Pardus, ilk yerli GNU\/Linux da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 de\u011fildi. Pardus’tan \u00f6nce de T\u00fcrkiye’de GNU\/Linux kullan\u0131l\u0131yordu. Pardus, projenin ba\u015f\u0131nda belirtilen bir\u00e7ok hedefini ger\u00e7ekle\u015ftirememi\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n T\u00fcrkiye’de GNU\/Linux’un tan\u0131n\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kullan\u0131m\u0131n\u0131 artt\u0131rmay\u0131 ba\u015fard\u0131. GNU\/Linux’u bilgisayar merakl\u0131lar\u0131n\u0131n elinden al\u0131p normal kullan\u0131c\u0131lara ta\u015f\u0131d\u0131. Ancak Pardus bug\u00fcn \u00f6nemli bir yol ayr\u0131m\u0131nda. Projenin gelece\u011fi konusunda bir belirsizlik var. Bu yaz\u0131da, Pardus’un tarihsel geli\u015fimine, bu yol ayr\u0131m\u0131na nas\u0131l gelindi\u011fine ve gelece\u011fi hakk\u0131nda yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalara yer verilecek.<\/p>\n
<\/p>\n
Bili\u015fim teknolojilerinin d\u00fcnyadaki geli\u015fiminde askeri gereksinimlerin b\u00fcy\u00fck pay\u0131 var. Ba\u015fta internet olmak \u00fczere bir\u00e7ok projeye, askeri ama\u00e7lar do\u011frultusunda ba\u015fland\u0131. Geli\u015ftirilen bu teknolojiler, daha sonra farkl\u0131 ve en ba\u015fta hi\u00e7 hesaplanmam\u0131\u015f y\u00f6nlere do\u011fru evrildi.<\/p>\n
Pardus’un da benzer bir hikayesinin oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde iddialar var. Projenin resmi olmayan tarih\u00e7esinin yer ald\u0131\u011f\u0131 http:\/\/tr.pardus-wiki.org\/<\/a> adresinde yer alan bilgilere g\u00f6re, Pardus’un ba\u015flamas\u0131nda Ali I\u015f\u0131ng\u00f6r ve G\u00f6rkem \u00c7etin taraf\u0131ndan yaz\u0131lan, “Ordunuz hala annenizin i\u015fletim sistemini mi kullan\u0131yor?” ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalenin etkisi var. Makalede, ordu ve istihbarat birimlerinin kaynak koduna eri\u015femedikleri i\u015fletim sistemlerine duyduklar\u0131 \u015f\u00fcpheden bahsediliyor ve d\u00fcnyadan \u00f6rnekler veriliyordu. Ayr\u0131ca, yaz\u0131da \u015f\u00f6yle deniliyordu:<\/p>\n Serbest yaz\u0131l\u0131m\u0131 desteklemek, a\u00e7\u0131k kaynak kodlu i\u015fletim sistemlerinin kullan\u0131m\u0131n\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmak ve bilin\u00e7 olu\u015fturmak, “bilgi g\u00fcvenli\u011fi”nde tekellerin ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131na engel olmak i\u00e7in T\u00fcrkiye’nin tek \u015fans\u0131\u2026<\/p><\/blockquote>\n Neyse ki, T\u00fcrkiye’de bu tehlikeyi Genelkurmay’daki beyinler g\u00f6rm\u00fc\u015f durumda…<\/p>\n Daha sonra, Pardus’un en yayg\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131’nda oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse projenin ba\u015flamas\u0131nda b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla yine askeri ama\u00e7lar vard\u0131.<\/p>\n Tekrar resmi tarihe d\u00f6nersek…<\/p>\n 2002 y\u0131l\u0131nda, ulusal bir i\u015fletim sistemine gerek olup olmad\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda kamu kurumlar\u0131n\u0131n ve ordu temsilcilerinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 toplant\u0131lar yap\u0131l\u0131r. Ba\u015fbakanl\u0131k, 2003 y\u0131l\u0131nda T\u00dcB\u0130TAK B\u0130LGEM’i (Bili\u015fim ve Bilgi G\u00fcvenli\u011fi \u0130leri Teknolojiler Ara\u015ft\u0131rma Merkezi) bir ulusal i\u015fletim sistemi geli\u015ftirmenin olurlu\u011funu ara\u015ft\u0131rmak ve proje planlamas\u0131n\u0131 yapmakla g\u00f6revlendirir. UEKAE (Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc) i\u00e7erisinde \u201c\u00d6zg\u00fcr\u201d kod ad\u0131 ile an\u0131lan bu projenin hedefi bir i\u015fletim sistemi geli\u015ftirmekten \u00e7ok bu i\u015fin yap\u0131labilirli\u011fini ara\u015ft\u0131rmakt\u0131r. Ancak k\u0131sa bir s\u00fcre sonra ara\u015ft\u0131rmalar olumlu bir sonuca ula\u015f\u0131r. Yeni bir GNU\/Linux da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalara ba\u015flan\u0131r. Burada, Pardus’un di\u011fer yerli\/yabanc\u0131 da\u011f\u0131t\u0131mlardan fark\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmadan \u00f6nce farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ve hedefleri hakk\u0131nda bilgi vermeden \u00f6nce \u201cGNU\/Linux da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 nedir?\u201d sorusuna yan\u0131t vermek gerekiyor.<\/p>\n Da\u011f\u0131t\u0131m kavram\u0131, GNU\/Linux’a \u00f6zg\u00fc bir kavramd\u0131r. Kaynak koduna \u00f6zg\u00fcr eri\u015fim hakk\u0131, GNU\/Linux’un ihtiyaca g\u00f6re \u015fekillenmesine olanak sa\u011flar ve bu olanak GNU\/Linux’un kullan\u0131m de\u011ferini artt\u0131r\u0131r. \u00d6rne\u011fin, video ve ses i\u015fleme programlar\u0131na a\u011f\u0131rl\u0131k vermi\u015f, GNU\/Linux’u buna g\u00f6re \u00f6zelle\u015ftirmi\u015f da\u011f\u0131t\u0131mlar vard\u0131r. Okul \u00f6ncesi \u00e7ocuklar ya da g\u00f6rme engelliler i\u00e7in \u00f6zel da\u011f\u0131t\u0131mlar haz\u0131rlanmaktad\u0131r. Bilgisayar\u0131 kurcalamaktan ho\u015flananlara ya da sadece i\u015flerini halletmek i\u00e7in bilgisayar kullananlara y\u00f6nelik farkl\u0131 da\u011f\u0131t\u0131mlar olu\u015fturulabilmektedir (Daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in bkz. http:\/\/distrowatch.com\/<\/a>) . Da\u011f\u0131t\u0131mlar, teknik olarak de\u011ferlendirildi\u011finde ise kullan\u0131lan paket y\u00f6netimi, masa\u00fcst\u00fc ortam\u0131 ve y\u00f6netim ara\u00e7lar\u0131 ile farkl\u0131la\u015f\u0131rlar. Ama da\u011f\u0131t\u0131mda as\u0131l belirleyici olan, hangi kullan\u0131c\u0131 kitlesinin hedeflendi\u011fidir.<\/p>\n \u0130lk yerli GNU\/Linux da\u011f\u0131t\u0131m\u0131m\u0131z ise 1998 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kan Turkuaz GNU\/Linux’tur. Proje, var olan GNU\/Linux da\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131ndaki T\u00fcrk\u00e7e deste\u011finin yetersiz olmas\u0131 nedeniyle ba\u015flar. GNU\/Linux, T\u00fcrk\u00e7e’ye uyumlu hale getirilecek, T\u00fcrk\u00e7e dil deste\u011fi olmayan uygulamalar T\u00fcrk\u00e7e’ye \u00e7evrilecektir. Yerel da\u011f\u0131t\u0131mlar kimi zaman, \u201cyabanc\u0131 geli\u015ftiricilerin \u00fcr\u00fcnlerini al\u0131p, sadece T\u00fcrk\u00e7e’ye \u00e7eviriyorlar.\u201d \u015feklinde k\u00fc\u00e7\u00fcmsemelerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmaktad\u0131r. Fakat GNU\/Linux da\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131n\u0131n yerelle\u015ftirilmesi ciddi bir eme\u011fe ihtiya\u00e7 duyar. Ayr\u0131ca, Turkuaz’a katk\u0131 koyan ekip, sadece var olan eme\u011fi kullanmakla kalmaz. \u00d6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m felsefesine uygun olarak onu zenginle\u015ftirir de. O vakte kadar Red Hat GNU\/Linux da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n kurulumu i\u00e7in sadece \u0130ngilizce dil deste\u011fi vard\u0131r. T\u00fcrk ve Brezilyal\u0131 geli\u015ftiricilerin ortak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 sonucu, kuruluma T\u00fcrk\u00e7e ve Portekizce deste\u011fi de eklenir. Red Hat, T\u00fcrk ve Brezilyal\u0131 geli\u015ftiricilerin bu katk\u0131s\u0131ndan sonra, di\u011fer dillerde kurulum deste\u011fi ekler. Bir di\u011fer deyi\u015fle, Turkuaz’la t\u00fcm d\u00fcnyadaki GNU\/Linux kullan\u0131c\u0131lar\u0131na do\u011frudan bir katk\u0131m\u0131z da olur.<\/p>\n Turkuaz’\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda da yerel da\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131m\u0131z vard\u0131r (\u00d6r. Gelecek, Magma, Truva, Arnux vs)<\/p>\n Fakat Pardus, daha \u00f6nceki yerel da\u011f\u0131t\u0131mlardan farkl\u0131 olarak dil deste\u011finin yan\u0131nda, temel masa\u00fcst\u00fc ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 hedeflemekte ve bunun i\u00e7inde kurulum, yap\u0131land\u0131rma ve kullan\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131na \u00f6zel bir \u00f6nem vermektedir. Bir di\u011fer deyi\u015fle Pardus, GNU\/Linux’un kimi tarihsel problemlerini a\u015fmay\u0131 da \u00f6n\u00fcne koymaktad\u0131r. 2004 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan Proje Ana S\u00f6zle\u015fmesinde projenin vizyonu \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n Pardus, UEKAE taraf\u0131ndan, bili\u015fim okur-yazarl\u0131\u011f\u0131na sahip bilgisayar kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n temel masa\u00fcst\u00fc ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 hedefleyerek; mevcut Linux da\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcn taraflar\u0131n\u0131 kavram, mimari ya da kod olarak kullanan; otonom sisteme evrilebilecek bir yap\u0131land\u0131rma \u00e7er\u00e7evesi ve ara\u00e7lar\u0131 ile kurulum, yap\u0131land\u0131rma ve kullan\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flamak \u00fczere geli\u015ftirilen bir GNU\/Linux da\u011f\u0131t\u0131m\u0131d\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n Projenin ilk \u00fcr\u00fcn\u00fc Pardus \u00c7al\u0131\u015fan CD 1.0, 2 \u015eubat 2005 tarihinde yay\u0131nlan\u0131r. Pardus \u00c7al\u0131\u015fan CD’nin \u00f6zelli\u011fi, herhangi bir kurulum gerektirmeden bilgisayara tak\u0131ld\u0131ktan sonra \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilmesidir. B\u00f6ylece kullan\u0131c\u0131lar, Pardus’u bilgisayarlar\u0131na kurmadan deneyebileceklerdir. \u00c7al\u0131\u015fan CD, projenin hedefleri aras\u0131nda yer alan bir s\u00fcr\u00fcm olmamas\u0131na ra\u011fmen, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ilgisini \u00e7ekmek ve deste\u011fini almak i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ger\u00e7ekten de yo\u011fun bir ilgiyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131l\u0131r. Hatta, CD’nin \u00e7\u0131k\u0131\u015f tarihinin Bill Gates’in, Ba\u015fbakan Erdo\u011fan’\u0131n davetlisi olarak T\u00fcrkiye’ye geli\u015fi ile ayn\u0131 tarihlere denk gelmesi, projeye olan ilgiyi daha da artt\u0131r\u0131r. Art\u0131k Gates’in Windows’una kar\u015f\u0131 T\u00fcrk kullan\u0131c\u0131lar\u0131n elinde kendi i\u015fletim sistemleri vard\u0131r.<\/p>\n Kullan\u0131c\u0131lar d\u00f6rt g\u00f6zle Pardus’un kurulabilir ilk s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fc beklemektedir. 26 Aral\u0131k 2005’te Pardus’un ilk kararl\u0131 s\u00fcr\u00fcm\u00fc yay\u0131nlan\u0131r. \u0130lk ay\u0131nda 25 bin kullan\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan indirilir ve projenin web sayfalar\u0131 142 binden fazla ziyaret edilir. Pardus 2007 s\u00fcr\u00fcm\u00fcnde ise s\u00fcr\u00fcm\u00fcn ilk ay\u0131ndaki indirme say\u0131s\u0131 100 bini a\u015far ve proje web sayfalar\u0131na yap\u0131lan ziyaret say\u0131s\u0131 250 bini a\u015far.<\/p>\n Pardus’un bu ba\u015far\u0131s\u0131nda projenin T\u00dcB\u0130TAK taraf\u0131ndan destekleniyor olu\u015funun pay\u0131 b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Projenin arkas\u0131nda T\u00dcB\u0130TAK’\u0131n olmas\u0131, GNU\/Linux’u daha \u00f6nce kullanmaktan \u00e7ekinenlerin \u00f6n yarg\u0131s\u0131n\u0131n k\u0131r\u0131lmas\u0131nda etkili olur.<\/p>\n Pardus geli\u015ftiricilerinin teknik katk\u0131lar\u0131, yabanc\u0131 da\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131n geli\u015ftiricilerinin de ilgisini \u00e7eker. \u00d6rne\u011fin Kubuntu da\u011f\u0131t\u0131m\u0131, Pardus A\u011f Y\u00f6neticisi’ni kullanaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klar. Fakat Pardus’un as\u0131l hedefi, kamu kurumlar\u0131nda kullan\u0131lmakt\u0131r. 2006 y\u0131l\u0131 sonlar\u0131nda yay\u0131nlanan Pardus 2007, Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131n T\u00fcrkiye \u00e7ap\u0131ndaki 600 biriminde, 5000 istemci bilgisayarda kullan\u0131lmaya ba\u015flar.<\/p>\n Ne yaz\u0131k ki, Pardus’un bu ba\u015far\u0131s\u0131 MSB ve RT\u00dcK ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kal\u0131r. 2007’den sonra Pardus’un ulusal, devlet destekli bir da\u011f\u0131t\u0131mdan \u00e7ok g\u00f6n\u00fcll\u00fc\u011fe terk edildi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi olu\u015fmaya ba\u015flar. Elektrik M\u00fchendisli\u011fi Dergisi’nin Ocak 2009 say\u0131s\u0131nda yer alan bir ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re kamu kurumlar\u0131 Pardus’a ge\u00e7i\u015fte istekli de\u011fildir ve kamu her ge\u00e7en g\u00fcn daha \u00e7ok yaz\u0131l\u0131m tekellerine ba\u011f\u0131ml\u0131 hale gelmektedir. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re, \u00f6zg\u00fcr ve a\u00e7\u0131k kaynak kodlu i\u015fletim sistemlerinin kamudaki kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki birinci engel, i\u015fletim sistemi yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n donan\u0131m al\u0131m\u0131yla birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesidir. Kurumlar i\u015fletim sistemini donan\u0131mla birlikte edinmekte ve \u00e7o\u011fu zaman fark\u0131na varmadan belirli i\u015fletim sistemlerine paralar \u00f6demektedir. Alternatif i\u015fletim sistemlerinin olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemektedir. B\u00f6ylece, herhangi bir i\u015fletim sistemi tekelinin donan\u0131m firmalar\u0131yla ortak hareket etmesi kamudaki i\u015fletim sistemi kullan\u0131m\u0131nda belirleyici olabilmektedir. \u0130kinci engel ise, zaman i\u00e7inde birinciyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak kurumlar\u0131n donan\u0131mla birlikte al\u0131p kulland\u0131klar\u0131 i\u015fletim sistemlerine ba\u011f\u0131ml\u0131 hale gelmesidir. Dolay\u0131s\u0131yla, donan\u0131mdan ayr\u0131 bir i\u015fletim sistemi lisans\u0131 almak gerekti\u011finde de bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k belirleyici olmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca kurumlar, \u00f6zg\u00fcr ve a\u00e7\u0131k kaynak kodlu i\u015fletim sistemlerine ge\u00e7emeyi\u015flerini, personellerinin yetkin olmamas\u0131, teknik deste\u011fin yetersizli\u011fi ve mevcut altyap\u0131 sistemleriyle uyumlulu\u011fun sa\u011flanamamas\u0131n\u0131 ile a\u00e7\u0131klamaktad\u0131rlar.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmada belirtilen, DPT Bilgi Toplumu Daire Ba\u0219kanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131daki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ise \u015f\u00f6yle:<\/p>\n Bug\u00fcn i\u00e7in, t\u00fcm kamu kurum ve kurulu\u0219lar\u0131n\u0131n Pardus kullan\u0131m\u0131n\u0131 konusunda zorunlu tutulmalar\u0131n\u0131n uygulanabilir olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmektedir. Bu nedenle Pardus ve bu yaz\u0131l\u0131m\u0131 destekleyen ekosistem yeterli olgunluk seviyesine ula\u015f\u0131ncaya kadar, kamu kurum ve kurulu\u0219lar\u0131n\u0131n kullanacaklar\u0131 i\u0219letim sistemi konusunda zorlay\u0131c\u0131 bir d\u00fczenlemeye gidilmemesi ve bu hususta serbest b\u0131rak\u0131lmalar\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u0219\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p><\/blockquote>\n DPT’nin bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne, Pardus’a \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7in ayr\u0131lan b\u00fct\u00e7enin 800 bin TL oldu\u011fu, d\u00f6rt y\u0131ll\u0131k kamu kurumlar\u0131n\u0131n resmi i\u015fletim sistemi harcamalar\u0131n\u0131n ise 28 milyon TL’yi a\u015ft\u0131\u011f\u0131 eklenirse Pardus’un bug\u00fcn \u00fczerinde dola\u015fan kara bulutlar\u0131n nedeni daha rahat anla\u015f\u0131labilir. TODA\u0130E’nin belirtti\u011fi gibi gerekli olan ekosistemin yeterli olgunlu\u011funa eri\u015fmesi i\u00e7in beklemek de\u011fil, bu do\u011frultuda makro politikalar olu\u015fturmakt\u0131r:<\/p>\n Gelecek d\u00f6nemde bu kurumlarda Pardus’un kullan\u0131lmas\u0131na ili\u0219kin strateji ve politikan\u0131n ba\u0219ta Bilim ve Teknoloji Y\u00fcksek Kurulu, E-D\u00f6n\u00fc\u0219\u00fcm \u0130cra Kurulu ve DPT Bilgi Toplumu Dairesi olmak \u00fczere en \u00fcst d\u00fczeyde de\u011ferlendirilip olu\u015fturulmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu ama\u00e7la \u00fclke d\u00fczeyinde t\u00fcm kamu kurum ve kurulu\u0219lar\u0131nda mevcut durumun analiz edilmesine y\u00f6nelik kapsaml\u0131 bir ara\u015ft\u0131rman\u0131n yap\u0131larak, fizibilite \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi ve bu \u00e7al\u0131\u015fmadan \u00e7\u0131kacak verilere g\u00f6re kapal\u0131 kodlu yaz\u0131l\u0131mlardan a\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131mlar\u0131na ge\u00e7i\u0219 i\u00e7in bir plan\u0131n olu\u015fturulmas\u0131na gereksinim vard\u0131r. Kamu kurumlar\u0131n\u0131n Pardus yerine \u00f6zel firmalardan sat\u0131n almaya devam edip etmeyecekleri konusu yukar\u0131da belirtilen organlarda al\u0131nacak makro politikalara ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n Asl\u0131nda projenin ilk g\u00fcnlerindeki iyimser havaya ra\u011fmen ak\u0131llarda hep \u201cAcaba Pardus’un sonu da Devrim Arabalar\u0131 gibi mi olacak?\u201d endi\u015fesi vard\u0131r. Tam ba\u015fard\u0131k denilen anda benzinimiz mi bitecektir?<\/p>\n Pardus’un benzini bitmez, ama 2007 y\u0131l\u0131ndan sonra i\u015fler art\u0131k ters gitmeye ba\u015flar. T\u00dcB\u0130TAK’\u0131n 2006’ya kadar verdi\u011fi s\u0131n\u0131rs\u0131z destek azalm\u0131\u015ft\u0131r. 2011 y\u0131l\u0131 sonuna kadar Pardus proje y\u00f6neticisi olan Erkan Tekman’\u0131n g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnde belirtti\u011fine g\u00f6re, 2007 y\u0131l\u0131nda DPT’den gelmesi beklenen, hatta DPT ile yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde olumlu geri bildirimler al\u0131nan maddi destek, Pardus projesi T\u00dcB\u0130TAK de\u011ferlendirmesinden ge\u00e7emedi\u011fi i\u00e7in hi\u00e7 DPT’ye ula\u015famaz. Eleman al\u0131nmak istendi\u011finde bekletilirler, pazarl\u0131\u011fa tabi tutulurlar ya da geri \u00e7evrilirler. 2009 y\u0131l\u0131nda proje DPT de\u011ferlendirmesinden ge\u00e7er ve nihayet beklenen maddi yard\u0131m gelecektir. Ancak bu sefer de, DPT’deki b\u00fcrokratik kar\u0131\u015f\u0131l\u0131klardan dolay\u0131 beklenen yard\u0131m al\u0131namaz. Para ancak 2010 y\u0131l\u0131nda geldi. Burada Tekman, paray\u0131 bir da\u011f\u0131t\u0131m \u00e7\u0131karmak i\u00e7in de\u011fil, ama hem teknoloji hem de i\u015f platformu olu\u015fturmak i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131n\u0131 \u00f6zellikle vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n Tekman’a g\u00f6re projenin ba\u015far\u0131s\u0131 i\u00e7in gerekenler: Para, ekip, \u00fcr\u00fcn, camia, kullan\u0131c\u0131 ve politikad\u0131r. T\u00dcB\u0130TAK’\u0131n para ve ekip konusundaki deste\u011fi, 2006 y\u0131l\u0131na kadar \u00e7ok iyiyken bu tarihten sonra bu destek zay\u0131flamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Tekman’\u0131n da itiraf etti\u011fi gibi camia deste\u011finin sa\u011flanmas\u0131 konusunda ba\u015far\u0131s\u0131z olurlar. T\u00dcB\u0130TAK, politika geli\u015ftirmek konusunda yetersiz kal\u0131r. \u00dcr\u00fcn ve kullan\u0131c\u0131 i\u00e7in do\u011fru \u015feyleri yapmaya ba\u015flad\u0131klar\u0131nda ise T\u00dcB\u0130TAK y\u00f6netimi de\u011fi\u015fmi\u015f, Pardus i\u00e7in yeni bir sayfa a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n T\u00dcB\u0130TAK’\u0131n b\u00fcnyesinde yap\u0131lan yeniden yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sonras\u0131nda hem proje y\u00f6neticisi hem de geli\u015ftirici ekip projeden ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n Son y\u0131llardaki geli\u015fmelere d\u0131\u015far\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bile projenin arkas\u0131ndaki T\u00dcB\u0130TAK deste\u011finin eskisi gibi olmad\u0131\u011f\u0131 sezilebilmektedir. TODA\u0130E’nin alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fi makro politikalar geli\u015ftirilmesi konusunda T\u00dcB\u0130TAK s\u0131n\u0131fta kalm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak as\u0131l \u00f6nemlisi, Pardus’un toplulukla olan ili\u015fkisinin sorunlu olmas\u0131d\u0131r. \u00d6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m projeleri, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n\/geli\u015ftiricilerin \u00f6zg\u00fcr eme\u011fini \u00f6rg\u00fctleyip, projeye olan katk\u0131y\u0131 s\u00fcreklile\u015ftirebildi\u011fi oranda ba\u015far\u0131l\u0131 olabilir. \u00d6rne\u011fin, Linux’un yarat\u0131c\u0131 Linus Torvalds’\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131 teknik becerisinden \u00e7ok, y\u00f6netimsel yetene\u011finde yatmaktad\u0131r. Peki Pardus, geli\u015ftiriciler ve kullan\u0131c\u0131lar ile neden daha kuvvetli bir ili\u015fki kuramam\u0131\u015ft\u0131r?<\/p>\nKamu’da Pardus<\/h2>\n
Pardus’a Ne Oldu?<\/h2>\n