![\"Resim-1\"](\"http:\/\/yarimada.gen.tr\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/ag-1.png\")
<\/a>A ve B bilgisayarlar\u0131 birbirlerine a\u011f \u00fczerinden ses, g\u00f6r\u00fcnt\u00fc ve metin dosyalar\u0131 g\u00f6nderebilirler.<\/p>\n
Bilgisayar a\u011f\u0131nda belirli bir i\u00e7eri\u011fi sunan sunucu bilgisayarlar (server) ve bundan faydalanan istemci (client) bilgisayarlar bulunur. Resim-2’de A ve B istemcileri, C sunucusunu kullanmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u00c7o\u011funlukla sunucular istemcilere g\u00f6re daha \u00fcst\u00fcn teknik \u00f6zelliklere sahiptir. Ama bu bir zorunluluk de\u011fildir. Tam tersi de olabilir. \u0130stemcilerden ve sunuculardan olu\u015fan bir a\u011f, hiyerar\u015fik bir ili\u015fkidir. Herhangi bir istemcinin yoklu\u011fu di\u011fer istemcileri ya da sunucuyu olumsuz etkilemez. Sunucuda ya\u015fanan herhangi bir olumsuzluk ise istemcilerin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 do\u011frudan etkileyecektir.<\/p>\n \u0130stemci ve sunucu kavramlar\u0131 a\u011fdaki bilgisayarlar aras\u0131 ili\u015fkide bilgisayar\u0131n rol\u00fcn\u00fc g\u00f6sterir. Pekala ayn\u0131 bilgisayar a\u011fda hem istemci hem de sunucu olabilir. Asl\u0131nda Resim 1’deki A bilgisayar\u0131, i\u00e7erdi\u011fi dosyalar\u0131 B ile payla\u015f\u0131rken sunucu, B’nin dosyalar\u0131ndan faydalan\u0131rken istemcidir. Bilgisayarlar\u0131n a\u011fda nas\u0131l ve hangi rollerle ili\u015fkilendirilece\u011fi ve bu ili\u015fkinin hangi kurallar \u00e7er\u00e7evesinde ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi a\u011f\u0131n olu\u015fumunda belirleyicidir.<\/p>\n A\u011flar\u0131n a\u011f\u0131 \u0130nternet’e bakal\u0131m.<\/p>\n \u0130nternet’in 1960’larda, ABD Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131n bir n\u00fckleer sava\u015fta SSCB’nin zaferini ya da ABD ileti\u015fim a\u011flar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6kertilmesini \u00f6nlemeye y\u00f6nelik bir planla do\u011fdu\u011fu bilinir. Fakat bu plan\u0131n nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi, a\u011flar\u0131n a\u011f\u0131ndaki bilgisayarlar\u0131n nas\u0131l ili\u015fkilendirildi\u011fi \u00f6nemlidir:<\/p>\n Proje, bir \u00f6l\u00e7\u00fcye dek d\u00fc\u015fman\u0131n g\u00fcc\u00fcne hareket kabiliyeti ve arazinin bilgisiyle kar\u015f\u0131 koyabilmek i\u00e7in gerilla g\u00fc\u00e7lerinin \u00e7ok geni\u015f bir araziye yay\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren Maocu taktiklerin elektronik bir dengiydi. Sonu\u00e7, tam da mucitlerinin istedi\u011fi gibi, herhangi bir merkezden kontrol edilemeyen, elektronik bariyerleri a\u015farak birbirleriyle say\u0131s\u0131z bi\u00e7imde ba\u011flant\u0131 kurabilen binlerce \u00f6zerk bilgisayardan olu\u015fan bir a\u011f mimarisi oldu [1]. (s. 8)<\/p><\/blockquote>\n Bu nedenle \u0130nternet’in sans\u00fcrlenmesi pek kolay olmamaktad\u0131r. T\u00fcm engellemelere ra\u011fmen yasakl\u0131 sitelere girilebilir. H\u00fck\u00fcmetlerin elektronik takibi alt edilebilir. \u00d6rne\u011fin M\u0131s\u0131r H\u00fck\u00fcmeti \u0130nternet kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7aresiz kalm\u0131\u015f, ileti\u015fimi engellemek i\u00e7in \u0130nternet’i tamamen kesmek d\u0131\u015f\u0131nda bir yol bulamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n \u0130nternet’in ademi merkeziyet\u00e7i niteli\u011fi ve bu niteli\u011fin a\u011fdaki uygulamalarda korunmas\u0131 devletlerin ve \u015firketlerin yapt\u0131r\u0131mlar\u0131na kar\u015f\u0131 koyabilmek ad\u0131na \u00f6nemlidir. Bir dosya payla\u015f\u0131m uygulamas\u0131 olan Napster’in hikayesi buna g\u00fczel bir \u00f6rnektir.<\/p>\n Her \u015fey mp3’\u00fcn icad\u0131yla ba\u015flad\u0131 diyebiliriz. mp3 teknolojisi, ses dosyalar\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rarak boyutlar\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fclmesine olanak veren ve b\u00f6ylece m\u00fczik eserlerinin payla\u015f\u0131labilirli\u011fini artt\u0131ran bir teknoloji. 1990lar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda \u0130nternet, mp3 payla\u015f\u0131m siteleriyle doldu.<\/p>\n Fakat 1999 y\u0131l\u0131nda 18 ya\u015f\u0131nda olan Shawn Fanning’e g\u00f6re bir m\u00fczik eserine ait mp3 dosyas\u0131n\u0131 bulmak hala s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131yd\u0131. Arama motorlar\u0131nda bir m\u00fczik eserini aratt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda kar\u015f\u0131n\u0131za ilgili ilgisiz \u00e7ok say\u0131da ba\u011flant\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yordu. \u00dcstelik bu ba\u011flant\u0131lar aras\u0131nda ses dosyas\u0131n\u0131n art\u0131k sunucuda yer almad\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00fc ba\u011flant\u0131lar da \u00e7oktu. Fanning, sadece mp3 dosyalar\u0131 aras\u0131nda bir arama yapan, merkezi bir sunucu olmadan dosyalar\u0131n payla\u015f\u0131labildi\u011fi ve kullan\u0131c\u0131lar\u0131n kendi aralar\u0131nda sohbet edebilece\u011fi bir yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirmeye karar verdi. Fanning, aylarca s\u00fcren bir \u00e7al\u0131\u015fmadan sonra geli\u015ftirdi\u011fi ve Napster (k\u0131v\u0131rc\u0131k sa\u00e7lar\u0131ndan dolay\u0131 Fanning’in okuldaki lakab\u0131yd\u0131) ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi yaz\u0131l\u0131m\u0131n i\u00e7erdi\u011fi a\u011f ili\u015fkileri a\u015fa\u011f\u0131daki gibiydi (http:\/\/www.howstuffworks.com\/napster.htm<\/a>):<\/p>\n Bilgisayar\u0131n\u0131zdaki Napster uygulamas\u0131n\u0131 kullanarak bir \u015fark\u0131 indirmek istedi\u011finizde \u00f6nce Napster’in merkezi indeks sunucusuna ba\u011flanman\u0131z gerekiyordu. Bu sunucu, kendisine ba\u011fl\u0131 istemcilerin listesini ve bu istemcilerin payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 dosyalar\u0131n bilgisini saklamaktayd\u0131. Mp3 dosyalar\u0131, Napster sunucusunda de\u011fil, istemci bilgisayarlar\u0131nda yer al\u0131yordu. Eser veya sanat\u00e7\u0131 ad\u0131 yazarak yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z arama Napster’in merkezi indeks sunucusuna gidiyordu. Daha sonra bu sunucu, bulunan eserlerin listesini, bu eserlerin hangi istemci bilgisayar\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 bilgisiyle beraber size iletiyordu. Siz de listede yer alan bir esere t\u0131klayarak bu eserin ses dosyas\u0131n\u0131 ba\u015fka bir istemci bilgisayardan indirebiliyordunuz. Bu tarz ileti\u015fime, P2P (peer to peer \u2013 akranlar aras\u0131 ileti\u015fim) denir.<\/p>\n <\/p>\n Napster’dan \u00f6nce de dosya payla\u015f\u0131l\u0131yordu. Fakat Napster, dosya payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rarak dosya payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131rd\u0131. Tabi bu durum kay\u0131t \u015firketlerinin g\u00f6z\u00fcnden ka\u00e7mad\u0131 ve Napster’\u0131n yasal bir uygulama olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ettiler. Napster ise yapt\u0131\u011f\u0131 savunmada 1992 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kan, Sesin Evde Kaydedilmesi Hakk\u0131ndaki Kanun’u (http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/_Home_Recording_Act<\/a>) referans g\u00f6stererek kullan\u0131c\u0131lar\u0131n dosya payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n yasalara ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. \u0130lgili kanun, ticari ya da herhangi bir \u00e7\u0131kar amac\u0131 g\u00fctmeksizin ki\u015filere ellerindeki m\u00fczik eserlerini arkada\u015flar\u0131yla payla\u015fma olana\u011f\u0131 sunuyordu. Arkada\u015f\u0131n tan\u0131m\u0131 ve say\u0131s\u0131 hakk\u0131nda hi\u00e7bir k\u0131s\u0131tlama yoktu. T\u00fcm \u0130nternet kullan\u0131c\u0131lar\u0131 arkada\u015ft\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla P2P a\u011flarda payla\u015f\u0131mda yasaya ayk\u0131r\u0131 bir durum olmamal\u0131yd\u0131.<\/p>\n Mahkeme ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fte de\u011fildi. Napster’in faaliyetleri telif haklar\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fi gerek\u00e7esiyle 2000 y\u0131l\u0131nda durduruldu ve Napster 2002 y\u0131l\u0131nda iflas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. Napster’in a\u015fil topu\u011fu merkezi sunucularda tutulan dizinleriydi. Nitekim mahkemede Napster’a telif haklar\u0131n\u0131 ihlal eden dosyalar\u0131n sunucuya kayd\u0131n\u0131 engellemedi\u011fi gerek\u00e7esiyle bir su\u00e7lama y\u00f6neltildi.<\/p>\n Napster 2001 y\u0131l\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 savunmada telif hakk\u0131 ihlallerini %99.4 oran\u0131nda engelleyen bir teknoloji geli\u015ftirdi\u011fini s\u00f6yledi. Ancak mahkeme bu oran\u0131 yeterli bulmad\u0131! Lawrence Lessig’e g\u00f6re mahkemenin bu oran\u0131 yeterli bulmamas\u0131, as\u0131l sava\u015f\u0131n telif haklar\u0131 \u00fczerine de\u011fil dosya payla\u015f\u0131m teknolojileri \u00fczerine oldu\u011funun bir g\u00f6stergesiydi [2].<\/p>\n \u015eirketlerin bu sava\u015f ilan\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z kalmad\u0131.<\/p>\n Justin Frankel, Gianluca Rubinacci ve Tom Pepper taraf\u0131ndan geli\u015ftirildi. Gnutella, Napster’den farkl\u0131 olarak dosya payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 m\u00fczik dosyalar\u0131 ile s\u0131n\u0131rlam\u0131yordu. Gnutella da P2P bir a\u011f\u0131yd\u0131 ve Napster gibi,<\/p>\n Fakat Napster olay\u0131ndan ders al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Napster’den farkl\u0131 olarak Gnutella’da,<\/p>\n Yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda belirtildi\u011fi gibi istemcilerin sunucuya ba\u011f\u0131ml\u0131 oldu\u011fu merkezi sistemlerde, istemciler sunucudaki herhangi bir sorundan do\u011frudan etkilenmektedir. Napster’in ba\u015f\u0131na gelen yasal sorun t\u00fcm Napster a\u011f\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eimdi mahkemelerin su\u00e7layabilece\u011fi ne merkezi bir sunucu vard\u0131r ne de t\u00fcm P2P ileti\u015fi engelleyebilecek bir a\u015fil topu\u011fu.<\/p>\n \u015eimdi tek bir yaz\u0131l\u0131m da olmad\u0131\u011f\u0131ndan bir ki\u015fi ya da grubun yaz\u0131l\u0131m\u0131na dava a\u00e7arak a\u011f\u0131 \u00e7\u00f6kertmek de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Gnutella protokol\u00fc \u00e7er\u00e7evesinde, ayn\u0131 dili konu\u015fan uygulamalar a\u011f\u0131n s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flar.<\/p>\n Peki Gnutella, her \u015feyi bilen merkezi bir sunucu olmaks\u0131z\u0131n nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r? (bkz. http:\/\/computer.howstuffworks.com\/file-sharing.htm<\/a>)<\/p>\n Herhangi bir Gnutella istemcisiyle a\u011fa ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, bu istemci a\u011fdaki en az bir Gnutella istemcisinin adresini bilir. Bu ilk adresi ya siz belirtmi\u015fsinizdir ya da kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z Gnutella istemcisi geli\u015ftirilirken \u00f6nceden belirtilmi\u015ftir. Bir dosya aratt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, ilk ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z istemciler arad\u0131\u011f\u0131n\u0131z dosyan\u0131n kendi disklerinde olup olmad\u0131\u011f\u0131na bakar. E\u011fer varsa, bu dosya adresini indirebilmeniz i\u00e7in size g\u00f6nderir. Dosya yoksa, talebinizi a\u011fdaki di\u011fer istemcilere iletir. Ayn\u0131 ad\u0131m, mesaj\u0131n iletildi\u011fi di\u011fer istemcilerde de ger\u00e7ekle\u015fir. Aramalar\u0131n\u0131zda TTL (time to live) adl\u0131 bir zaman kriteri belirtirsiniz ve yan\u0131t\u0131n s\u00fcrenin izin verdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00f6nmesini beklersiniz. 6. veya 7. derinli\u011fe kadar inilebilir ve eri\u015filebilen istemci say\u0131s\u0131 8000’i a\u015fabilir:<\/p>\n G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi Gnutella’da, herhangi bir mahkeme karar\u0131n\u0131n, bir bilgisayar\u0131 devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakarak a\u011f ileti\u015fimine son vermesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ba\u015fta Limewire olmak \u00fczere Gnutella protokol\u00fc \u00fczerinden haberle\u015fen \u00e7ok say\u0131da istemci uygulamas\u0131 vard\u0131r. Limewire ayn\u0131 zamanda \u00f6zg\u00fcr bir yaz\u0131l\u0131md\u0131r. Limewire yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n geli\u015ftiricileri yasal yapt\u0131r\u0131mlara maruz kalsa da ayn\u0131 kod ba\u015fka bi\u00e7imler alt\u0131nda \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne devam eder (bkz. http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/LimeWire_Pirate_Edition<\/a>).<\/p>\n Gnutella’y\u0131 yasal yollardan durdurmak pek olanakl\u0131 de\u011fildir. Ama a\u011f\u0131 gereksiz ve yo\u011fun bir \u015fekilde me\u015fgul ederek ve istemcilere bozuk dosyalar yerle\u015ftirip a\u011f\u0131n g\u00fcvenirli\u011fini sarsarak a\u011f\u0131 i\u00e7ten \u00e7\u00f6kertme giri\u015fimleri de olmu\u015ftur. Bu giri\u015fimler, programc\u0131lar taraf\u0131ndan etkisiz hale getirilmi\u015ftir.<\/p>\n Fakat Gnutella’y\u0131 merkezi bir indeks sunucusu olan Napster ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda baz\u0131 dezavantajlar\u0131n\u0131n da oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n Merkezdeki Napster sunucusu a\u011fa ba\u011fl\u0131 t\u00fcm bilgisayarlar\u0131n disklerindeki dosyalar\u0131n bilgisine sahiptir. Gnutella’da ise arama kapsam\u0131 o an eri\u015filebilen istemci say\u0131s\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. A\u011fda 1 milyon istemci bulunabilir. Ama rastgele 8000 bilgisayara eri\u015fip bir \u015fey bulamaman\u0131z da olas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Arama do\u011frudan tek bir sunucuya eri\u015ferek de\u011fil de da\u011f\u0131t\u0131k bir bi\u00e7imde ger\u00e7ekle\u015fti\u011finden yan\u0131t\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc daha uzun zaman alabilir.<\/p>\n Her istemci, ayn\u0131 zamanda bir sunucudur. Gelen talepleri al\u0131p di\u011fer istemcilere iletir. Bu haberle\u015fme de daha yo\u011fun bir a\u011f trafi\u011fi yarat\u0131r.<\/p>\n BitTorrent de Gnutella gibi tek bir uygulama de\u011fil, farkl\u0131 uygulamalar taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirimi yap\u0131labilen bir protokold\u00fcr. Bram Cohen taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen ilk s\u00fcr\u00fcm\u00fc 2001’de, son s\u00fcr\u00fcm\u00fc ise 2008’de yay\u0131nland\u0131. A\u011f\u0131 daha verimli kullan\u0131yor olmas\u0131 Bittorent’i Gnutella’dan daha pop\u00fcler hale getirdi.<\/p>\n BitTorrent’in kendinden \u00f6nceki P2P protokollerinden en b\u00fcy\u00fck fark\u0131 dosya indirme i\u015fini da\u011f\u0131t\u0131k bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirmesi oldu.<\/p>\n BitTorrent’te, a\u011fdaki dosyaya tohum (seed), bir dosyay\u0131 y\u00fckleyen veya dosyan\u0131n tamam\u0131na sahip olan kullan\u0131c\u0131ya tohumcu (seeder) ad\u0131 verilir. Dosyay\u0131 indirene ise s\u00f6m\u00fcrgen (leecher) denir. S\u00f6m\u00fcrgen dosyan\u0131n tamam\u0131n\u0131 indirdi\u011finde s\u00f6m\u00fcrgenli\u011fi sona erir ve tohumcu olur. A\u011fda herhangi bir tohumcu oldu\u011fu s\u00fcrece, dosya da\u011f\u0131t\u0131labilirli\u011fini korur.<\/p>\n BitTorrent a\u011f\u0131 be\u015f bile\u015fenden olu\u015fuyor.<\/p>\n 1. \u0130\u00e7erik Dosyas\u0131:<\/strong> \u0130\u00e7erik herhangi bir dosya olabilir. BitTorrent istemcisi bu i\u00e7eri\u011fi par\u00e7alar. B\u00f6ylece dosya di\u011fer P2P protokollerinde oldu\u011fu gibi tek bir bilgisayardan indirilme zorunlulu\u011fundan kurtulur. Herhangi bir dosyan\u0131n bir par\u00e7as\u0131n\u0131 A bilgisayar\u0131ndan, di\u011fer bir par\u00e7as\u0131n\u0131 B’den, bir di\u011ferini C’den indirmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130ndirme i\u00e7in tek bir bilgisayara ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131ndan indirme i\u015flemi Napster’dan ve Gnutella’dan \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131d\u0131r..<\/p>\n 2. Torrent Dosyas\u0131:<\/strong> \u0130\u00e7erik dosyas\u0131n\u0131n P2P a\u011fa tohum olarak ekilebilmesi i\u00e7in bir torrent dosyas\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 gerekir. Torrent dosyalar\u0131 birka\u00e7 kilobayttan olu\u015fur ve dosyan\u0131n nas\u0131l par\u00e7aland\u0131\u011f\u0131 bilgisini i\u00e7erir.<\/p>\n 3. \u0130ndeks:<\/strong> \u0130ndeks siteleri, torrent dosyalar\u0131n\u0131n aranmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran bir aray\u00fcz sunar. Di\u011fer P2P a\u011flarda oldu\u011fu gibi sunucularda herhangi bir i\u00e7erik bar\u0131nd\u0131r\u0131lmaz. Arama sonu\u00e7lar\u0131, dosyalar\u0131n torrent bilgilerini i\u00e7erir. \u0130ndeks dosyalar\u0131ndan arama hizmeti sunan isoHunt.com’a a\u00e7\u0131lan davada isoHunt.com yapt\u0131klar\u0131n\u0131n arama motorlar\u0131n\u0131n yapt\u0131klar\u0131ndan farks\u0131z oldu\u011funu savunup, arama motorlar\u0131 gibi arama sonucundan sorumlu olamayacaklar\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Tabi bu tarz savunmalar yine pek kabul g\u00f6rmemi\u015ftir.<\/p>\n 4. Takip\u00e7i (Tracker)<\/strong>: Bir torrent dosyas\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131zda dosyan\u0131n tohumcular\u0131n\u0131n ve s\u00f6m\u00fcrgenlerinin listesini veren bir takip\u00e7i sunucusuna eri\u015filir. Takip\u00e7i, i\u00e7eri\u011fe dair bir bilgi i\u00e7ermez. Sadece i\u00e7eri\u011fe eri\u015filebilecek bilgisayarlar\u0131n listesine (swarm) sahiptir. S\u00fcrekli takip\u00e7iye eri\u015fime gerek yoktur. Takip\u00e7ide gerekli bilgi al\u0131nd\u0131ktan sonra dosyan\u0131n indirilmesi ba\u015flar.<\/p>\n 5. \u0130stemci:<\/strong> Dosya tohumlamak, torrent dosyalar\u0131n\u0131 okumak ve indirme i\u015flerini y\u00f6netmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n Tohumcu ve s\u00f6m\u00fcrgen terimleri belirli bir dosyayla ili\u015fkilidir. Bir istemci bir dosya i\u00e7in tohumcu, bir ba\u015fkas\u0131 i\u00e7in s\u00f6m\u00fcrgen olabilir. Bir s\u00f6m\u00fcrgen dosyan\u0131n x. par\u00e7as\u0131n\u0131 indirmi\u015f, bir ba\u015fkas\u0131 7. par\u00e7as\u0131n\u0131 indirmi\u015f olabilir. Bu durumda, her iki s\u00f6m\u00fcrgen birbirinden faydalanabilir.<\/p>\n BitTorrent’te bir \u015fey payla\u015fmayan s\u00f6m\u00fcrgenlere kar\u015f\u0131 da \u00f6nlem al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Protokole yerle\u015ftirilen tit-for-tat adl\u0131 ilkeyle payla\u015f\u0131mda bulunanlar a\u011f kullan\u0131m\u0131nda daha avantajl\u0131 hale getirilmektedir.<\/p>\n BitTorrent’in de a\u015fil topu\u011fu merkez sunucular\u0131d\u0131r. \u0130ndeks ve takip i\u015flemleri i\u00e7in merkezi sunucular kullan\u0131lmaktad\u0131r. Fakat BitTorrent yaln\u0131zca telif hakk\u0131 ihlali i\u00e7eren dosyalar\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131 i\u00e7in de\u011fil \u00e7ok say\u0131da yasal ama\u00e7 i\u00e7in de kullan\u0131lmaktad\u0131r:<\/p>\n Fakat BitTorrent’in merkez sunucular\u0131 \u00e7al\u0131\u015famaz hale geldi\u011finde de alternatif \u00e7\u00f6z\u00fcmler haz\u0131rd\u0131r. BitTorrent protokol\u00fc de\u011fi\u015fen \u015fartlara g\u00f6re h\u0131zla evrimle\u015febilen bir potansiyele sahiptir. \u015eu anda bile Gnutella benzeri merkezsiz BitTorrent alternatifleri vard\u0131r<\/p>\n ***<\/p>\n Bu yaz\u0131da, P2P a\u011flar\u0131n tarihsel geli\u015fim s\u00fcrecinde k\u0131sa bir gezinti yapt\u0131k. P2P a\u011flar\u0131 internette bilginin \u00f6zg\u00fcr ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 savunanlarla buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar\u0131n m\u00fccadelesi sonucunda geli\u015fiyor. Castells’in belirtti\u011fi gibi gerilla, harekat kabiliyeti ve arazinin bilgisi ile \u00e7ok geni\u015f bir araziye yay\u0131larak bilginin \u00f6zg\u00fcr ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiriyor. Kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7ler de kimi zaman yasal yollarla, kimi zaman DRM (Say\u0131sal K\u0131s\u0131tlamalar Y\u00f6netimi) ile, kimi zaman da DPI (Derin Paket \u0130nceleme) ile bilginin \u00f6zg\u00fcr ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n Peki P2P a\u011flar toplumsal ili\u015fkileri nas\u0131l etkiliyor? P2P a\u011flar\u0131nda \u00e7ok say\u0131da akt\u00f6r var. Bir\u00e7ok kullan\u0131c\u0131 sadece m\u00fczik, video ve kitap payla\u015fmak i\u00e7in P2P a\u011flar\u0131n\u0131 kullanmaktad\u0131r. P2P’nin bu bireysel kullan\u0131m\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, P2P’ye daha bilin\u00e7li m\u00fcdahalelerde bulunabilen \u00f6rg\u00fctl\u00fc yap\u0131lar da var.<\/p>\n Bu \u00f6rg\u00fctlerin ba\u015f\u0131nda, bir BitTorrent sunucusu olan The Pirate Bay’in \u00fcyeleri taraf\u0131ndan kurulan Korsan Partisi geliyor. Avrupa siyasetinde b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131 g\u00f6sterdi. \u0130nternet’in metala\u015fmas\u0131na kar\u015f\u0131, telif haklar\u0131 ve patent yasalar\u0131n\u0131n reformunu, g\u00f6zetimin olmad\u0131\u011f\u0131 \u015feffaf bir toplumu savunuyor.<\/p>\n<\/a><\/p>\nNapster<\/h2>\n
<\/p>\n<\/a><\/a>Gnutella<\/h2>\n
\n
\n
<\/a><\/p>\nBitTorrent<\/h2>\n
<\/a>\n