>\n<li>\u0130\u015flemciden ba\u011f\u0131ms\u0131z mimari<\/li>\n<li>\u0130\u015flemciden ba\u011f\u0131ms\u0131z s\u00fcr\u00fcc\u00fcler<\/li>\n<li>\u0130\u015fletim sistemi \u00f6ncesi ortam i\u00e7in a\u011f yetene\u011fi<\/li>\n<li>Mod\u00fcler tasar\u0131m<\/li>\n<\/ul>\n<p>UEFI&#8217;ya teknik a\u00e7\u0131dan \u00e7e\u015fitli ele\u015ftiriler getiriliyor. Fakat UEFI belirtiminin (specification) son g\u00fcnlerde en tart\u0131\u015f\u0131lan konusu, UEFI&#8217;n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olan g\u00fcvenli ba\u015flatma (secure boot) \u00f6zelli\u011fi. Bu \u00f6zellikle beraber, sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u00a0 bilgisayar\u0131n ger\u00e7ek anlamda sahibi olamayacaks\u0131n\u0131z. Bilgisayar\u0131n\u0131za kurmak istedi\u011finiz bir i\u015fletim sistemi, donan\u0131m \u00fcreticisi firma taraf\u0131ndan yetkilendirilmemi\u015fse, o i\u015fletim sistemini kurma \u015fans\u0131na sahip de\u011filsiniz. Bilgisayar\u0131n\u0131za takt\u0131\u011f\u0131n\u0131z ek bir donan\u0131m, kendini\u00a0 bir s\u00fcr\u00fcc\u00fc yaz\u0131l\u0131m\u0131yla bilgisayara tan\u0131tmak zorundad\u0131r. Fakat bu ek donan\u0131m ve s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc, UEFI yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 uygulayan donan\u0131m firmas\u0131 taraf\u0131ndan yetkilendirilmemi\u015fse kullanmak istedi\u011finiz ek donan\u0131m yine \u00e7al\u0131\u015famayacak. G\u00fcvenlik denen bu k\u0131s\u0131tlaman\u0131n, hem yaz\u0131l\u0131m hem de donan\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde, \u015fimdiye kadar e\u015fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir h\u0131zla tekelle\u015fmeyle sonu\u00e7lanaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in m\u00fcneccim olmaya gerek yok.<\/p>\n<p>UEFI belirtiminde yer alan g\u00fcvenli ba\u015flatma se\u00e7ene\u011finin ger\u00e7ekle\u015ftirimi (implementation) zorunlu de\u011fil, UEFI&#8217;n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirimini yapacak donan\u0131m firmas\u0131n\u0131n iste\u011fine ba\u011fl\u0131. Fakat, \u00f6zel m\u00fclk yaz\u0131l\u0131m firmalar\u0131n\u0131n, orijinal donan\u0131m\u00a0 \u00fcreticilerine (original equipment manufacturer \u2013 OEM) g\u00fcvenli ba\u015flatma se\u00e7ene\u011finin zorunlu olmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bask\u0131 yapmas\u0131 muhtemel. Nitekim Microsoft bu y\u00f6nde yo\u011fun bir lobi faaliyeti y\u00fcr\u00fct\u00fcyor ve Windows 8 logolu bilgisayarlar\u0131 piyasaya s\u00fcrecek OEM&#8217;lere g\u00fcvenli ba\u015flatma se\u00e7ene\u011fini aktif\u00a0 yapmalar\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015fuyor.<br \/>\nBu do\u011frultuda, g\u00fcvenli ba\u015flatman\u0131n \u00e7e\u015fitli avantajlar sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Fakat, g\u00fcvenli\u00a0 ba\u015flatman\u0131n g\u00fcvenli\u011fi sadece sistemin\u00a0\u00a0 b\u00fct\u00fcn\u00fcne zarar veren k\u00f6t\u00fc niyetli yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 engelleyebilmekle s\u0131n\u0131rl\u0131.<\/p>\n<p>Ancak, bili\u015fim tekellerinin daha \u00f6nceki pratikleri bizi olabilecekler konusunda endi\u015felendiriyor (bkz. <a title=\"http:\/\/www.linuxtoday.com\/infrastructure\/2008072502235RVMS\" href=\"http:\/\/www.linuxtoday.com\/infrastructure\/2008072502235RVMS\">http:\/\/www.linuxtoday.com\/infrastructure\/2008072502235RVMS<\/a>). G\u00fcvenli ba\u015flatman\u0131n Microsoft&#8217;a ve donan\u0131m tekellerine getirece\u011fi avantajlara ve olas\u0131 senaryolara bir bakal\u0131m:<\/p>\n<ul>\n<li>Donan\u0131m ve yaz\u0131l\u0131m s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde birbirine ba\u011fland\u0131\u011f\u0131nda, donan\u0131m y\u00fckseltmeleri (upgrade) i\u00e7in yaz\u0131l\u0131m\u0131n da y\u00fckseltilmesi ya da yaz\u0131l\u0131m y\u00fckseltmeleri i\u00e7in donan\u0131m\u0131n da y\u00fckseltilmesi gerekebilecek.<\/li>\n<li>E\u011fer g\u00fcvenli a\u00e7\u0131l\u0131\u015f, i\u015fletim sistemindeki di\u011fer programlar\u0131n kurulumuna do\u011fru geni\u015fletilirse (sadece belirli bir yaz\u0131l\u0131m \u00fcreticisinin uygulamalar\u0131n\u0131n kurulumuna izin verilirse), bilgisayar kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n kullanacaklar\u0131\/kuracaklar\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 sadece g\u00fcvenli\u00a0 (!) uygulama d\u00fckkanlar\u0131ndan edinmeleri \u015firketlere \u00f6nemli avantajlar sa\u011flayacak. iPhone&#8217;dakine benzer bir durum ya\u015fanacak. Dolay\u0131s\u0131yla, MS Windows \u00fczerinde Firefox, LibreOffice, GIMP vb \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n kurulmas\u0131 da engellenebilecek<\/li>\n<li>Sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir bilgisayar\u0131n herhangi bir donan\u0131msal par\u00e7as\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeniz zorla\u015facak. Sadece bilgisayar\u0131n\u0131zdaki UEFI yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n yetkilendirdi\u011fi donan\u0131mlar\u0131 kullanabileceksiniz.<\/li>\n<li>Windows d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir i\u015fletim sistemi kurmak zorla\u015facak.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00d6zetle UEFI g\u00fcvenli a\u00e7\u0131l\u0131\u015f teknolojisi, hem donan\u0131m hem de yaz\u0131l\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde sermayenin h\u0131zla yo\u011funla\u015fmas\u0131 ve merkezile\u015fmesi ile sonu\u00e7lanacak. Bilgisayar kullan\u0131c\u0131lar\u0131\u00a0 i\u00e7inse bunun anlam\u0131, daha y\u00fcksek donan\u0131m ve yaz\u0131l\u0131m maliyeti olacak. Art\u0131k kullan\u0131c\u0131lar sat\u0131n ald\u0131klar\u0131 bilgisayarlar\u0131n ger\u00e7ek sahibi olamayacak. Para vererek sat\u0131n alaca\u011f\u0131m\u0131z bilgisayarlarda kirac\u0131 olaca\u011f\u0131z, bilgisayarlar\u0131m\u0131z donan\u0131m \u00fcreticilerinin m\u00fclkiyetinde olacak. Kurulabilecek yaz\u0131l\u0131mlar donan\u0131m \u00fcreticilerinin kontrol\u00fcnde olaca\u011f\u0131 i\u00e7in, Linus Torvalds&#8217;\u0131n \u00f6\u011frenciyken sadece e\u011flence ve \u00f6\u011frenme i\u00e7in geli\u015ftirdi\u011fi Linux gibi projeler, UEFI izin vermedi\u011fi i\u00e7in hi\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kamayacak. \u0130nsan\u0131n yarat\u0131c\u0131 etkinli\u011fine ve yenilik\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnceye b\u00fcy\u00fck bir darbe vurulacak.<br \/>\nBu nedenle FSF (Free Software Foundation &#8211; \u00d6zg\u00fcr Yaz\u0131l\u0131m Vakf\u0131), g\u00fcvenli ba\u015flatma olarak tan\u0131t\u0131lan uygulaman\u0131n asl\u0131nda k\u0131s\u0131tl\u0131 ba\u015flatma (restricted boot) oldu\u011funu vurguluyor ve bu konuda yo\u011fun bir kampanya y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. FSF&#8217;nin temel talebi, bilgisayar \u00fcreticilerinin, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sayg\u0131 g\u00f6sterip, kullan\u0131c\u0131 g\u00fcvenli\u011fini ger\u00e7ekten korumak i\u00e7in bilgisayar kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n ba\u015flatma k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131 devreden \u00e7\u0131karmas\u0131na izin vermeleri ya da onlara diledikleri \u00f6zg\u00fcr i\u015fletim sistemini kurup \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilecekleri kesin bir y\u00f6ntem bulmalar\u0131. A\u015fa\u011f\u0131da FSF&#8217;nin d\u00fczenledi\u011fi imza kampanyas\u0131n\u0131n (bkz. <a href=\"http:\/\/www.fsf.org\/campaigns\/secure-boot-vs-restricted-boot\/statement\">http:\/\/www.fsf.org\/campaigns\/secure-boot-vs-restricted-boot\/statement<\/a>)\u00a0 pardus-linux.org taraf\u0131ndan T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirilmi\u015f metni yer al\u0131yor. Kampanyaya kat\u0131lmak isteyenlerin, formdaki ad, soyad ve e-posta bilgilerini doldurduktan sonra FSF taraf\u0131ndan e-posta adreslerine g\u00f6nderilecek onay ba\u011flant\u0131s\u0131na da t\u0131klamalar\u0131 gerekiyor:<\/p>\n<p><strong>\u00d6zg\u00fcr Yaz\u0131l\u0131m Kurma \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz \u0130\u00e7in Aya\u011fa Kalk\u0131n<\/strong><\/p>\n<p>A\u015fa\u011f\u0131daki metin imzaya a\u00e7\u0131k bir kamu bildirisidir. Daha fazla bilgi i\u00e7in sorunu detayl\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klayan<a href=\" http:\/\/fsf.org\/campaigns\/secure-boot-vs-restricted-boot\"> http:\/\/fsf.org\/campaigns\/secure-boot-vs-restricted-boot<\/a> adresindeki yaz\u0131m\u0131z\u0131 okuyun.<\/p>\n<p>Microsoft, makinelerini \u201cWindows 8\u2032e uygunluk\u201d logosu ile satmak isteyen bilgisayar \u00fcreticilerinin \u201cG\u00fcvenli Ba\u015flatma\u201d ad\u0131 verilen \u00f6nlemleri uygulamas\u0131 gerekti\u011fini duyurdu. Ama bu teknolojinin ismine yak\u0131\u015f\u0131r bi\u00e7imde mi olaca\u011f\u0131 yoksa \u201cK\u0131s\u0131tl\u0131 Ba\u015flatma\u201d ad\u0131n\u0131 m\u0131 alaca\u011f\u0131 hen\u00fcz belirsizdir..<\/p>\n<p>Tam olarak uyguland\u0131\u011f\u0131nda \u201cG\u00fcvenli ba\u015flatma\u201d, bilgisayar\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f esnas\u0131nda yetkilendirilmemi\u015f programlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 engelleyerek zararl\u0131 yaz\u0131l\u0131mlara kar\u015f\u0131 koruma amac\u0131yla tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Pratikte bu da demek oluyor ki bu \u00f6nlemleri uygulayan bilgisayarlar (ba\u015flang\u0131\u00e7ta onayl\u0131 olup da tekrar onaylanmadan de\u011fi\u015ftirilmi\u015f sistemler de dahil olmak \u00fczere) yetkilendirilmemi\u015f i\u015fletim sistemlerini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmayacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Kullan\u0131c\u0131, kendisi taraf\u0131ndan yaz\u0131lan, kendisi taraf\u0131ndan veya g\u00fcvendi\u011fi ki\u015filer taraf\u0131ndan de\u011fi\u015ftirilen programlar\u0131 yetkilendirebildi\u011fi taktirde bu \u00f6zellik ismine lay\u0131k olabilir. Ama Microsoft\u2019un ve donan\u0131m \u00fcreticilerinin bu ba\u015flatma k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n Windows&#8217;tan ba\u015fka i\u015fletim sistemlerini kullanmas\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in kullanmas\u0131ndan endi\u015fe ediyoruz. Bu durumda bu teknolojiye, bu \u015fartlar bilgisayar kullan\u0131c\u0131lar\u0131 i\u00e7in felaket k\u0131s\u0131tlamalar anlam\u0131na gelece\u011fi ve hi\u00e7bir \u015fekilde g\u00fcvenlik \u00f6zelli\u011fi olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, \u201cK\u0131s\u0131tl\u0131 Ba\u015flatma\u201d ad\u0131n\u0131 vermek daha do\u011fru olur.<\/p>\n<p>L\u00fctfen h\u00fckumetlere, bilgisayar \u00fcreticilerine ve Microsoft&#8217;a bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc \u00f6nemsedi\u011finizi ve korumak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in isminizi a\u015fa\u011f\u0131daki bildiriye ekleyin:<\/p>\n<p>Biz, a\u015fa\u011f\u0131da imzas\u0131 bulunanlar, UEFI\u2019nin s\u00f6zde \u201cG\u00fcvenli ba\u015flatma\u201d teknolojisini uygulayan bilgisayar \u00fcreticilerini bunu \u00f6zg\u00fcr i\u015fletim sistemlerinin kurulmas\u0131na olanak verecek bi\u00e7imde yapmaya davet ediyoruz. Kullan\u0131c\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sayg\u0131 g\u00f6sterip, kullan\u0131c\u0131 g\u00fcvenli\u011fini ger\u00e7ekten korumak i\u00e7in \u00fcreticiler ya bilgisayar kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n ba\u015flatma k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131 devreden \u00e7\u0131karmas\u0131na izin vermeli ya da onlara diledikleri \u00f6zg\u00fcr i\u015fletim sistemini kurup \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilecekleri kesin bir y\u00f6ntem bulmal\u0131d\u0131r. Kullan\u0131c\u0131lar\u0131 bu elzem \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinden ay\u0131ran bilgisayarlar\u0131 ne sat\u0131n alaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ne de kimseye \u00f6nerece\u011fimizi ve toplulu\u011fumuzdaki insanlar\u0131 b\u00f6yle hapishanele\u015ftirilmi\u015f sistemlerden ka\u00e7\u0131nmaya etkin bir bi\u00e7imde te\u015fvik edece\u011fimize s\u00f6z veririz.<\/p>\n<p>T\u00fcm \u00fcyelerimizi bu bildiriyi imzalamaya davet ediyoruz. Bildiriyi imzalamak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki adrese gidebilirsiniz:<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.fsf.org\/campaigns\/secure-boot-vs-restricted-boot\/statement\">http:\/\/www.fsf.org\/campaigns\/secure-boot-vs-restricted-boot\/statement<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bili\u015fim teknolojilerinin (BT) geli\u015fiminde en belirleyici etkenlerden biri fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan\u00a0 m\u00fccadele oluyor. BT&#8217;de son y\u0131llarda ya\u015fanan geli\u015fmelerle beraber ses ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fc i\u00e7eri\u011finin<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13,3],"tags":[],"class_list":["post-113","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fikri-mulkiyet","category-ozgur_yazilim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/113","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=113"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/113\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":118,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/113\/revisions\/118"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=113"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=113"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=113"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}