Bitcoin Nedir?<\/h2>\n
1 Kas\u0131m 2008’de, Satoshi Nakamoto imzas\u0131yla metzdowd.com’daki kriptografi listesine Bitcoin ad\u0131 verilen yeni bir say\u0131sal para birimi hakk\u0131nda bir ara\u015ft\u0131rma makalesi g\u00f6nderildi (http:\/\/bitcoin.org\/bitcoin.pdf<\/a> ). Nakamoto, listenin m\u00fcdavimlerinin tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 biriydi. Profilinde, Japonya’dan oldu\u011fu yaz\u0131yordu ama e-posta adresi bir Alman sunucusundand\u0131. Hakk\u0131nda Google’da ara\u015ft\u0131rma yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hi\u00e7bir bilgi \u00e7\u0131km\u0131yordu. B\u00fcy\u00fck bir ihtimalle sahte bir isimdi. Daha sonra, makalesinde teorisini anlatt\u0131\u011f\u0131 Bitcoin’i sadece Windows’ta \u00e7al\u0131\u015fan bir yaz\u0131l\u0131m olarak geli\u015ftirdi. Geli\u015ftirdi\u011fi yaz\u0131l\u0131m\u0131n kaynak kodu k\u0131smen zarifti k\u0131smen de \u00fcst\u00fcnk\u00f6r\u00fc. Koda bakarak Nakamoto’nun bir amat\u00f6r m\u00fc yoksa usta bir yaz\u0131l\u0131mc\u0131 m\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemek zordu. Baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re olduk\u00e7a geni\u015f bir teorik bilgisi olan ama programc\u0131l\u0131k tecr\u00fcbesi pek olmayan bir akademisyendi (https:\/\/en.bitcoin.it\/wiki\/Satoshi_Nakamoto<\/a>).<\/p>\n Nakamoto’nun bir ki\u015fi mi yoksa bir grup mu oldu\u011funu hi\u00e7 \u00f6\u011frenemedik. 5 Aral\u0131k 2010 tarihinde, Wikileaks’in ba\u011f\u0131\u015f olarak bitcoins kabul edebilece\u011fini duyurmas\u0131ndan sonra Nakamoto, tela\u015fla bunu yapmamalar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Nakamoto’ya g\u00f6re Bitcoin deneysel bir projedeydi ve hen\u00fcz emekleme evresindeydi. Bitcoin, Wikileaks’\u0131 ta\u015f\u0131yacak kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc de\u011fildi. 12 Aral\u0131k 2010 tarihinde yaz\u0131l\u0131mdaki birka\u00e7 \u00f6nemsiz ayr\u0131nt\u0131 hakk\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015flerini bildirdikten sonra ortadan kayboldu (http:\/\/www.wired.com\/magazine\/2011\/11\/mf_bitcoin\/<\/a>).<\/p>\n Say\u0131sal para d\u00fc\u015f\u00fcncesi, uzun s\u00fcredir \u015fifrepunklar\u0131n akl\u0131n\u0131 kurcalayan bir konuydu ve bu y\u00f6nde farkl\u0131 giri\u015fimler (bit gold, RPOW, b-money) de olmu\u015f ancak bunlardan hi\u00e7biri ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015ft\u0131. \u00d6rne\u011fin, 1990larda David Chaum taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen Ecash, h\u00fckumetlerin ve bankalar\u0131n sundu\u011fu iktisadi altyap\u0131ya dayanmas\u0131 nedeniyle ba\u015far\u0131s\u0131z olmu\u015ftu. Dolay\u0131s\u0131yla, yeni bir deneysel proje olan Bitcoin ilgi \u00e7ekiciydi [1].<\/p>\n Yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisli\u011finde, veritabanlar\u0131 konusunda \u00f6\u011fretilen temel konulardan biri i\u015flemlerin (transaction) b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. \u00d6rne\u011fin, Ali’nin ve Ahmet’in 100 TL’si var. Ali Ahmet’e 100 TL havale yapt\u0131. Normal \u015fartlar alt\u0131nda, bu i\u015flem sonucunda Ali’nin paras\u0131n\u0131n kalmamas\u0131 ve Ahmet’in de 200 TL’sinin olmas\u0131 beklenir. Ali’nin paras\u0131n\u0131n azalmas\u0131 ve Ahmet’in paras\u0131n\u0131n artmas\u0131 tek bir i\u015flem olarak kabul edilmelidir. Aksi durumda, dola\u015f\u0131mda olan paran\u0131n azalmas\u0131 ya da \u00e7o\u011falmas\u0131 s\u00f6z konusu olabilir. Bu i\u015fin teknik boyutudur ve a\u015f\u0131lmas\u0131 kolayd\u0131r.<\/p>\n Ama t\u00fcm bu s\u00fcrecin idari olarak kontrol\u00fc de gerekir. \u00c7ifte harcama olarak adland\u0131r\u0131lan, Ali’nin ayn\u0131 100 TL’yi \u00f6nce Ahmet’e daha sonra da bir ba\u015fkas\u0131na g\u00f6nderebilmesi engellenmelidir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz ekonomilerinde bu ili\u015fki, arada bulunan bankalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla y\u00f6netilir. Bu ili\u015fkinin temelinde g\u00fcven vard\u0131r. \u0130li\u015fkinin taraflar\u0131, aradaki merkez bankas\u0131na ya da di\u011fer bankalara g\u00fcvenmelidirler. Fakat Nakamoto bu g\u00fcvenin \u00e7o\u011fu zaman istismar edildi\u011fini belirtir. Merkez bankas\u0131na, paran\u0131n de\u011ferini d\u00fc\u015f\u00fcrmeyece\u011fi konusunda g\u00fcveniriz ama tarih bunun aksi \u00f6rnekleriyle doludur. Bankalara param\u0131z\u0131 tutmalar\u0131 ve elektronik olarak transfer edebilmeleri konusunda g\u00fcvenmeliyizdir, ancak onlar paralar\u0131m\u0131z\u0131 kredi balonlar\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in kullan\u0131rlar. Bankalara kimliklerimizi a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmayacaklar\u0131, \u00f6zel hayat\u0131m\u0131za sayg\u0131 duyacaklar\u0131 konusunda da g\u00fcveniriz. Bankalar\u0131n bu g\u00fcveni pek hakketmedi\u011fini bilmemize ra\u011fmen ne yaz\u0131k ki ileti\u015fim kanallar\u0131 \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015fen parasal ili\u015fkiler, i\u00e7erdi\u011fi t\u00fcm zaaflara kar\u015f\u0131n aradaki bankalara ve h\u00fckumetlere g\u00fcvenmek zorundad\u0131rlar.<\/p>\n \u0130\u015fte Bitcoin, bu g\u00fcveni sorgulayan, arada yer alan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fileri devreden \u00e7\u0131karan, kriptografiye dayanan ademi merkeziyet\u00e7i bir mimari \u00fczerine kurulan bir para birimidir, bir protokold\u00fcr ve bir yaz\u0131l\u0131md\u0131r. Para birimi olarak s\u00f6z ederken k\u00fc\u00e7\u00fck harfle bitcoins, protokol ve yaz\u0131l\u0131m olarak s\u00f6z ederken ise Bitcoin \u015feklinde yaz\u0131lmaktad\u0131r (https:\/\/en.bitcoin.it\/wiki\/Introduction<\/a>).<\/p>\n Bitcoin’i kullanabilmek i\u00e7in \u00f6nce bir bir c\u00fczdan olu\u015fturmak gerekir. Bitcoin istemcisi ad\u0131 verilen yaz\u0131l\u0131mlarla bitcoins alma ve g\u00f6nderme i\u015flemlerini yapabilirsiniz. Orijinal Bitcoin istemcisi olan Bitcoin-QT’yi http:\/\/bitcoin.org\/en\/download<\/a> adresinden indirebilirsiniz. Bitcoin programlar\u0131ndan olu\u015fan bu a\u011fda merkezi bir otorite ya da sunucu yoktur. Bitcoin-QT istemcisinin b\u00fct\u00fcn a\u011f\u0131n bilgisine gereksinimi vard\u0131r. Bu yaz\u0131l\u0131m\u0131 kullanacaksak, yaz\u0131l\u0131m\u0131n 8 GB civar\u0131nda indirme yapaca\u011f\u0131n\u0131 ve \u00e7ok kaynak t\u00fcketece\u011fini dikkate almak gerekir. Bitcoin-Qt d\u0131\u015f\u0131nda, Multibit (https:\/\/multibit.org\/), Armory (http:\/\/bitcoinarmory.com\/<\/a>), Bitcoin Wallet (http:\/\/bitcoin.org\/en\/choose-your-wallet<\/a>) gibi yaz\u0131l\u0131mlar da tercih edilebilece\u011fi gibi Web uygulamas\u0131 olarak hizmet veren Flexcoin (http:\/\/www.flexcoin.com\/), MyWallet (https:\/\/blockchain.info\/wallet<\/a>) gibi se\u00e7enekler de vard\u0131r. Fakat bu web uygulamalar\u0131nda, yine \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir ki\u015fiyle g\u00fcven ili\u015fkisi kuruldu\u011funu unutmayal\u0131m.<\/p>\n Bitcoin a\u011f\u0131, Bitcoin istemcilerini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran binlerce makineden olu\u015fur. Bu makinelerin iki ana g\u00f6revi vard\u0131r: \u0130\u015flem bilgilerinin yay\u0131nlanmas\u0131 ve \u00e7ifte harcaman\u0131n engellenmesi.<\/p>\n Bitcoin, \u0130ngilizce’de \u00e7o\u011fu zaman virtual cash veya virtual currency olarak tan\u0131mlan\u0131r ve virtual kelimesi dilimize sanal olarak \u00e7evrilir. Sanal kelimesinin T\u00fcrk\u00e7e’deki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ise \u015f\u00f6yledir: \u201cGer\u00e7ekte olmay\u0131p, zihinde tasarlanan, mevhum, farazi, tahmini.\u201d (bkz. Dil Derne\u011fi ve TDK s\u00f6zl\u00fckleri.)<\/p>\n Ancak bu tan\u0131m yeni medya tart\u0131\u015fmalar\u0131nda yeterli de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sanal olarak adland\u0131r\u0131lan bir \u00e7ok olgu elle dokunulur maddi bir varl\u0131\u011fa sahip olmamas\u0131na ra\u011fmen ger\u00e7ekle do\u011frudan ili\u015fkilidir ve onu taklit eder. Sanal, ger\u00e7ek hayat\u0131n, onunla etkile\u015fim halinde olan bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Bitcoin, sanal bir parad\u0131r derken de Bitcoin’i maddi d\u00fcnyadaki para ili\u015fkilerinin say\u0131sal d\u00fcnyadaki bir modeli olarak de\u011ferlendirmek gerekir. \u00dcstelik g\u00fcndelik hayatta kullan\u0131lan para da san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar somut de\u011fildir! [1].<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla, herhangi bir para birimi i\u00e7in sorulmas\u0131 gereken sorular\u0131 Bitcoin’e de y\u00f6neltmeliyiz:<\/p>\n Ger\u00e7ek d\u00fcnyada para, h\u00fckumetin yetkilendirdi\u011fi kurulu\u015flarca bas\u0131l\u0131r. Bitcoin’de ise bu g\u00f6rev, t\u00fcm Bitcoin a\u011f\u0131na da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Madenci (miner) ad\u0131 verilen Bitcoin istemcileri para bas\u0131m\u0131n\u0131 ve s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirirler.<\/p>\n Madenciler, a\u011fda ger\u00e7ekle\u015fen t\u00fcm i\u015flemlerden (\u00d6r. \u201cAli, Veli’ye 100 bitcoins \u00f6dedi\u201d, \u201cVeli, Ahmet’e 50 bitcoins \u00f6dedi\u201d) olu\u015fan bloklar olu\u015ftururlar. Olu\u015fturulan bu blok, \u015fimdiye kadar yap\u0131lm\u0131\u015f olan t\u00fcm i\u015flemlerin yer ald\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7eli\u015fen i\u015flemlere izin verilmeyen blok zincirine (block chain) eklenir. Blok zinciri, hangi bitcoins’in kime ait oldu\u011funu g\u00f6steren ve herkesin eri\u015fimine a\u00e7\u0131k bir listedir. Blok hareketlerini http:\/\/blockchain.info<\/a>\/ adresinden izleyebilirsiniz.<\/p>\n Sadece tek bir blok zinciri vard\u0131r ve bloklar\u0131n \u00fcretimi rastgele ger\u00e7ekle\u015fmez. Bir di\u011fer deyi\u015fle blok, basit\u00e7e a\u011fda ger\u00e7ekle\u015fen i\u015flemlerin bir listesi de\u011fildir. Her blok, kendinden \u00f6nce zincirde yer alan blokun, verilen herhangi bir say\u0131y\u0131 ya da metni sabit uzunlukta bir \u00e7\u0131kt\u0131ya \u00e7eviren hash adl\u0131 fonksiyonla olu\u015fturulan \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131, a\u011f \u00fczerinde ger\u00e7ekle\u015fen b\u00fct\u00fcn i\u015flemleri ve nonce ad\u0131 verilen bir say\u0131y\u0131 i\u00e7ermelidir.<\/p>\n Madenci, ge\u00e7erli bir blok olu\u015fturmak i\u00e7in son i\u015flemlerin listesini olu\u015fturur ve \u00f6nerilecek blok hakk\u0131nda \u00f6zet bir bilgi olu\u015fturur. Daha sonra bu \u00f6zet bilgi, nonce ile birle\u015ftirilir ve blok ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 yarat\u0131l\u0131r. Yarat\u0131lan bu blok ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n protokolce belirlenen zorluk derecesinde kazanacak kadar k\u00fc\u00e7\u00fck bir say\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 test edilir. De\u011filse, nonce de\u011feri de\u011fi\u015ftirilerek yeni bir hash de\u011feri hesaplan\u0131r. Do\u011fru say\u0131 bulunana kadar bu i\u015flem devam eder.<\/p>\n Madencinin tek \u015fans\u0131 say\u0131lar\u0131 teker teker denemektir. Bir nonce de\u011feri ile X hash de\u011feri olu\u015fturulmu\u015fsa, (nonce + 1) ile olu\u015fturulacak yeni hash de\u011ferinin X’ten b\u00fcy\u00fck ya da k\u00fc\u00e7\u00fck olaca\u011f\u0131n\u0131n herhangi bir garantisi yoktur. Madenci, nonce ile istenen zorluk derecesinde kazanacak kadar k\u00fc\u00e7\u00fck bir say\u0131 bulana kadar say\u0131lar\u0131 teker teker denemelidir.<\/p>\n Do\u011fal olarak bu durumda madencinin ihtiyac\u0131 olan tek \u015fey, daha h\u0131zl\u0131 i\u015flem yapabilmek i\u00e7in daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bilgisayar donan\u0131m\u0131d\u0131r. Performans\u0131 y\u00fcksek bir donan\u0131m\u0131n\u0131z varsa, ge\u00e7erli bir blok olu\u015fturma \u015fans\u0131n\u0131z daha da artacakt\u0131r.<\/p>\n Yeni bir blok olu\u015fturulduktan sonra bu yeni bloka ait bilgi a\u011fdaki di\u011fer istemcilere g\u00f6nderilir ve onlardan bu yeni blokun ge\u00e7erli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulamalar\u0131 istenir. Yukar\u0131da bahsedilen zorluk derecesi sabit olmay\u0131p, her 2016 blokta de\u011fi\u015ftirilmektedir. Bu de\u011fi\u015fiklik, a\u011fda bulunan madenci say\u0131s\u0131 ile ili\u015fkilidir ve ortalama olarak 10 dakikada bir ge\u00e7erli blok olu\u015fturulacak \u015fekilde otomatik olarak ayarlan\u0131r.<\/p>\n Yeni blok yaratan istemci sahipleri, alt\u0131n bulan madenciler gibi \u00f6d\u00fcllendirilirler. \u00d6d\u00fcl miktar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki grafikten de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi giderek azal\u0131r ve \u015fu anki protokol gere\u011fi kullan\u0131mdaki para miktar\u0131 en fazla 21 milyon olacakt\u0131r:<\/p>\n Ali, Ay\u015fe’ye bitcoins ile bir \u00f6deme yapmak isterse para transferi, arada herhangi bir ki\u015fi ya da kurum olmadan, Bitcoin protokol\u00fcn\u00fcn sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcven ortam\u0131yla a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fir:<\/p>\n Ali, \u00f6zel anahtar\u0131 ile i\u015flem mesaj\u0131n\u0131 imzalad\u0131ktan sonra \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir ki\u015fi mesaj\u0131n i\u00e7erdi\u011fi a\u00e7\u0131k anahtar\u0131 ba\u015fka bir anahtar ile de\u011fi\u015ftiremez (https:\/\/en.bitcoin.it\/wiki\/Introduction<\/a>). Sahip oldu\u011funuz bitcoins’i ba\u015fka para birimlerine \u00e7evirebilirsiniz veya yeni bitcoins alabilirsiniz. Bu de\u011fi\u015fimin ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi \u00e7e\u015fitli web siteleri vard\u0131r (\u00f6r. https:\/\/mtgox.com<\/a>\/).<\/p>\n Yukar\u0131daki i\u015flem sadece para transferini ger\u00e7ekle\u015ftirir ama paran\u0131n \u00e7ift harcanmas\u0131n\u0131 engelleyemez. Dolay\u0131s\u0131yla, Ali kendinde bir eksilme olmadan ayn\u0131 paray\u0131 birden fazla ki\u015fiye de transfer edebilir. Bitcoin’in en b\u00fcy\u00fck inovasyonu da bu a\u015famada kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar:<\/p>\n B\u00f6ylece Ay\u015fe, Ali’nin i\u015flem kayd\u0131n\u0131n olu\u015fturulan yeni blokta yer almas\u0131yla paran\u0131n kendi hesab\u0131na ge\u00e7ti\u011finden emin olabilir. Bu s\u00fcrecin g\u00fcvenirli\u011fi, merkezi konumda olan bir kurulu\u015fun g\u00fcvenirli\u011finden de\u011fil, a\u011f\u0131 olu\u015fturan istemcilerin g\u00fcvenilir olmas\u0131ndan gelir. A\u011f\u0131 olu\u015fturan bilgisayarlar ger\u00e7ekle\u015fen i\u015flemin ge\u00e7erlili\u011fini onaylarlar. A\u011f\u0131 yan\u0131ltmak isteyen ve \u00e7ifte harcama yapmak isteyen biri a\u011fdaki di\u011fer bilgisayarlar\u0131n toplam\u0131ndan daha fazla bilgisayara sahip olmal\u0131d\u0131r. (https:\/\/en.bitcoin.it\/wiki\/Introduction<\/a>).<\/p>\n Bitcoin’in en cazip \u00f6zelli\u011fi arada bir bankan\u0131n olmamas\u0131d\u0131r. Ne hesap hareketlerinizi izleyen ne de havale \u00fccreti kesen bir banka vard\u0131r. Bu da baz\u0131 ki\u015fi ya da kurulu\u015flara, kesintiye maruz kalmadan k\u00fc\u00e7\u00fck ba\u011f\u0131\u015flar yap\u0131labilmesini sa\u011flar. Bunlar\u0131n yan\u0131nda para arz\u0131, belirli bir protokol do\u011frultusunda ve tahmin edilebilir bir s\u00fcre\u00e7 sonucunda ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n Ancak yasal konular nedeniyle insanlar ve kurulu\u015flar teredd\u00fct i\u00e7inde. Bunlardan biri de say\u0131sal haklar konusunda \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 olan ve \u015fifrepunk hareketi ile ili\u015fkili EFF (Electronic Frontier Foundation). \u0130lk ba\u015fta bitcoins olarak ba\u011f\u0131\u015f kabul eden EFF 2011 y\u0131l\u0131nda bunu durdurdu. EFF’nin bu geri \u00e7ekilmesindeki en b\u00fcy\u00fck neden yeni bir para biriminin yasall\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine olan ku\u015fkulard\u0131. Ayr\u0131ca EFF’nin bitcoins kabul ediyor olu\u015fu, EFF’nin projenin destek\u00e7isi oldu\u011funa dair bir izlenim olu\u015fturuyordu. EFF geri \u00e7ekilme nedenlerinden biri de buydu. Buna ra\u011fmen, bitcoins kullananlar\u0131n say\u0131s\u0131 hi\u00e7 de az de\u011fildir. A\u015fa\u011f\u0131da bitcoins ile ger\u00e7ekle\u015fen ayl\u0131k i\u015flem (transaction) grafi\u011fi g\u00f6sterilmi\u015ftir:<\/p>\n Yap\u0131lan i\u015flemlerin tahmini Amerikan dolar\u0131 hacmi ise a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/p>\n![\"bit-coin\"](\"http:\/\/yarimada.gen.tr\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/bit-coin.jpg\")
<\/a><\/p>\nBitcoin Nas\u0131l \u00c7al\u0131\u015f\u0131r?<\/h2>\n
\n
Paralar nas\u0131l ve kim taraf\u0131ndan bas\u0131l\u0131r?<\/h2>\n
![\"bitcoin-miner\"](\"http:\/\/yarimada.gen.tr\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/bitcoin-miner.jpg\")
<\/a><\/p>\n![\"bitcoin-1\"](\"http:\/\/yarimada.gen.tr\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/bitcoin-1.png\")
<\/a><\/p>\n\u00d6demeler Nas\u0131l Ger\u00e7ekle\u015fir?<\/h2>\n
\n
\u00c7ifte Harcaman\u0131n Engellenmesi<\/h2>\n
\n
Sonu\u00e7<\/h2>\n
![\"bitcoin-2\"](\"http:\/\/yarimada.gen.tr\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/bitcoin-2.png\")
<\/a><\/p>\n
![\"bitcoin-3\"](\"http:\/\/yarimada.gen.tr\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/bitcoin-3.png\")
<\/a><\/p>\n![\"bitcoin-4\"](\"http:\/\/yarimada.gen.tr\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/bitcoin-4.png\")
<\/a><\/p>\n