{"id":209,"date":"2013-04-28T01:22:04","date_gmt":"2013-04-27T22:22:04","guid":{"rendered":"http:\/\/yarimada.gen.tr\/?p=209"},"modified":"2022-06-04T13:04:59","modified_gmt":"2022-06-04T10:04:59","slug":"sifrepunk-hareketi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/?p=209","title":{"rendered":"\u015eifrepunk Hareketi"},"content":{"rendered":"

D\u00fcnyada bir hayalet dola\u015f\u0131yor, kripto anar\u015fi hayaleti.<\/p>\n

\u015eifrepunk hareketinin kurucular\u0131ndan Timothy C May’in 1992 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 Kripto Anar\u015fist Manitesto’su (http:\/\/www.activism.net\/cypherpunk\/crypto-anarchy.html<\/a>) bu tan\u0131d\u0131k s\u00f6zlerle ba\u015fl\u0131yordu. \u015eifrepunklar, y\u0131llard\u0131r bili\u015fim teknolojilerini kullananlar ve geli\u015ftirenler olarak bu teknolojilerin sundu\u011fu anonimlik olana\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131ndayd\u0131lar. May gibi bir \u00e7ok \u015fifrepunk d\u00fcnyan\u0131n say\u0131l\u0131 \u00fcniversitelerinin ya da \u015firketlerinin ara\u015ft\u0131rma laboratuvarlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmakta ve bilgisayarlar\u0131n gelece\u011fini, temel y\u00f6nelimlerini daha a\u00e7\u0131k se\u00e7ik g\u00f6rebilmekteydiler. Art\u0131k iki ki\u015fi ya da grup, birbirinin ger\u00e7ek ad\u0131n\u0131 veya kimli\u011fini bilmeden ileti\u015fime ge\u00e7ebilecek, i\u015flerini y\u00fcr\u00fctebilecek ve elektronik s\u00f6zle\u015fmeler yapabilecekti. Bu geli\u015fmeler elbette h\u00fckumet uygulamalar\u0131n\u0131n (vergilendirmeler, d\u00fczenlemeler, ekonomik etkile\u015fimlerin kontrol\u00fc vb) do\u011fas\u0131n\u0131 da de\u011fi\u015ftirecekti. Bu devrim (hem toplumsal hem de ekonomik) i\u00e7in gerekli teknoloji ge\u00e7en on y\u0131lda sadece teorik olarak vard\u0131. \u015eimdi ise d\u00fc\u015f\u00fcnceler prati\u011fe uygulan\u0131yordu ve on y\u0131l sonras\u0131nda durum bamba\u015fka olacakt\u0131.<\/p>\n

Elbette ki devlet, ulusal g\u00fcvenlik konular\u0131n\u0131, uyu\u015fturucu tacirlerini, vergi ka\u00e7ak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 ve b\u00f6l\u00fcc\u00fcleri g\u00fcndeme getirecek ve bunlardan kaynakl\u0131 kayg\u0131lar\u0131 kullanarak bu teknolojinin yay\u0131lmas\u0131n\u0131 yava\u015flatmaya ve durdurmaya \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131. Bu kayg\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011fu do\u011fruydu. KriptoA\u011f, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak \u00e7ok say\u0131da su\u00e7 \u015febekesine de ev sahipli\u011fi yapacakt\u0131. Fakat bu durum kripto anar\u015finin yay\u0131lmas\u0131n\u0131 durduramayacakt\u0131.<\/p>\n

May ayr\u0131ca matbaa teknolojisinin Orta \u00c7a\u011f’\u0131n toplumsal iktidar yap\u0131s\u0131n\u0131 etkilemesi gibi bu yeni teknolojilerin de \u015firketlerin ve h\u00fckumetlerin ekonomik s\u00fcre\u00e7lere olan m\u00fcdahalesini etkileyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Dikenli tel gibi ufak bir icat, \u00e7itlemeye olanak vererek toprak \u00fczerindeki m\u00fclkiyet ili\u015fkilerini alt\u00fcst etmi\u015fti. May’e g\u00f6re \u015fimdi matemati\u011fin bu gizemli kolu fikri m\u00fclkiyet etraf\u0131ndaki dikenli telleri kesmek i\u00e7in haz\u0131rd\u0131.<\/p>\n

May, Manifesto’yu yine tan\u0131d\u0131k bir c\u00fcmleyle sonland\u0131r\u0131yordu:<\/p>\n

Aya\u011fa kalk\u0131n, dikenli tellerle \u00e7evrili \u00e7itlerinizden ba\u015fka kaybedecek bir \u015feyiniz yok.<\/p><\/blockquote>\n

\u015eifrepunk hareketinin bir di\u011fer kurucusu olan Berkeleyli matematik\u00e7i Eric Hughes’\u0131n 1993’te yazd\u0131\u011f\u0131 \u015eifrepunk Manifestosu’nda (http:\/\/www.activism.net\/cypherpunk\/manifesto.html<\/a>) ise \u00f6zellikle mahremiyete vurgu yap\u0131l\u0131yordu. Hughes, manifestoda mahremiyetin tan\u0131m\u0131n\u0131 yap\u0131yor, a\u00e7\u0131k toplum i\u00e7in mahremiyetin bir gereklilik oldu\u011funu belirtiyor ve bunun h\u00fckumetler, b\u00fcy\u00fck \u015firketler ya da ba\u015fka bir me\u00e7hul kurulu\u015f taraf\u0131ndan bah\u015fedilemeyece\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyordu. Mahremiyet hakk\u0131n\u0131 ancak kendimiz alabilirdik. \u015eifrepunklar, bili\u015fim teknolojilerinin \u00f6nc\u00fcleri, kendilerini anonim sistemler kurmaya adamal\u0131yd\u0131lar. Mahremiyet, kripto, anonim posta iletim sistemleri, say\u0131sal imzalar ve elektronik para ile sa\u011flanacakt\u0131. Birilerinin bunun i\u00e7in kod yazmas\u0131 gerekliydi ve bu \u201cbirileri\u201d \u015fifrepunklard\u0131.<\/p>\n

\u015eifrepunk manifestosu, FBI’a (Federal Bureau of Investigation \u2013 Federal Soru\u015fturma B\u00fcrosu) ve NSA’ya (National Security Agency \u2013 Ulusal G\u00fcvenlik Ajans\u0131) kar\u015f\u0131 bir meydan okumayd\u0131. \u015eifrepunklar, manifestolar\u0131nda da yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, bili\u015fim teknolojilerinin \u00f6zg\u00fcr bir toplumun \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7abilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar ancak i\u00e7erdi\u011fi tehlikenin bilinciyle mahremiyete merkezi bir \u00f6nem veriyorlard\u0131. Bunun i\u00e7in 1990larda kripto silah\u0131n\u0131 kullanacaklard\u0131. Mahremiyete kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7anlar ise tam tersi y\u00f6nde u\u011fra\u015f verecekler ve politik olarak kriptolojinin kullan\u0131m\u0131n\u0131 engellemeye \u00e7al\u0131\u015facaklard\u0131: H\u00fckumetlerden gizli hi\u00e7 bir \u015fey olamazd\u0131. \u015eifreler, h\u00fckumetlerin k\u0131rabilece\u011fi zorlukta olmal\u0131yd\u0131.<\/p>\n

Wired dergisi 1993 y\u0131l\u0131nda \u015fifrepunklar\u0131 kapak yapt\u0131: (http:\/\/www.wired.com\/wired\/archive\/1.02\/crypto.rebels.html<\/a>):<\/p>\n

\"Wired\"<\/a>
Wired<\/figcaption><\/figure>\n

\u015eifrepunklar, dediklerini yapt\u0131lar. \u00d6zg\u00fcr ileti\u015fim i\u00e7in geli\u015ftirdikleri g\u00fc\u00e7l\u00fc kripto ara\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6zg\u00fcr (ve \u00fccretsiz) olarak dola\u015f\u0131ma soktular. ABD h\u00fckumetinin kar\u015f\u0131 hamleleri sonu\u00e7suz kald\u0131. 90l\u0131 y\u0131llardaki birinci kripto sava\u015f\u0131n\u0131 \u015fifrepunklar ve tabi ki insanl\u0131k kazand\u0131. \u015eimdi ikinci kripto sava\u015f\u0131n\u0131n ortas\u0131nday\u0131z. H\u00fckumetler, bu sefer yaln\u0131z teknik ara\u00e7larla de\u011fil politik ara\u00e7lar\u0131 da devreye sokarak interneti kontrol alt\u0131na almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki sorunlar\u0131 ve \u00e7eli\u015fkileri 20 y\u0131l \u00f6ncesinden g\u00f6ren ve m\u00fccadele eden \u015fifrepunklar internetin \u015fu an ki durumunu, y\u00f6nelimlerini ve gelece\u011fini nas\u0131l de\u011ferlendiriyorlar?<\/p>\n

\u015eubat ay\u0131nda dilimize \u00e7evrilen \u015eifrepunk \u2013 \u00d6zg\u00fcrl\u00fck ve \u0130nternet’in Gelece\u011fi \u00dczerine Bir Tart\u0131\u015fma adl\u0131 kitapta (*) bu soruya yan\u0131t aran\u0131yor. Kitap, \u015fifrepunk hareketinin d\u00f6rt \u00fcyesi aras\u0131nda ge\u00e7en tart\u0131\u015fmalardan olu\u015fuyor: Julian Assange, Jacob Appelbaum, Andy M\u00fcller ve Jeremie Zimmermann. Ayr\u0131ca kitapta 11 Ocak 2013 tarihinde kaybetti\u011fimiz Aaron Swartz’\u0131n 2012 May\u0131s\u0131’nda \u201c\u0130rtibat Kurma \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u201d konferans\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 ve SOPA yasas\u0131n\u0131n nas\u0131l durduruldu\u011funu anlatt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmaya yer veriliyor.<\/p>\n

Julian Assange’\u0131 Wikileaks’ten tan\u0131yoruz. Ekleyelim, kendisi ayr\u0131ca \u015fifrepunk felsefesinin \u00f6nemli isimlerinden biri.<\/p>\n

Jacob Appealbaum, Kaos Bilgisayar Kul\u00fcb\u00fc \u00fcyesi bir yaz\u0131l\u0131m uzman\u0131. Tor projesinin ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131ndan ve savunucular\u0131ndan. Wikileaks’e verdi\u011fi destek nedeniyle ABD H\u00fckumeti’nin g\u00f6zetimi alt\u0131nda.<\/p>\n

Andy M\u00fcller de Kaos Bilgisayar Kul\u00fcb\u00fc’n\u00fcn \u00fcyesi ve \u015fu anda s\u00f6zc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Dijital \u00e7a\u011fda insan haklar\u0131 konusunda yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n uygulanmas\u0131 i\u00e7in u\u011fra\u015f veren Avrupa Dijital Haklar\u0131’n\u0131n (EDRI) kurucular\u0131ndan.<\/p>\n

Jeremie Zimmermann ise \u201cLa Quadrature du net\u201d adl\u0131 yurtta\u015f haklar\u0131 toplulu\u011funun kurucular\u0131ndan ve s\u00f6zc\u00fcs\u00fc. Bu topluluk, son derece ba\u015far\u0131l\u0131 bir kamuoyu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fcr\u00fcterek ACTA’n\u0131n (Korsan Kar\u015f\u0131t\u0131 Ticaret Antla\u015fmas\u0131) Avrupa Parlementosu’nda reddini sa\u011flad\u0131.<\/p>\n

Kitap, Julian Assange’\u0131n bunun bir manifesto olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunun i\u00e7in vakit olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve karanl\u0131k bir gelece\u011fin kap\u0131da oldu\u011funu belirten s\u00f6zleriyle ba\u015fl\u0131yor. \u0130nsanl\u0131k, yakla\u015fmakta olan kara \u00fctopyaya kar\u015f\u0131 uyar\u0131l\u0131yor. Assange’a g\u00f6re sorunun gizlili\u011fi ve karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ulusal g\u00fcvenlik uzmanlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir\u00e7ok insan\u0131n sorunu anlamas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131yor. Bu nedenle bir \u00e7ok kimse gidi\u015fat\u0131n hen\u00fcz fark\u0131nda de\u011fil. Assange ve arkada\u015flar\u0131, d\u00fc\u015fman\u0131 yak\u0131ndan (hem teknik hem de politik a\u00e7\u0131dan) tan\u0131yanlar olarak insanl\u0131\u011f\u0131 uyar\u0131yorlar…<\/p>\n

Kitapta yer alan tart\u0131\u015fmalar\u0131 elimden geldi\u011fince \u00f6zetlemeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. Kitaptaki tart\u0131\u015fmalarda yazarlar\u0131n adlar\u0131 kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ben de ayn\u0131 yolu izleyece\u011fim, Julian Assange yerine sadece Julian diyece\u011fim.<\/p>\n

Tart\u0131\u015f\u0131lan konular\u0131 iki ana ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda ela alabiliriz: G\u00f6zetim ve sans\u00fcr.<\/p>\n

G\u00f6zetim<\/h2>\n

Yukar\u0131daki manifestolardan da g\u00f6r\u00fclece\u011fi gibi \u015fifrepunklar, daha 1990l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda yay\u0131mlad\u0131klar\u0131 manifestolarda yakla\u015fan tehlikenin fark\u0131ndayd\u0131lar. \u0130nternet, bir yandan insanlar aras\u0131 ileti\u015fimi artt\u0131r\u0131p toplumunu demokratikle\u015fmesinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7acak bir potansiyel ta\u015f\u0131rken di\u011fer yandan h\u00fckumetlerin elinde bir bask\u0131 ve g\u00f6zetim ayg\u0131t\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fme e\u011filimini de i\u00e7eriyordu.<\/p>\n

2000li y\u0131llarda t\u00fcm d\u00fcnyada internetin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla beraber h\u00fckumetler e\u015fsiz bir g\u00f6zetim ayg\u0131t\u0131na da kavu\u015ftular. \u0130nternet \u00f6nceki ileti\u015fim ortamlar\u0131ndan farkl\u0131 olarak daha geni\u015f bir i\u00e7eri\u011fe sahipti. \u0130nsanlar t\u00fcm hayatlar\u0131n\u0131 (ailelerini, arkada\u015flar\u0131n\u0131, zevklerini, siyasi ve dini g\u00f6r\u00fc\u015flerini) internette sa\u00e7\u0131p dururken b\u00fcy\u00fck biradeler bu bilgi par\u00e7alar\u0131n\u0131 toplay\u0131p anlaml\u0131 b\u00fct\u00fcnl\u00fckler olu\u015fturmaya ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n

Uyar\u0131 sinyallerini ise dikkate almad\u0131k, hala alm\u0131yoruz. \u00d6rne\u011fin, Facebook’u hala bir \u00f6rg\u00fctlenme arac\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcp kullanmaya devam ediyoruz. Julian, 2008 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan bir olaya dikkat \u00e7ekiyor. 2008 y\u0131l\u0131nda Kahire’de Facebook \u00fczerinden \u00f6rg\u00fctlenen bir grubun grup y\u00f6neticisi g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nd\u0131 ve \u015fifresi i\u015fkenceyle elde edildi. Tahmin edebilece\u011finiz gibi gerisi \u00e7orap s\u00f6k\u00fc\u011f\u00fc gibi geldi. Bu nedenle, 2011 M\u0131s\u0131r hareketinde da\u011f\u0131t\u0131lan bir k\u0131lavuzun en ba\u015f\u0131nda k\u0131lavuzun Facebook ve Twitter \u00fczerinden payla\u015f\u0131lmamas\u0131na dikkat \u00e7ekiliyordu. Yine de bir \u00e7ok insan k\u0131lavuzu bu ortamlarda payla\u015ft\u0131. Julian’a g\u00f6re bu insanlar\u0131n tek \u015fans\u0131 hareketin ba\u015far\u0131ya ula\u015f\u0131p h\u00fckumetin devrilmi\u015f olmas\u0131yd\u0131. Ayr\u0131ca benzer bir \u00f6rg\u00fctlenme, ABD’de ya da ABD istihbarat\u0131n\u0131n yak\u0131n ili\u015fki i\u00e7inde oldu\u011fu ba\u015fka bir \u00fclkede olsayd\u0131 \u00e7ok farkl\u0131 \u015feyler ya\u015fanabilirdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc Facebook, Twitter ve Google gibi ABD merkezli \u015firketler ve ABD yasalar\u0131na g\u00f6re hi\u00e7bir mahkeme celbi olmaks\u0131z\u0131n istenilen bilgiyi h\u00fckumete vermek zorundalar.<\/p>\n

Julian ayr\u0131ca bir yanl\u0131\u015f anlamay\u0131 da d\u00fczeltiyor. \u0130nsanlar internette \u00f6rg\u00fctlenip soka\u011fa akmad\u0131lar. M\u00fcbarek’in interneti ve telefon ileti\u015fimini kesmesi insanlar\u0131 haber alabilmek i\u00e7in soka\u011fa \u00e7\u0131kmaya mecbur b\u0131rakt\u0131. Sokak, internet \u00f6rg\u00fctlenmelerinden daha belirleyici oldu.<\/p>\n

Facebook, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n \u00fcr\u00fcn (m\u00fc\u015fteri de\u011fil!) oldu\u011fu \u015firketler taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen g\u00f6zetime g\u00fczel bir \u00f6rnek. Jeremie’nin s\u00f6yledi\u011fi gibi bilgilerimizi Facebook’a teslim ederken gizlilik ayarlar\u0131ndan kimin ne kadar g\u00f6rece\u011fini belirliyoruz. Ama yay\u0131mla dedi\u011fimiz anda bilgiler zaten Facebook’un oluyor. Facebook’ta ki\u015filer hakk\u0131nda 350 MB ile 800 MB aras\u0131nda veri tutuluyor.<\/p>\n

Facebook’a haks\u0131zl\u0131k etmemek laz\u0131m. Google’daki bilgi de az say\u0131lmaz. \u00d6rne\u011fin, 3 y\u0131l 4 ay 2 g\u00fcn \u00f6nce Google’da ne aramalar yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 hat\u0131rlamasan\u0131z da Google unutmuyor.<\/p>\n

Fakat h\u00fckumetler \u00e7ok daha kapsaml\u0131 g\u00f6zetim sistemleri kuruyorlar. \u0130nternetle beraber devlet y\u00f6netimlerinin \u015feffafla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve daha da \u015feffafla\u015faca\u011f\u0131 iddia ediliyor. \u00d6rnek olarak da Wikileaks belgeleri g\u00f6steriliyor. Julian bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lm\u0131yor. Wikileaks, gizli belgelerin %1’i bile de\u011fil. Bir yanda kredi kartlar\u0131ndaki t\u00fcm hareketleri g\u00f6ren ve aralar\u0131nda payla\u015fan b\u00fcy\u00fck biraderler var di\u011fer yanda web sitelerinde, bloglarda bilgi k\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131 aras\u0131ndan arama yapanlar. Bilginin b\u00fcy\u00fck biraderler i\u00e7in \u00e7ok daha fazla artt\u0131\u011f\u0131 ortada.<\/p>\n

Julian g\u00fcn\u00fcm\u00fczde uygulanan g\u00f6zetimi taktik ve stratejik olarak ikiye ay\u0131r\u0131yor. Taktik g\u00f6zetim, konumundan veya ili\u015fkilerinden dolay\u0131 belirli bir ki\u015fi ya da gruba y\u00f6nelik uygulanan g\u00f6zetim oluyor. Stratejik g\u00f6zetim ise her \u015feyi g\u00f6zetleyip bunun i\u00e7inden analiz yap\u0131yor. Art\u0131k belirli ki\u015filerin telefonunu dinlemektense herkesin telefonunu dinlemek daha \u00e7ok tercih ediliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00f6netim maliyetleri de dahil olmak \u00fczere Almanya’da bir y\u0131lda ger\u00e7ekle\u015fen t\u00fcm telefon konu\u015fmalar\u0131n\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r bir kalitede tutman\u0131n maliyeti 30 milyon avro iken bir F22 150 milyon dolar, Eurofighter 90 milyon avro.<\/p>\n

Kitlesel g\u00f6zetim daha \u00f6nce sadece ABD, \u0130ngiltere, \u0130svi\u00e7re, Fransa ve Rusya gibi geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde uygulan\u0131rken \u015fimdi t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131lm\u0131\u015f durumda. \u0130\u015fin ilginci, \u015fer ekseninde yer alan \u00fclkelere g\u00f6zetime kar\u015f\u0131 koyacak teknolojilerin ihrac\u0131 yasad\u0131\u015f\u0131yken g\u00f6zetim sistemlerinin sat\u0131lmas\u0131 tamamen yasal. Andy, Bat\u0131l\u0131 \u015firketlerin \u201culus \u00e7ap\u0131nda dinleme mekanizmas\u0131\u201d ad\u0131 alt\u0131nda Kaddafi’ye satt\u0131klar\u0131 sistemlerin \u015fu an yeni h\u00fckumet taraf\u0131ndan da tam kapasite \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

G\u00f6zetime kar\u015f\u0131 ne yap\u0131labilir?<\/p>\n

\u015eifrepunkcular, g\u00f6zetime insan yasalar\u0131 ve fizik yasalar\u0131 ile kar\u015f\u0131 konulabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlar.<\/p>\n

\u0130nsan yasalar\u0131yla anlat\u0131lmak istenen politik m\u00fccadele. Bili\u015fim teknolojileri, insanlar\u0131n neredeyse t\u00fcm etkinliklerinin g\u00f6zetimine olanak veriyor ve yeni geli\u015fmelerle beraber her ge\u00e7en g\u00fcn daha da g\u00fc\u00e7leniyor. \u015eifrepunkcular, kanun adamlar\u0131n\u0131n taktiksel g\u00f6zetim i\u00e7in hakl\u0131 gerek\u00e7eleri olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Ama bunu da yasal bir \u00e7er\u00e7evede yapmalar\u0131 gerekiyor. Dolay\u0131s\u0131yla politik m\u00fccadelenin temelinde yetkilileri yasal bir izinle hareket etmeye zorlamak var. Stratejik g\u00f6zetimde ise ayn\u0131 m\u00fccadeleyi y\u00fcr\u00fctmenin \u00f6n\u00fcnde \u00e7e\u015fitli engeller var.<\/p>\n

Birinci engel, stratejik g\u00f6zetimin \u00e7o\u011funlukla gizli olmas\u0131. \u00dclkemizde Phorm arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla uygulanmak istenen Derin Paket \u0130nceleme (DPI) \u00f6rne\u011fini hat\u0131rlayal\u0131m. \u00d6zellikle stratejik g\u00f6zetimin casusluk faaliyetlerini i\u00e7ermesi durumunda ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 daha da zorla\u015f\u0131yor.<\/p>\n

\u0130kinci engel, stratejik g\u00f6zetimin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131. Julian, Avustralya’da \u00fcstverilerin (veriyi tan\u0131mlayan veri) kaydedilmesi konusunda yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalar\u0131 \u00f6rnek g\u00f6steriyor. \u00c7o\u011fu insan \u00fcstverinin kayd\u0131n\u0131n \u00f6nce t\u00fcm verileri kontrol etmek ve daha sonra da \u00fcstverileri al\u0131koymak demek oldu\u011funu anlayamad\u0131. Sistemlerin gizlili\u011fi ve karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131, y\u00f6neticileri sorumsuzla\u015ft\u0131rabiliyor. Ama bilerek ya da bilmeyerek bu g\u00f6zetim sistemlerini sat\u0131n alan veya uygulayan bizzat kendileri. Yine Phorm \u00f6rne\u011fini hat\u0131rlamak yeterli… Ayr\u0131ca bug\u00fcn insanlara bir\u00e7ok g\u00f6zetim sisteminin (ger\u00e7ekte \u00f6yle olmamas\u0131na ra\u011fmen) teknik bir zorunluluktan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar.<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc engel ise devletler aras\u0131ndaki kirli ve karma\u015f\u0131k ili\u015fkileri. Libya’da ve Tunus’ta uygulanan g\u00f6zetim sistemlerini yeni yeni \u00f6\u011freniyoruz. Bu sistemlerin sat\u0131lmas\u0131n\u0131 sadece \u015firketlerin ekonomik faaliyetleri olarak g\u00f6rmemek gerekiyor. Bazen ABDli, Avrupal\u0131 ve \u00c7inli \u015firketler kimi zaman \u00e7ok \u00f6nemsiz paralarla \u00e7e\u015fitli h\u00fckumetlere g\u00f6zetim sistemi satabiliyorlar. Nedeni ise g\u00f6zetim i\u00e7inde g\u00f6zetim. \u00c7\u00fcnk\u00fc al\u0131c\u0131 \u00fclkenin neyi g\u00f6zetledi\u011fi, nelerden korktu\u011fu, muhalefetin yap\u0131s\u0131 ve kimlerden olu\u015ftu\u011fu, siyasal olaylar\u0131 d\u00fczenleyen ki\u015filerin kimli\u011fi ve gerekli durumlarda kimlerle ileti\u015fime ge\u00e7ilebilece\u011fi \u00e7ok \u00f6nemli bir veri. Yukar\u0131da belirtildi\u011fi gibi \u015fer ekseni olarak tan\u0131mlanan \u00fclkelere, g\u00f6zetime kar\u015f\u0131 koyacak teknolojilerin sat\u0131lmas\u0131n\u0131n yasak olup g\u00f6zetim sistemlerinin sat\u0131labilir olmas\u0131n\u0131n nedenini de burada aramak gerekiyor. Ava giden fark\u0131nda olmadan avlan\u0131yor…<\/p>\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc engel ise Bilgi Mah\u015feri’nin D\u00f6rt Atl\u0131s\u0131 olarak bilinenler: \u00e7ocuk pornosu, ter\u00f6r, kara para aklama ve uyu\u015fturucu. G\u00f6zetim sistemleri bunlarla me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

\u015eifrepunkcular, politik m\u00fccadelenin s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n fark\u0131ndalar. \u015eifrepunk hareketine kimli\u011fini veren de s\u00f6z\u00fcn bitti\u011fi yerde \u015fifrelemeyi g\u00f6zetleyenlere kar\u015f\u0131 kendilerini korumak i\u00e7in bir silah olarak kullanmalar\u0131. G\u00f6zetime kar\u015f\u0131 fizik yasalar\u0131yla kar\u015f\u0131 koymak derken, 1990l\u0131 y\u0131llarda birinci kripto sava\u015flar\u0131nda oldu\u011fu gibi g\u00f6zetlemeyi engelleyecek cihazlar\u0131n \u00fcretiminden s\u00f6z ediyoruz. Bug\u00fcn bulut bili\u015fim gibi g\u00f6zetimi kolayla\u015ft\u0131ran bir\u00e7ok teknolojinin bir zorunluluk olmay\u0131p bir tercih oldu\u011funu belirtiyorlar. Jeremie \u00f6zg\u00fcr bir internet i\u00e7in gerekli olanlar\u0131 \u015f\u00f6yle s\u0131ral\u0131yor:<\/p>\n