\nAvrupa Y\u00f6netim Forumu, \u0130svi\u00e7reli bir akademisyen olan Klaus Schwab\ntaraf\u0131ndan 1971’de kuruldu. Forum, ilk ba\u015flarda sadece \u015firket\ny\u00f6neticilerinin kat\u0131l\u0131m\u0131yla ger\u00e7ekle\u015firken 1974’te siyasi\nliderler de kat\u0131lmaya ba\u015flad\u0131. 1987 y\u0131l\u0131nda ise hem ad\u0131n\u0131 DEF\n(D\u00fcnya Ekonomik Forumu) olarak de\u011fi\u015ftirdi hem de uluslararas\u0131\nanla\u015fmazl\u0131klara \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmay\u0131 hedefleyen bir platform olma\nvizyonuyla hareket etmeye ba\u015flad\u0131. Sonraki y\u0131llarda DEF ger\u00e7ekten\nde d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerindeki sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in\nuzla\u015fma platformu oldu. Sava\u015f\u0131n e\u015fi\u011fine gelen T\u00fcrkiye ve\nYunanistan DEF g\u00f6zetiminde Davos Bildirgesi’ni imzalad\u0131lar. Afrika\nUlusal Kongresi Ba\u015fkan\u0131 Nelson Mandela ile G\u00fcney Afrika Ba\u015fkan\u0131\nF.W. de Klerk ilk kez 1992’de DEF sayesinde bir araya geldi. 1994’te\nFilistin Kurtulu\u015f \u00d6rg\u00fct\u00fc lideri Yaser Arafat’la \u0130srail Ba\u015fbakan\u0131\nShimon Peres’i bir araya getiren yine DEF’ti.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
\nDEF denilince akla ilk gelen, her y\u0131l ocak ay\u0131n\u0131n son haftas\u0131\n\u0130svi\u00e7re’nin Davos kasabas\u0131nda yap\u0131lan toplant\u0131lar oluyor. Bu\ntoplant\u0131lara sadece davetli olanlar kat\u0131labiliyor ve kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\nDavos’a \u00fcye \u015firketlerin CEO’lar\u0131, se\u00e7kin politikac\u0131lar, STK \ntemsilcileri ve akademisyenler, dini liderler ve medya\ntemsilcilerinden olu\u015fuyor. B\u00f6ylece uluslar\u00fcst\u00fc sermaye, k\u00fcresel\nkapitalizmin genel kurulu gibi \u00e7al\u0131\u015fan Davos’ta, k\u00fcresel iktidar\nblokunun de\u011fi\u015fik fraksiyonlar\u0131n\u0131 bir araya getirme ve kendi\nprogramlar\u0131n\u0131, “kamu yarar\u0131na giri\u015fimcilik” etiketiyle\nevrensel bir vizyon gibi sunma olana\u011f\u0131na kavu\u015fuyor.<\/p>\n\n\n\n
\nDavos toplant\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00fcndem ba\u015fl\u0131klar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda\nd\u00fcnyay\u0131 yeniden yap\u0131land\u0131rma arzusu \u00e7ok net g\u00f6r\u00fclebiliyor.\n\u00d6rne\u011fin, g\u00fcndem ba\u015fl\u0131klar\u0131nda building<\/em> (in\u015fa etme),\nleadership<\/em> (liderlik), create<\/em> (yaratmak) ve shaping<\/em>\n(\u015fekillendirme) gibi s\u00f6zc\u00fcklere \u00e7ok s\u0131k rastlan\u0131yor. 2007’den\nberi \u015fekillendirme s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc be\u015f kez kullan\u0131lm\u0131\u015f. \u015eirketleri,\nh\u00fck\u00fcmetleri ve medyay\u0131 arkas\u0131na ald\u0131ktan sonra Davos’un\ng\u00fcndeminin d\u00fcnyan\u0131n g\u00fcndemi olmas\u0131na \u015fa\u015fmamak gerekiyor. \n<\/p>\n\n\n\n \n“End\u00fcstri 4.0” terimi ilk kez 2011’de Almanya Hannover\nFuar\u0131’nda kullan\u0131ld\u0131. Fakat DEF’in 2016’daki Davos toplant\u0131s\u0131n\u0131n\ntemas\u0131n\u0131n D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi olmas\u0131ndan sonra k\u00fcresel\n\u00f6l\u00e7ekte bir tart\u0131\u015fma ba\u015flad\u0131. Davos’un bu y\u0131lki temas\u0131n\u0131n\n(K\u00fcreselle\u015fme 4.0: D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi \u00c7a\u011f\u0131nda K\u00fcresel\nMimariyi \u015eekillendirmek) yine D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi ile ilgili\nolmas\u0131 uluslar\u00fcst\u00fc sermayenin konuya verdi\u011fi \u00f6nemi g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n \nDolay\u0131s\u0131yla D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi’ni konu\u015furken DEF’nin\n\u015fekillendirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcrecinde i\u00e7inde oldu\u011fumuzu\nhi\u00e7bir zaman unutmamak gerekiyor. Ayr\u0131ca Kozano\u011flu vd.’nin (2008)\nyazd\u0131\u011f\u0131 gibi Davos’un 20 y\u0131ld\u0131r bizi k\u00fcreselle\u015fmenin iyi bir\n\u015fey oldu\u011funa inand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, k\u00fcreselle\u015fmenin\nyararlar\u0131n\u0131n risklerinden fazla oldu\u011funu s\u00f6yledi\u011fini ve\ns\u00f6ylettirdi\u011fini de hat\u0131rlayal\u0131m. K\u00fcreselle\u015fme politikalar\u0131nda\noldu\u011fu gibi DEF’in toplumu ve \u00f6zellikle geli\u015fmekte olan \u00fclkeleri\nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi’ne ikna etmek i\u00e7in “D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc\nSanayi Devrimi’nin bu eksileri var; ama \u015fu art\u0131lar\u0131 da var.\nArt\u0131lar eksileri g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor.” demesini bekleyebiliriz.\nNitekim Schwab’\u0131n (2016) D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi hakk\u0131ndaki ilk\nkitab\u0131 daha \u00e7ok bu tarzda bir \u00e7al\u0131\u015fma. Ama Schwab ve Davis’in\n(2019) yazd\u0131\u011f\u0131, bir\u00e7ok akademisyenin ve i\u015f adam\u0131n\u0131n katk\u0131da\nbulundu\u011fu bu y\u0131lki Davos toplant\u0131s\u0131n\u0131n temas\u0131yla ayn\u0131 ismi\nta\u015f\u0131yan kitab\u0131 okuman\u0131z\u0131 \u00f6neririm. \n<\/p>\n\n\n\n \n\u00c7alkant\u0131l\u0131 bir de\u011fi\u015fim s\u00fcrecinin i\u00e7indeyiz. Birbirinden farkl\u0131\nama ayn\u0131 zamanda birbirini etkileyen iddial\u0131 teknolojiler bu s\u00fcreci\ndaha da karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131r\u0131yor. Kitapta teknolojinin tarafs\u0131z\nolmad\u0131\u011f\u0131na, politikli\u011fine ve i\u00e7erdi\u011fi de\u011ferlere yap\u0131lan\nvurgunun \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir\u00e7ok\ntart\u0131\u015fmada teknolojinin bu \u00f6zellikleri g\u00f6rmezden geliniyor.\nKitab\u0131 \u00f6nermemin birinci nedeni bu. \u0130kincisi de g\u00fcndemdeki\nteknolojiler, bu teknolojilerin potansiyelleri, riskleri ve etik\nsorunlar\u0131 hakk\u0131nda verilen bilgiler verimli bir tart\u0131\u015fma ortam\u0131\nyaratabilir.<\/p>\n\n\n\n \nBu yaz\u0131da, fazla yorum yapmadan Schwab ve Davis’in (2019)\nkitab\u0131ndaki \u00f6nemli ba\u015fl\u0131klara yer verece\u011fim. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi\nDevrimi hakk\u0131ndaki ele\u015ftirileri sonraki yaz\u0131da ele alaca\u011f\u0131m.\nKozano\u011flu vd’nin (2008) Davos hakk\u0131nda yazd\u0131klar\u0131n\u0131 es\nge\u00e7medi\u011fimi, sadece D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi’ni daha sa\u011fl\u0131kl\u0131\ntart\u0131\u015fma olana\u011f\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm i\u00e7in bu\nkitab\u0131 okuman\u0131z\u0131 \u00f6nerdi\u011fimi \u00f6zellikle belirtmek isterim.<\/p>\n\n\n\n \nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi, son y\u0131llarda ger\u00e7ekle\u015fen ve yeni\nkap\u0131lar a\u00e7an d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler dizisini tarif ediyor. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc\nSanayi Devrimi derken tamamlanm\u0131\u015f bir devrimden de\u011fil iradi\nm\u00fcdahalelerin belirleyici olaca\u011f\u0131 bir s\u00fcre\u00e7ten s\u00f6z ediyoruz. Bu\niradi m\u00fcdahalelerin neden gerekli oldu\u011funu ve nas\u0131l olabilece\u011fini\ntart\u0131\u015fmadan \u00f6nce ilk \u00fc\u00e7 sanayi devrimine bakmakta yarar var.\nSchwab ve Davis (2019), sanayi s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sadece \u00fcretimle\ns\u0131n\u0131rlamak yerine “insan \u00e7abas\u0131ndan kaynaklanan t\u00fcm\netkinlikleri” kapsayacak bi\u00e7imde kullanman\u0131n daha iyi bir\n\u00e7er\u00e7eve sunabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Nitekim \u00f6nceki sanayi\ndevrimleri yaln\u0131zca \u00fcretimi de\u011fil, toplumsal ili\u015fkileri, insan\u0131n\ndo\u011faya ve kendine bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 da etkiledi.<\/p>\n\n\n\n \n\u0130lk olarak 18. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda, Britanya tekstil sekt\u00f6r\u00fcnde\niplik e\u011firme ve dokumadaki makinele\u015fmeyle ba\u015flayan Birinci Sanayi\nDevrimi, 100 y\u0131l i\u00e7inde buhar makinesi, demiryolu, \u00e7elik \u00fcretimi\ngibi bir\u00e7ok yeni end\u00fcstri kolunun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.\nBir\u00e7ok sekt\u00f6r\u00fcn i\u015fleyi\u015fini de\u011fi\u015ftirdi. Daha sonraki sanayi\ndevrimlerinde oldu\u011fu gibi Birinci Sanayi Devrimi’nin de kazananlar\u0131\nve kaybedenleri vard\u0131. S\u00f6m\u00fcrgecilik yay\u0131ld\u0131 ve \u00e7evre zarar\ng\u00f6rd\u00fc. Schwab ve Davis (2019), bu olumsuzluklara dikkati \u00e7ekmekle\nberaber Birinci Sanayi Devrimi’nin genel bir iyile\u015fmeye neden\noldu\u011funu savunuyor.<\/p>\n\n\n\n \n1870-1930 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fanan \u0130kinci Sanayi Devrimi’nde ise\nkitlesel \u00fcretim, montaj hatlar\u0131 ve elektrik vard\u0131. Bu devrimde\nba\u015frol\u00fc elektrik ve i\u00e7ten yanmal\u0131 motor teknolojileri oynad\u0131.\nElektrik, ev aletleri, ayd\u0131nlatma, radyo ve televizyon; i\u00e7ten\nyanmal\u0131 motor da otomobil ve u\u00e7ak \u00fcretimi i\u00e7in gerekli ko\u015fullar\u0131\nyaratt\u0131. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi’nin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ne olaca\u011f\u0131n\u0131\nhen\u00fcz bilmiyoruz ama \u0130kinci Sanayi Devrimi’nin di\u011fer iki sanayi\ndevrimine g\u00f6re insani geli\u015fmeye daha fazla katk\u0131da bulundu\u011fu\ns\u00f6ylenebilir. Elektrik, su ve sa\u011fl\u0131klama (sanitasyon), modern\nsa\u011fl\u0131k hizmetleri ve yapay g\u00fcbrelemenin icad\u0131 insan ya\u015fam\u0131n\u0131\ndo\u011frudan etkileyen geli\u015fmelerdi.<\/p>\n\n\n\n \n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi ise 1950’lerde ba\u015flad\u0131. Yar\u0131 iletkenler,\nana bilgisayarlar (1960’lar), ki\u015fisel bilgisayarlar (1970’ler ve\n1980’ler) ve internet (1990’lar) bu devrimin birbirini takip eden\na\u015famalar\u0131yd\u0131. Enformasyonun dijital bir \u015fekilde depolanmas\u0131,\ni\u015flenmesi ve iletimi bir\u00e7ok sekt\u00f6r\u00fcn i\u015fleyi\u015fini de\u011fi\u015ftirdi. \n<\/p>\n\n\n\n \nSchwab ve Davis’e (2019) g\u00f6re \u00f6nceki sanayi devrimleri bir geli\u015fme\nve zenginle\u015fmeye neden olurken \u00e7evreye zarar verdi ve e\u015fitsizli\u011fi\nart\u0131rd\u0131, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki sanayi devrimi bu sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zebilir.<\/p>\n\n\n\n \nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi dijitalle\u015fmenin \u00fczerinde y\u00fckseldi.\nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi denilince ilk akla gelen teknolojiler\nnesnelerin interneti, yapay zek\u00e2, robotbilim ve blokzinciri gibi\nbili\u015fim teknolojileri olmas\u0131na kar\u015f\u0131n asl\u0131nda farkl\u0131 kollardan\ngeli\u015fen, kesi\u015fen ve etkile\u015fime girerek birbirini g\u00fc\u00e7lendiren \u00e7ok\nsay\u0131da teknoloji var. Schwab ve Davis (2019), bu teknolojileri d\u00f6rt\ngruba ay\u0131r\u0131yor. Birinci grupta,<\/strong> dijital teknolojileri\ngeni\u015fleten teknolojiler yer al\u0131yor. Bu grupta yer alan blokzinciri\nve da\u011f\u0131t\u0131k hesap defterleri, nesnelerin interneti ve kuantum\nbilgi i\u015flem bilgi depolama, i\u015fleme ve iletme alan\u0131nda yenilik\u00e7i\n\u00e7\u00f6z\u00fcmler geli\u015ftiriyorlar. \u0130kinci grup,<\/strong> fiziksel d\u00fcnyay\u0131\nyeniden d\u00fczenleyen yapay zek\u00e2 ve robot bilim, ileri malzemeler,\neklemeli imalat ve 3B (\u00fc\u00e7 boyutlu) yaz\u0131c\u0131lar gibi teknolojilerden\nolu\u015fuyor. Bu teknolojiler end\u00fcstriyel \u00fcretimi, ula\u015f\u0131m\naltyap\u0131s\u0131n\u0131 ve ticari ili\u015fkileri yeniden d\u00fczenleme potansiyeline\nsahip. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc grupta<\/strong> yer alan teknolojilerin hedefinde\ninsan var. Biyoteknolojiler, n\u00f6roteknolojiler, sanal ve art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f\nger\u00e7eklik insanlar\u0131n birbirleriyle ve d\u00fcnyayla etkile\u015fimini\nde\u011fi\u015ftirecek. Etik sorunlar en \u00e7ok bu grupta yer alan teknolojiler\n\u00fczerinde yo\u011funla\u015f\u0131yor. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc\ngrupta<\/strong>, enerji, jeom\u00fchendislik ve\nuzay\nteknolojileri alan\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar var. \u00d6zellikle\njeom\u00fchendislik \u00e7ok iddial\u0131 bir alan\nve \u00f6nemli riskler i\u00e7eriyor.<\/p>\n\n\n\n \nBu teknolojiler, farkl\u0131 disiplinler taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmelerine\nra\u011fmen ortak \u00f6zelliklere de sahipler. Birincisi, D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi\nDevrimi teknolojileri, di\u011fer sanayi devrimlerinde oldu\u011fu gibi\nkendinden \u00f6nceki devrimin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda geli\u015fiyor.\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi’nin, \u0130kinci Sanayi Devrimi’nin elektrik\n\u015febekelerine gerek duymas\u0131 gibi D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi de\n\u00f6ncelinin enformasyon depolama, i\u015fleme ve iletim kabiliyetlerine\ndayan\u0131yor. Ancak s\u00fcreklilik kadar bir kopu\u015f da var. Bu nedenle,\nSchwab ve Davis (2019), elektrik \u015febekelerine dayanan internetin\nolanaklar\u0131n\u0131n \u0130kinci Sanayi Devrimi’ne saplan\u0131p kalm\u0131\u015f bir\nd\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131yla analiz edilemeyece\u011fi gibi D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi\nDevrimi i\u00e7in de mevcut dijital olanaklar\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7memiz\ngerekti\u011fini savunuyor. \u0130ster istemez akla \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc devrimi\ntamamlamadan, dijital altyap\u0131y\u0131 g\u00fc\u00e7lendirip geni\u015fletmeden\nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi’ne ge\u00e7ilip ge\u00e7ilemeyece\u011fi sorusu akla\ngeliyor. B\u00f6yle vaatleri s\u0131k duysak da Schwab ve Davis (2019) buna\nku\u015fkuyla yakla\u015f\u0131yor. Ayr\u0131ca e\u011fitim ve argeye ayr\u0131lan fon\ndikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerle geli\u015fmekte olan\n\u00fclkeler aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir u\u00e7urum var. Buna kar\u015f\u0131 harekete\nge\u00e7ilmezse D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi bu u\u00e7urumu daha da\nderinle\u015ftirecek. H\u00e2l\u00e2\n\u201cucuz, h\u0131zl\u0131, kotas\u0131z, sans\u00fcrs\u00fcz internet\u201din\n(https:\/\/www.bmo.org.tr\/2019\/03\/04\/basin-aciklamasiucuz-hizli-kotasiz-sansursuz-internet\/)\nolmad\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclkede D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi\u2019nden konu\u015fmak\ntrajikomik bir hal al\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n \n\u0130kincisi, geli\u015ftirilmekte olan teknolojiler sadece dijital de\u011fil\nve fiziksel d\u00fcnyay\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme g\u00fcc\u00fcne sahipler. 3. Sanayi\nDevrimi’nde, \u00f6zellikle internetin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 sonras\u0131nda, en\n\u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan konulardan biri fiziksel \u00fcr\u00fcnlerin\ndijitalle\u015fmesiydi. Y\u0131llarca kitap ve kaset gibi fiziksel nesnelerin\n1’ler ve 0’larla kodlanmas\u0131 ve kolayca payla\u015f\u0131labilmesiyle meydana\ngelen de\u011fi\u015fimi konu\u015ftuk. Schwab ve Davis (2019), D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc\nSanayi Devrimi’yle beraber tersine bir s\u00fcre\u00e7 ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131\nvurguluyor. Dijital etkinliklerden elde edilen veri, farkl\u0131 fiziksel\nnesne, eylem ya da hizmetlerin yarat\u0131lmas\u0131nda kullan\u0131l\u0131yor. 3B\n(\u00dc\u00e7 Boyutlu) yaz\u0131c\u0131lardan motor par\u00e7alar\u0131 yap\u0131labiliyor.\nNesnelerin interneti, insanlar\u0131n ev aletleriyle olan ili\u015fkisini\nfarkl\u0131la\u015ft\u0131r\u0131yor. \u0130ktisat\u00e7\u0131lar y\u0131llarca bilgisayarlar\u0131n\nverimlili\u011fe bir katk\u0131s\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015ft\u0131lar.\nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi, sundu\u011fu olanaklar ve yaratt\u0131\u011f\u0131\nsorunlarla yaln\u0131z ekonomiye de\u011fil g\u00fcndelik hayata da fazlas\u0131yla\ndokunacak. Bu ba\u011flamda, insan geli\u015fimine katk\u0131da bulunmada \u0130kinci\nSanayi Devrimi’nden daha b\u00fcy\u00fck bir potansiyele sahip oldu\u011fu\ns\u00f6ylenebilir.<\/p>\n\n\n\n \n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, bu teknolojilerin en b\u00fcy\u00fck g\u00fcc\u00fc bir araya\ngeldiklerinde yeni f\u0131rsatlar yaratmalar\u0131 ve birbirlerinin g\u00fcc\u00fcn\u00fc\ndaha da art\u0131rmalar\u0131. Buhar g\u00fcc\u00fcn\u00fcn demiryollar\u0131n\u0131 etkilemesi\ngibi bir teknolojinin ba\u015fka teknolojileri etkilemesinin tarihte\n\u00e7e\u015fitli \u00f6rnekleri var. Fakat D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi’nde\nteknolojiler aras\u0131ndaki etkile\u015fim daha yo\u011fun ve do\u011furgan. Bir\nyandan yapay zek\u00e2 yeni malzemelerin ke\u015ffedilmesini h\u0131zland\u0131r\u0131rken\ndi\u011fer yandan yeni malzemeler daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bilgisayarlar\u0131n\nyap\u0131labilmesini sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n \nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, teknolojilerin benzer yararlar ve zorluklar\nyaratmalar\u0131. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi hakk\u0131ndaki yaz\u0131 ve\nkonu\u015fmalar incelendi\u011finde bunlar\u0131n daha \u00e7ok t\u00fcketici odakl\u0131\noldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Hayat\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131yorlar, maliyetleri\nd\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcp t\u00fcketici se\u00e7eneklerini ve kaliteyi art\u0131r\u0131yorlar.\nFakat bu teknolojiler e\u015fitsizli\u011fi ve i\u015fsizli\u011fi art\u0131rma\npotansiyeline de sahip. Sa\u011fl\u0131k, g\u00fcvenlik ve mahremiyet alan\u0131nda\n\u00e7e\u015fitli tehditler var.<\/p>\n\n\n\n \nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi hakk\u0131nda yaz\u0131lanlar ve yap\u0131lan\netkinlikler \u00e7o\u011funlukla bir teknoloji g\u00fczellemesi oluyor. Oysa\n\u00f6vg\u00fcyle s\u00f6z edilen teknolojilerde atlanmamas\u0131 gereken ciddi\nriskler var. Schwab ve Davis (2019), gelecekte kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fimiz\nsorunlar\u0131 tart\u0131\u015f\u0131rken, bir\u00e7ok D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi\nmisyonerinin yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine, siyasal ve toplumsal ba\u011flam\u0131\nihmal etmiyor:<\/p>\n\n\n\n \nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi,\ne\u015fitsizli\u011fin, toplumsal gerilimlerin, ve siyasi b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fcn\nartt\u0131\u011f\u0131 bir zamanda ve k\u0131r\u0131lgan toplumlar\u0131n ekonomik\nbelirsizli\u011fe ve do\u011fal felaketlerden kaynaklanan tehditlere gittik\u00e7e\ndaha fazla maruz kald\u0131\u011f\u0131 bir ortamda d\u00fcnya i\u00e7in yeni meydan\nokumalar ve kayg\u0131lar yaratan \u015fekillerde geli\u015fiyor ve y\u00fckseliyor.\n(s. 30)<\/p>\n\n\n\n \nBu ba\u011flamda, \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck zorlukla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuzu\nvurguluyorlar.<\/p>\n\n\n\n \nBirinci zorluk, D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi’nin kazan\u0131mlar\u0131n\u0131n adil\nbir \u015fekilde da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131. \u00d6nceki sanayi devrimlerinin bunda\nba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011funu biliyoruz. \u00d6zellikle\n\u00fclkelerin kendi i\u00e7lerindeki e\u015fitsizlik art\u0131yor. Schwab ve\nDavis (2019), insanlar\u0131n sistemlerden yararlarlanamamas\u0131n\u0131,\nsistemlere eri\u015fmenin ekonomik veya elveri\u015fli olmamas\u0131na, a\u00e7\u0131k\nveya gizli bir \u015fekilde tarafl\u0131 olmas\u0131na ve k\u00e2rlar\u0131\nbelirli yerlerde yo\u011funla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan kurumlar\u0131n\noperasyonlar\u0131na ba\u011fl\u0131yor. Bu nedenle, \u00e7o\u011fu zaman ihmal edilen \u00fc\u00e7\nalana \u00f6zen g\u00f6sterilmesi gerekti\u011fini vurguluyorlar. Birinci alan,\nhala \u00f6nceki sanayi devrimleriyle bo\u011fu\u015fan geli\u015fmekte olan\n\u00fclkelerin g\u00fc\u00e7lendirilmesi. \u0130kinci alan, \u00f6nceki sanayi\ndevrimlerinin de y\u00fck\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131yan \u00e7evre. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc alan ise\nd\u00fcnyan\u0131n her yerinde, y\u00fcksek bir gelire veya siyasal g\u00fcce sahip\nolmayan, d\u0131\u015flanan veya g\u00f6rmezden gelinen kesimler.<\/p>\n\n\n\n \n\u0130kinci zorluk, d\u0131\u015fsall\u0131klar\u0131n (bir ekonomik birimin\nfaaliyetinden di\u011fer birimlerin olumlu ya da olumsuz etkilemesi)\ny\u00f6netimi. \u00d6nceki sanayi devrimleri, d\u0131\u015fsall\u0131klar\u0131n y\u00f6netiminde\nba\u015far\u0131s\u0131z oldular. Do\u011fal \u00e7evre, k\u0131r\u0131lgan toplumlar ve gelecek\nku\u015faklar, de\u011fi\u015fimin istenmeyen sonu\u00e7lar\u0131na, teknolojilerin\nikinci derece etkilerine ve yeni olanaklar\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131na\nkar\u015f\u0131 yeterince korunamad\u0131lar. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi\nteknolojilerinin uzun vadeli etkileri hakk\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir\nbelirsizlik ve risk s\u00f6z konusu. DEF’nin 2017 K\u00fcresel Riskler\nRaporu<\/em>‘nda yapay zek\u00e2,\nbiyoteknoloji, jeom\u00fchendislik ve nesnelerin internetini kayg\u0131\nverici teknolojiler olarak de\u011ferlendiriliyor. 2018’de yay\u0131mlanan\nK\u00fcresel Riskler Raporu da siber varl\u0131klara y\u00f6nelik siber tehditler\n\u00fczerinde duruyor.<\/p>\n\n\n\n \n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc zorluk, D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi’ni insan merkezli\nyapabilmek. Teknolojinin insanlar\u0131 denetlemek ve kontrol alt\u0131na\nalmak yerine g\u00fc\u00e7lendirmesini ve \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirmesini sa\u011flayabilmek.<\/p>\n\n\n\n \nKitap boyunca D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi teknolojileri, sunduklar\u0131\nolanaklar ve yukar\u0131daki \u00fc\u00e7 zorluk \u00e7er\u00e7evesinde tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor.\nBu teknolojilere ge\u00e7meden \u00f6nce, Schwab ve Davis’in (2019)\nteknolojiye yakla\u015f\u0131m\u0131na bakmakta yarar var. \n<\/p>\n\n\n\n \nSchwab ve Davis (2019), iki yan\u0131lt\u0131c\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na itiraz\nediyorlar. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131ndan ilki, teknolojinin gelece\u011fi\nbelirledi\u011fi. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re teknoloji d\u0131\u015fsal,\nde\u011fi\u015ftirilemez ve durdurulamaz bir g\u00fc\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bir\ndi\u011fer deyi\u015fle teknoloji toplumun kontrol\u00fcn\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda ve\n\u00fczerindedir. Teknolojinin de\u011ferler bak\u0131m\u0131ndan tarafs\u0131z oldu\u011funu\nsavunan ikinci bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 daha yayg\u0131nd\u0131r. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131,\nteknolojiyi hem iyi hem de k\u00f6t\u00fc \u015feyler i\u00e7in kullan\u0131labilecek bir\nara\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fcr; sorumlulu\u011fu teknolojiyi geli\u015ftirenler ve\nda\u011f\u0131tanlardan \u00e7ok t\u00fcketicilere y\u00fckler.<\/p>\n\n\n\n \nSchwab ve Davis (2019), her iki bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 teknoloji ve\ntoplumun bar\u0131nd\u0131rd\u0131klar\u0131 de\u011ferler ve politika arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla\nkar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak birbirlerini \u015fekillendirdi\u011fini g\u00f6rememeleri\nnedeniyle ele\u015ftiriyor. Bunun yerine insan merkezli bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131\n\u00f6neriyorlar. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re t\u00fcm teknolojiler\npolitiktir. Teknolojinin politikli\u011fi, teknolojinin h\u00fck\u00fcmetleri ya\nda partileri temsil etti\u011fi anlam\u0131na gelmez. Politiklik,\n“teknolojilerin, sosyal s\u00fcre\u00e7lerle geli\u015ftirilen, insanlar ve\nkurumlar\u0131n yerine ve onlar i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan ve toplum i\u00e7indeki g\u00fc\u00e7,\nyap\u0131 ve stat\u00fcy\u00fc etkileyebilecek (ve ger\u00e7ekten de etkileyen) b\u00fct\u00fcn\nvarsay\u0131mlar\u0131, de\u011ferleri ve ilkeleri i\u00e7eren \u00e7\u00f6z\u00fcmler, \u00fcr\u00fcnler\nve uygulamalar oldu\u011funu” (age, s. 55) ifade eder. \n<\/p>\n\n\n\n \nTeknolojinin politikli\u011fi ve de\u011ferlere ba\u011fl\u0131 yakla\u015f\u0131m\nbenimsendi\u011finde sorumlu ve duyarl\u0131 bir teknoloji y\u00f6netiminin \u00f6nemi\ndaha iyi anla\u015f\u0131lacakt\u0131r. Yeni teknolojilerden kaynakl\u0131 sorunlara\nkar\u015f\u0131 \u00e7o\u011funlukla tepkisel yakla\u015f\u0131l\u0131r. \u0130nsanlar yalan\nhaberler, mahremiyet ihlalleri ve algoritmalara dayal\u0131 d\u00fczenlemeler\ngibi sorunlara kar\u015f\u0131 kendilerini savunman\u0131n yollar\u0131n\u0131 ararlar.\nDe\u011ferlere dayal\u0131 yakla\u015f\u0131m ise bekleyip g\u00f6rmeyi de\u011fil teknolojik\nde\u011fi\u015fimden beklentilerimiz \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ve bunun i\u00e7in\neyleme ge\u00e7meyi gerektirir. B\u00f6ylece teknoloji geli\u015ftirilirken\nteknolojinin hangi alanlarda kullan\u0131laca\u011f\u0131 ve kimlere yarar\nsa\u011flayaca\u011f\u0131 hakk\u0131nda y\u00f6nlendirici olunabilir. Teknolojinin\ni\u00e7erdi\u011fi de\u011ferler hakk\u0131ndaki fark\u0131ndal\u0131k teknoloji tasar\u0131m\u0131na\nbelirli de\u011ferlerin eklenebilmesi i\u00e7in stratejiler geli\u015ftirmeye,\nde\u011fi\u015fimi \u015fekillendirmeye yard\u0131mc\u0131 olabilir. \n<\/p>\n\n\n\n \nSchwab ve Davis (2019), liderlerin (tasar\u0131mc\u0131lar, giri\u015fimciler,\npolitika belirleyiciler ve toplumu etkileme g\u00fcc\u00fc olan ki\u015filer)\ndokuz b\u00fck\u00fclme noktas\u0131ndan yararlanarak teknolojinin de\u011ferleri\ndikkate alan bir ba\u011flamda tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 te\u015fvik edebilece\u011fini\nve harekete ge\u00e7ilmesini sa\u011flayabilece\u011fini savunuyor: \n<\/p>\n\n\n\n \n1. E<\/strong>\u011fitim programlar\u0131:<\/strong> Teknolojiyi geli\u015ftiren\ninsanlar\u0131n sorumluluklar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmeye ihtiya\u00e7lar\u0131 var. Son\ny\u0131llarda m\u00fchendislik e\u011fitiminde ve MBA programlar\u0131nda eti\u011fe yer\nverilmesi olumlu bir geli\u015fmedir. Bu noktada e\u011fitimciler, de\u011ferlerin\nteknoloji, toplum ve ekonomik sistemle ili\u015fkisi \u00fczerinde durabilir;\n\u00f6\u011frencilerin i\u015f hayat\u0131nda teknolojiyi daha geni\u015f bir bak\u0131\u015f\na\u00e7\u0131s\u0131yla d\u00fc\u015f\u00fcnebilmelerini sa\u011flayabilir.<\/p>\n\n\n\n \n2.<\/strong>F<\/strong>on bulma ve yat\u0131r\u0131m:<\/strong> Bu noktada\nba\u011f\u0131ms\u0131z fon sa\u011flay\u0131c\u0131lar dikkatleri sosyal etkilere\nyo\u011funla\u015ft\u0131rabilir ve yat\u0131r\u0131mlarda de\u011ferleri \u00f6ne \u00e7\u0131kararak\ngiri\u015fimcileri y\u00f6nlendirebilir.<\/p>\n\n\n\n \n3.<\/strong>K<\/strong>urumsal k\u00fclt\u00fc<\/strong>r<\/strong>:<\/strong> Kurum\nliderleri, \u015firket k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn olu\u015fumunda \u00f6nemli bir konuma\nsahiptir. Bu konumlar\u0131n\u0131 sosyal sorumluluk sahibi kurumlar yaratmak\nve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 etkilemek i\u00e7in kullanabilirler.<\/p>\n\n\n\n \n4.<\/strong>K<\/strong>arar verme ve \u00f6ncelik belirleme:<\/strong>\nProjelerin karar s\u00fcre\u00e7lerindeki etkililik, \u00f6l\u00e7eklenebilirlik, k\u00e2r\nvb konulardaki varsay\u0131m ve etkenleri, bunlar arkas\u0131ndaki de\u011ferleri\nsorgulamak al\u0131nan kararlar\u0131n insanlar\u0131 nas\u0131l etkileyebilece\u011fi\nhakk\u0131nda bir fikir sahibi olunmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. B\u00f6ylece\ngeli\u015ftirilecek \u00fcr\u00fcn\u00fcn toplumunun \u00e7\u0131karlar\u0131yla ne kadar uyumlu\nolaca\u011f\u0131 \u00f6n g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n \n5. \u0130<\/strong>\u015fyerlerindeki s\u00fcre\u00e7, prosed\u00fcr ve protokoller:<\/strong>\nBunlar ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak incelenerek de\u011fer ve \u00f6nyarg\u0131lar\u0131n\n\u00fcr\u00fcnlere nas\u0131l kodland\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda ipu\u00e7lar\u0131 elde edilebilir.<\/p>\n\n\n\n \n6.<\/strong>E<\/strong>konomi<\/strong>k<\/strong> \u00f6zendiriciler:<\/strong>\nEkonomik sistemler, baz\u0131 toplumsal de\u011ferleri ve hedefleri\n\u00f6zendirirler. Bu \u00f6zendiriciler, robotik protezcili\u011finde oldu\u011fu\ngibi toplum i\u00e7in yararl\u0131 ama yat\u0131r\u0131m\u0131n geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yava\u015f\noldu\u011fu alanlardaki geli\u015fmeleri engelleyebilir. Bu tip durumlara\nkar\u015f\u0131 toplumun teknolojiden ger\u00e7ek beklentileri daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr\nyap\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n \n7.<\/strong>\u00dc<\/strong>r\u00fcn tasar\u0131m\u0131:<\/strong>\nTasar\u0131m\u0131n her alan\u0131\nde\u011ferlerle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Tasar\u0131m s\u00fcrecinde s\u00f6z sahibi olan\nm\u00fchendisler, mucitler, tasar\u0131mc\u0131lar, y\u00f6neticiler vb \u00fcr\u00fcn\u00fcn\nortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n toplumsal de\u011ferlerle uyumlulu\u011funu\nsorgulayabilir.<\/p>\n\n\n\n \n8. <\/strong>Teknik Mimari:<\/strong> \u0130nternet, askeri altyap\u0131lar, ula\u015f\u0131m\naltyap\u0131s\u0131 gibi ba\u015fka teknolojilerin kullan\u0131lmas\u0131na olanak\nsa\u011flayan b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli altyap\u0131lar i\u00e7erdikleri de\u011ferlerle veri\nak\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve eri\u015fimi etkiler. Bu tip mimarilerin olu\u015fturulmas\u0131nda\nal\u0131nan kararlar\u0131n topluma etkisini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmak\npolitika belirleyicilerin ve sekt\u00f6r liderlerinin daha dikkatli\nhareket etmesini sa\u011flayabilir.<\/p>\n\n\n\n \n9. <\/strong>Toplumsal Diren\u00e7: <\/strong>Schwab ve Davis (2019) \u00e7o\u011fu\nzaman ilk sekiz b\u00fck\u00fclme noktas\u0131ndan yeterince yararlan\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131,\ntoplumsal direncin, \u00f6zellikle geli\u015ftirilen \u00fcr\u00fcnler toplumsal\n\u00f6nceliklerle \u00e7at\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131yor. Bu\nnoktada, toplumun de\u011ferleri ile geli\u015ftirme s\u00fcrecinde teknolojinin\nbir par\u00e7as\u0131 olan de\u011ferleri incelemek gerekir. Duyarl\u0131 ve sorumlu\nbir y\u00f6netim, teknolojilerin yaln\u0131z onu geli\u015ftiren ki\u015fi ve\nkurulu\u015flar\u0131n de\u011ferlerini de\u011fil, toplumun de\u011ferlerini de i\u00e7erecek\nbi\u00e7imde geli\u015ftirilmesini sa\u011flayabilir. Son y\u0131llardaki mahremiyet\nihlallerinden sonra belirli de\u011ferleri tasar\u0131m a\u015famas\u0131nda\nteknolojiye yerle\u015ftirmeye zorlayan GDPR (Genel Veri Koruma T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc)\ntoplumsal dirence g\u00fczel bir \u00f6rnektir. \n<\/p>\n\n\n\n \nDe\u011ferler konusunun Schwab ve Davis’in (2019) kitab\u0131n\u0131n en \u00f6nemli\nama ayn\u0131 zamanda en sorunlu k\u0131sm\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ortak\nde\u011ferler nas\u0131l belirlenecek? Schwab ve Davis (2019) iyimserler;\nfarkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerin yarataca\u011f\u0131 anla\u015fmazl\u0131klara ra\u011fmen\nolumlu, birle\u015ftirici de\u011ferler \u00fczerinde g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fine\nvar\u0131labilece\u011fini iddia ediyorlar. Ancak siyasi ve ekonomik g\u00fcc\u00fc\nelinde bulunduran %1’le bundan yoksun %99’un baz\u0131 de\u011ferlerde\nortakla\u015fmas\u0131 ne kadar olanakl\u0131? \n<\/p>\n\n\n\n \nBu soruyu, sonraki yaz\u0131ya b\u0131rakarak D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi’nin\nba\u015fl\u0131ca teknolojilerine bakal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n \n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi’nin temelinde bili\u015fim teknolojileri vard\u0131.\n1948’de icat edilen transist\u00f6rler, daha sonraki y\u0131llarda hem h\u0131zla\nk\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc hem de ucuzlad\u0131. Moore Yasas\u0131’na g\u00f6re in\u00e7 kare ba\u015f\u0131na\nd\u00fc\u015fen transist\u00f6r say\u0131s\u0131 yakla\u015f\u0131k her 18 ayda ya da iki y\u0131lda\nbir iki kat\u0131na \u00e7\u0131k\u0131yordu. Transist\u00f6rlerdeki ucuzlama ve k\u00fc\u00e7\u00fclme,\nbilgisayarlar\u0131n hem yayg\u0131n kullan\u0131mlar\u0131n\u0131 hem de hayat\u0131n daha\n\u00e7ok i\u00e7inde olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n \nAncak Moore Yasas\u0131, fiziksel s\u0131n\u0131rlar\u0131na gelmi\u015f durumda ve\ntransist\u00f6rdeki k\u00fc\u00e7\u00fclmenin devam etmesi zor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.\nAyr\u0131ca D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi yeni ihtiya\u00e7lar do\u011furuyor: Ayg\u0131t\nve verilerin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131ndan kaynakl\u0131 talepleri\nkar\u015f\u0131layabilecek h\u0131zl\u0131 ve gecikme s\u00fcresi d\u00fc\u015f\u00fck teknolojilere\nihtiya\u00e7 var. Bunun i\u00e7in dijital bilgisayarlar\u0131n potansiyellerini\nzorlayarak, sadece belirli bir i\u015fi yapmaya y\u00f6nelik i\u015flemciler\ngeli\u015ftirmek bir se\u00e7enek. Bir ba\u015fka se\u00e7enek, kuantum bilgisayarlar\nise dijital bilgisayar teknolojisini a\u015fan, daha devrimci bir\nse\u00e7enek. Kuantum bilgisayarlar, klasik bilgisayarlar\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131\nbitler (1’ler ve 0’lar) temelinde tasarlanan transist\u00f6rler yerine\nkubitleri (kuantum bitleri) kullan\u0131yor ve kuantum mekani\u011finin\nyasalar\u0131ndan yararlan\u0131yor. Kuantum bilgisayarlar, olas\u0131l\u0131\u011fa\ndayanan algoritmalar\u0131 ile baz\u0131 matematiksel problemlere dijital\nbilgisayarlardan daha h\u0131zl\u0131 yan\u0131t \u00fcretebilir. B\u00fcy\u00fck say\u0131lar\u0131n\nasal \u00e7arpanlar\u0131n\u0131 bulmak ve \u00e7ok de\u011fi\u015fkenli optimizasyon\nproblemlerini \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in kullan\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n \nKuantum bilgisayarlar kuramsal olarak 30 y\u0131ld\u0131r var olmalar\u0131na\nkar\u015f\u0131n uygulamadaki zorluklar nedeniyle kullan\u0131m alanlar\u0131\ns\u0131n\u0131rl\u0131. Fakat kuantum bilgisayarlar fiziksel zorluklar\u0131\na\u015ft\u0131klar\u0131nda internette kullan\u0131lan \u015fifreleme algoritmalar\u0131n\u0131\nkolayca k\u0131rabilece\u011finden g\u00fcvenlik \u00f6nlemlerimizi yeniden\nd\u00fc\u015f\u00fcnmemiz gerekecek. Kuantum bilgisayarlardaki h\u0131zl\u0131 ilerlemeye\nkar\u015f\u0131n Schwab ve Davis(2019), kuantum bilgisayarlar\u0131n klasik\nbilgisayarlar\u0131n yerini almayaca\u011f\u0131n\u0131, t\u00fcm potansiyeline kar\u015f\u0131n\n\u00f6zelle\u015ftirilmi\u015f ve y\u00fcksek maliyetli bir bili\u015fim alan\u0131\nolaca\u011f\u0131n\u0131, zorluklar\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131 durumunda 5. Sanayi Devrimi’ne\ns\u0131\u00e7ramam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtiyorlar.<\/p>\n\n\n\n \nFakat bili\u015fim teknolojilerindeki k\u00fc\u00e7\u00fclmenin \u015fu an geldi\u011fi a\u015fama\nbile e\u015fsiz f\u0131rsatlar i\u00e7eriyor. Bilgisayarlar hayat\u0131n her alan\u0131na\nyay\u0131l\u0131yor. Giyilebilir teknolojilerden sonra v\u00fccudun i\u00e7ine\nyerle\u015ftirilebilecek mikro\u00e7ipler sayesinde hastal\u0131klar\u0131n tespiti\nve ki\u015fiye \u00f6zel tedavi alanlar\u0131nda \u00f6nemli ilerlemeler\nkaydedilebilir. \n<\/p>\n\n\n\n \nSchwab ve Davis’in (2019) bili\u015fim teknolojileri kapsam\u0131nda\ntart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 di\u011fer konular blokzinciri teknolojisi ve nesnelerin\ninterneti. Blokzinciri teknolojisi, merkezsizle\u015ftirici g\u00fcc\u00fc\nsayesinde dezavantajl\u0131 olan gruplara yard\u0131mc\u0131 olabilir ama \u015fu\nanda yasal belirsizlikler, standartlar\u0131n olmamas\u0131, uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n\n\u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc gibi zorluklarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. \n<\/p>\n\n\n\n \n“Veri toplayan ve bu verileri ihtiyaca g\u00f6re i\u015fleyen ve\nd\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren bir dizi ak\u0131ll\u0131 ve ba\u011flant\u0131l\u0131 alg\u0131lay\u0131c\u0131lardan\nolu\u015fan” (s. 138) nesnelerin interneti, D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi\nDevrimi’nin temel altyap\u0131 \u00f6\u011fesi olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Nesnelerin\ninterneti, \n<\/p>\n\n\n\n \ngerek duyuyor ve<\/p>\n\n\n\n \nolana\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n \nNesnenlerin interneti, bu olanaklar\u0131n yan\u0131nda \u00f6nemli riskler de\ni\u00e7eriyor. Nesnelerin interneti, yapay zek\u00e2 ve robotbilimle birlikte\nbedensel i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn istihdam\u0131n\u0131 azaltarak istihdam sorununa\nneden olabilir. G\u00fcndelik hayat\u0131n i\u00e7ine bu kadar dahil olan\nnesneler, siber sald\u0131r\u0131lan hedefi oldu\u011funda ya da ba\u015fka hedeflere\nyap\u0131lan siber sald\u0131r\u0131lar i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131klar\u0131nda g\u00fcndelik\nhayat\u0131 fel\u00e7 edebilirler. Bu alanda da hen\u00fcz standartlar\u0131n\nolmay\u0131\u015f\u0131 farkl\u0131 \u00fcreticilerin cihazlar\u0131 aras\u0131nda bir birlikte\n\u00e7al\u0131\u015fabilirlik sorunu yaratacakt\u0131r. En \u00f6nemlisi de verinin\n\u00fcretilmesi, kaydedilmesi, i\u015flenmesi, da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131, payla\u015f\u0131m\u0131\nve kullan\u0131m\u0131 ile ilgili sorunlard\u0131r. \n<\/p>\n\n\n\n \nAyr\u0131ca dijitalle\u015fmeye ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n, toplumu enerji\nkesintilerine kar\u015f\u0131 daha hassas hale getirdi\u011fini, enerji t\u00fcketimi\nve \u00e7evreye verilen zarar\u0131n artaca\u011f\u0131n\u0131 da unutmayal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n \nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi, \u00f6nceki sanayi devriminde oldu\u011fu gibi\nger\u00e7ek d\u00fcnyadaki ili\u015fkileri dijitalle\u015ftirmekle kalm\u0131yor fiziksel\nd\u00fcnyay\u0131 da yeniden d\u00fczenliyor. Schwab ve Davis (2019) bu ba\u015fl\u0131k\nalt\u0131nda yapay zek\u00e2 ve robotbilim, ileri malzemeler, eklemeli\nimalat\u0131 ve 3B yaz\u0131c\u0131lar\u0131 ele al\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n \nHen\u00fcz yapay genel zek\u00e2 olmasa da iyi tan\u0131mlanm\u0131\u015f belirli\nuygulamalar\u0131 yerine getirebilen yapay zek\u00e2 uygulamalar\u0131 var. \u015eu\nanda internette en uygun ki\u015fiye en uygun reklam\u0131 g\u00f6stermek, siber\ng\u00fcvenli\u011fi desteklemek, belirli hastal\u0131klar\u0131 te\u015fhis etmek gibi\nuygulamalar\u0131 olan yapay zek\u00e2, t\u0131p, hukuk, gazetecilik, muhasebe\ngibi bilgiye dayal\u0131 mesleklere destek olarak bu meslekleri\nd\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek. Robotlar\u0131n d\u00fcnyay\u0131 ele ge\u00e7irmesi hen\u00fcz\ng\u00fcndemde olmayan bir risk. Ama yapay zek\u00e2 ve robotlar\u0131n yarataca\u011f\u0131\nistihdam sorunu kritik bir tart\u0131\u015fma konusu. Schwab ve Davis’in\n(2019) bunun hakk\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcnceleri \u00e7eli\u015fkili. \n<\/p>\n\n\n\n \nBir yandan robotlar\u0131n i\u015f\u00e7ilerin yerini ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6rneklerden s\u00f6z\nediyorlar. \u00d6rne\u011fin \u00e7ok yak\u0131nda ara\u00e7lar\u0131n yaln\u0131zca s\u00fcr\u00fcc\u00fclerini\nkaybetmekle kalmayaca\u011f\u0131n\u0131 robotlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck al\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n\notomotiv sekt\u00f6r\u00fc oldu\u011fu ger\u00e7e\u011finden yola \u00e7\u0131karak ara\u00e7lar\u0131n\nkendilerinin de robotlar taraf\u0131ndan yap\u0131laca\u011f\u0131 tahmininde\nbulunuyorlar. Elektronik sekt\u00f6r\u00fc \u00fcreticilerinden Foxconn\u2019un iki\ny\u0131lda 60000 \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131 robotlarla de\u011fi\u015ftirdi\u011fini, i\u015fg\u00fcc\u00fc\nmaliyeti avantaj\u0131 ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131nda geli\u015fmekte olan\n\u00fclkelerdeki \u00fcretimin geli\u015fmi\u015f \u00fclkelere geri d\u00f6nece\u011fini\nyaz\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n \nAma di\u011fer yandan iyimserce d\u00fc\u015f\u00fcnerek, yapay zek\u00e2 ve robotlar\nnedeniyle baz\u0131 meslekler ortadan kalkarken yerlerini yeni mesleklere\nb\u0131rakabilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyorlar. Yapay zek\u00e2 ve robotbilimin\nsevkiyat \u015fof\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ve kasiyerlik gibi mesleklerde insanlar\u0131n\nyerini alabilece\u011fini ama \u00e7o\u011fu alanda g\u00f6revleri sadece\nd\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrece\u011fini belirtiyorlar. Hatta AlphaBeta’n\u0131n bir\nanalizine at\u0131fta bulunarak yapay zek\u00e2 ve robotbilimin en b\u00fcy\u00fck\netkisinin tekrara dayal\u0131 ya da teknik g\u00f6revlerin otomasyona\nge\u00e7irilmesi olaca\u011f\u0131n\u0131, b\u00f6ylece insanlar\u0131n daha ki\u015filer aras\u0131\nve yarat\u0131c\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalara zaman ay\u0131rabilece\u011fini iddia ediyorlar.<\/p>\n\n\n\n \nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi\u2019nde ortaya \u00e7\u0131kan ileri malzemeler ise\nenerji, \u00fcretim, iletim, depolama, su filtreleme ve t\u00fcketici\nelektroni\u011fi gibi \u00e7e\u015fitli alanlarda kullan\u0131lacak ve maddi d\u00fcnyay\u0131\nfarkl\u0131la\u015ft\u0131racak. Schwab ve Davis (2019), ideal bir durumda\nimalat\u00e7\u0131lar\u0131n yol a\u00e7t\u0131klar\u0131 \u00e7evresel etkilerin sorumlulu\u011funu\nalmalar\u0131 gerekti\u011fini ama t\u00fcketici etmenleri ve h\u00fck\u00fcmet\nd\u00fczenlemeleri olmadan bunu ba\u015farman\u0131n zor oldu\u011funu ekliyor.\nUlusal d\u00fczenlemeler de yetmeyebilir; uluslararas\u0131 rekabette \u00f6ne\nge\u00e7mek isteyen baz\u0131 \u00fclkelerin riskli faaliyetlere g\u00f6z yummas\u0131\n\u00f6nemli bir risk oldu\u011fundan uluslararas\u0131 bir i\u015fbirli\u011fi gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n \n3B ve eklemeli imalat, malzeme eksilterek ya da malzemenin \u015fekli\nde\u011fi\u015ftirilerek yap\u0131lan geleneksel imalattan farkl\u0131 olarak \nfiziksel \u00fcr\u00fcnleri, malzeme katmanlar\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrekli\neklemelerle elde ediyor. 3B bask\u0131, \n<\/p>\n\n\n\n \nolanak veriyor.<\/p>\n\n\n\n \n3B bask\u0131n\u0131n \u00fcretim, deniz ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131, lojistik, nakliyat,\naltyap\u0131, in\u015faat, uzay, havac\u0131l\u0131k gibi alanlarda etkili olmas\u0131\nbekleniyor. Schwab ve Davis (2019) \u015fu anda di\u015f hekimli\u011fi\nuygulamalar\u0131nda, kulak i\u00e7i i\u015fitme cihazlar\u0131nda ve ortopedik\nimplantlarda kullan\u0131lan 3B bask\u0131n\u0131n gelecekte sa\u011fl\u0131k sekt\u00f6r\u00fcnde\nbir devrim yaratabilece\u011fini ve t\u0131bbi \u00fcr\u00fcnlerin evde bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131\ng\u00f6rebilece\u011fimizi, gelecekte organlar\u0131n tamam\u0131n\u0131 bas\u0131labilece\u011fini\nyaz\u0131yor. Fakat bu ihtimalin, gelecekte sadece varl\u0131kl\u0131 bir az\u0131nl\u0131k\ni\u00e7in ge\u00e7erli olmas\u0131 durumunda e\u015fitsizli\u011fin artaca\u011f\u0131n\u0131, etik\nve toplumsal sorunlara neden olaca\u011f\u0131n\u0131 da vurguluyorlar.<\/p>\n\n\n\n \nAncak 3B ve eklemeli imalat konusunda daha yak\u0131n bir sorun, yapay\nzek\u00e2 ve robotbilimde oldu\u011fu gibi \u00fcretimin geli\u015fmi\u015f \u00fclkelere\ngeri d\u00f6nerek geli\u015fmekte olan \u00fclkeleri istihdam sorunlar\u0131yla ba\u015f\nba\u015fa b\u0131rakmas\u0131 sonras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kacak.<\/p>\n\n\n\n \nBiyoteknolojilerin D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc\nSanayi Devrimi’nin di\u011fer teknolojilerinden \u00fc\u00e7 \u00f6nemli fark\u0131 var.\nBirincisi, daha fazla duygusal tepkiye neden olmalar\u0131. Biyolojik\nsistemleri de\u011fi\u015ftiren ve DNA’yla oynayan uygulamalar toplumda\nrahats\u0131zl\u0131k yarat\u0131yor. Geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri\nve k\u00f6k h\u00fccre ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerde farkl\u0131\ntepkilerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yor, ama \u00e7o\u011fu zaman bir endi\u015feye neden\noluyor. \u0130kincisi canl\u0131 organizmalar \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan\nbiyoteknolojilerin \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fi, dijital teknolojilerle\nkar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok daha az. Bir organizman\u0131n herhangi\nbir \u00f6zelli\u011finde yap\u0131lacak bir de\u011fi\u015fiklik beklenmedik sonu\u00e7lara\nneden olabilir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, biyoteknoloji \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 daha\nsermaye yo\u011fun. Yat\u0131r\u0131m\u0131n geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc uzun olabiliyor bazen de\ntatmin edici bir sonuca ula\u015f\u0131lam\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n \nDezavantajlar\u0131na ra\u011fmen\nbiyoteknolojilerin t\u0131p, tar\u0131m ve ve biyomalzeme \u00fcretiminde k\u00f6kl\u00fc\nde\u011fi\u015fiklikler yapmas\u0131 bekleniyor. T\u0131pta en b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklik,\nki\u015fiye \u00f6zel tedavilerde olacak. B\u00fcy\u00fck veri ve yapay \u00f6\u011frenmenin\nyard\u0131m\u0131yla hastalar\u0131n olas\u0131 tedavilere nas\u0131l tepki\nverebileceklerini \u00f6ng\u00f6rmek kolayla\u015facak. Tar\u0131mda, k\u00fcresel g\u0131da\ntalebini kar\u015f\u0131layabilmek i\u00e7in biyoteknolojiden yararlanabilinecek.\nBiyomalzemeler alan\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda ise ya\u015fl\u0131l\u0131ktan\nkaynakl\u0131 sorunlara kar\u015f\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler aran\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, yak\u0131n\nbir gelecekte biyoteknolojideki geli\u015fmeler sayesinde deforme olmu\u015f\nkemikleri laboratuvarda \u00fcretilmi\u015f kemiklerle de\u011fi\u015ftirme olana\u011f\u0131na\nkavu\u015fabiliriz.<\/p>\n\n\n\n \nBiyoteknolojide, bilimsel\n\u00f6zg\u00fcrl\u00fck, insan haklar\u0131, k\u00fclt\u00fcrel normlara sayg\u0131, e\u015fitlik ve\nadalet gibi konular\u0131 dikkate alan etik bir \u00e7er\u00e7evenin\nolu\u015fturulmas\u0131 gerekiyor. \n<\/p>\n\n\n\n \nN\u00f6roteknolojiler, insan\nbeynini\nhem daha iyi\nanlama\nhem de beynin\n\u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na\nm\u00fcdahale etme\nolana\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131yor.\nDi\u011fer\nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi\nDevrimi teknolojilerinde\noldu\u011fu gibi n\u00f6roteknolojilerin h\u0131zl\u0131 ilerleyi\u015finin arkas\u0131nda da\nbili\u015fim teknolojileri var: Bili\u015fim g\u00fcc\u00fcndeki h\u0131zl\u0131 art\u0131\u015f,\ndaha ucuz ve geli\u015fmi\u015f alg\u0131lay\u0131c\u0131lar ve yapay \u00f6\u011frenme. \nN\u00f6roteknolojilerin beynin nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda sa\u011flad\u0131\u011f\u0131\nbilgi hem onu taklit eden hem de onunla etkile\u015fime giren \u00e7al\u0131\u015fma\nalanlar\u0131n\u0131n geli\u015fmesini sa\u011flayacak. Beyin-bilgisayar\naray\u00fcz\u00fc geli\u015ftiren bir \u015firkete yat\u0131r\u0131m yapan Elon Musk’a g\u00f6re\n\u201cbiyolojik zeka ile dijital zeka yak\u0131nda birle\u015fecek.\u201d<\/p>\n\n\n\n \nBu de\u011fi\u015fim s\u00fcrecinde\ninsan\u0131n benlik alg\u0131s\u0131n\u0131n, di\u011fer insanlarla ve do\u011fayla\nili\u015fkisinin de\u011fi\u015fip d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz gibi.\nFakat biyoteknolojiler gibi n\u00f6roteknolojilerin potansiyeli de\ninsanlar\u0131 endi\u015felendiriyor. \u0130nsan\u0131n beynini\netkileme ve takip\nedebilme becerisindeki\nart\u0131\u015f Facebook – Cambridge Analytica skandal\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck ve\ntehlikeli sorunlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabilece\u011fimiz\nanlam\u0131na geliyor.<\/p>\n\n\n\n \nSanal ger\u00e7eklik (Virtual\nReality), art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ger\u00e7eklik (Augmented Reality) ve karma\nger\u00e7eklik (Mixed Reality) de\nbenzer sorunlara neden olabilir. Bu teknolojiler insanlar\u0131n\nkendilerini sanal ortamlara yerle\u015ftirdikleri ya da sanal \u00f6geleri\nger\u00e7ek hayata yerle\u015ftirdikleri g\u00f6rsel-i\u015fitsel teknolojiler. 50\ny\u0131ld\u0131r bilinmesine ra\u011fmen bili\u015fim teknolojilerin geldi\u011fi\nseviye sayesinde ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yayg\u0131nla\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar.\nAyr\u0131ca g\u00f6rsel ve i\u015fitsel duyular\u0131n yan\u0131nda ba\u015fka duyular\u0131\nharekete ge\u00e7iren \u00f6geler de eklendi. Schwab ve Davis (2019),\nbeyinlerimizi “kortikal modemlere, implantlara ve nanorobotlara\nba\u011flaman\u0131n” hen\u00fcz uzak bir olas\u0131l\u0131k oldu\u011funu ama\nbeyin-insan aray\u00fczlerinin ger\u00e7ekle\u015fmesinin daha yak\u0131n oldu\u011funu\n\u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor. Hatta bu sanal ger\u00e7eklik ve t\u00fcrevi teknolojilerin\nharici ayg\u0131tlardan g\u00f6m\u00fcl\u00fc ayg\u0131tlara d\u00f6n\u00fc\u015fmesi de bekleniyor.<\/p>\n\n\n\n \nArt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ger\u00e7eklik\nteknolojileri\ninsan\u0131n farkl\u0131\nd\u00fcnyalar ve ortamlar deneyimlemesine\nyard\u0131mc\u0131 olabilir.\nAma bir afyona da d\u00f6n\u00fc\u015febilir.\n\u0130nsan\u0131n\nger\u00e7eklerle m\u00fccadele etmek yerine onlardan ka\u00e7mas\u0131na\nyard\u0131mc\u0131 olmas\u0131 ve\nonu ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f bir d\u00fcnyada yaln\u0131zla\u015ft\u0131rmas\u0131\nolas\u0131l\u0131\u011f\u0131 var.\nBunun yan\u0131nda, insan\u0131\nde\u011fi\u015ftiren di\u011fer teknolojilerde oldu\u011fu gibi\nmahremiyet ihlalleri\nendi\u015fe verici. Sanal\nger\u00e7eklik cihazlar\u0131yla kullan\u0131c\u0131lar\u0131n her hareketinin\ng\u00f6zlemlenebilmesi, hangi durumlarda hangi tepkileri verdiklerinin\nbilinebilmesi\nve bu bilginin davran\u0131\u015flar\u0131\netkilemek i\u00e7in kullan\u0131labilmesini\nsa\u011flayacak.<\/p>\n\n\n\n Bili\u015fim\nteknolojilerini kullan\u0131m alanlar\u0131 geni\u015fledik\u00e7e enerji ihtiyac\u0131\nda art\u0131yor. Fosil yak\u0131tlar yerine yeni enerji kaynaklar\u0131 aran\u0131yor.\nDalga enerjisinden n\u00fckleer f\u00fczyona kadar \u00e7e\u015fitli enerji\nkaynaklar\u0131 \u00fczerinde duruluyor. Yeni kaynaklar\u0131n yan\u0131nda enerji\ndepolama olanaklar\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmalar\nvar. Fosil yak\u0131tlar\u0131n\nyerini temiz enerji kaynaklar\u0131na b\u0131rakmas\u0131 d\u00fcnyam\u0131z i\u00e7in iyi\nolacak. Ama petrole talebin azalmas\u0131n\u0131n\npetrol \u00fcreticisi \u00fclkelerde ekonomik ve toplumsal krizlere neden\nolabilece\u011fini de\nhesaba katmak laz\u0131m.\nAyr\u0131ca Schwab ve Davis (2019), k\u0131sa vadeli hedefler nedeniyle\n\u015firketlerin temiz enerjiye ge\u00e7mekte isteksiz davranaca\u011f\u0131n\u0131, bu\nnedenle h\u00fck\u00fcmet deste\u011finin gerekli oldu\u011funa dikkati \u00e7ekiyorlar.<\/p>\n\n\n\n Jeom\u00fchendislik\nise\nyery\u00fcz\u00fcn\u00fcn biyosferini kontrol edilebilme\niddias\u0131nda. A\u015fa\u011f\u0131daki\n\u00f6neriler kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuz tehlike hakk\u0131nda bir ipucu\nverebilir (s. 271):<\/p>\n\n\n\n Bir\u00e7ok\nbilimciye g\u00f6re bu \u00f6neriler, \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez ve y\u00f6netilemez\ntehditler i\u00e7eriyor. Jeom\u00fchendislik savunucular\u0131 ise bunu d\u00fcnyaya\nverdi\u011fimiz zarar\u0131 d\u00fczeltmenin bir yolu olarak g\u00f6r\u00fcyor. Schwab ve\nDavis (2019), k\u00fcresel bir i\u015fbirli\u011fi olmadan jeom\u00fchendislik\ngiri\u015fimlerinin \u00e7ok riskli olaca\u011f\u0131n\u0131 vurguluyor.<\/p>\n\n\n\n Bir\nzamanlar mikro\u00e7ip ve yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisli\u011fi gibi alanlara katk\u0131da\nbulunan uzay\nteknolojileri \u015fimdi bili\u015fim, ileri malzemeler ve enerji\nteknolojilerinin bir bile\u015fimi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.\n\u00d6nceden uzay teknolojileri derken sadece birka\u00e7 devletten s\u00f6z\nederken \u015fimdi \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn de dahil oldu\u011fu kalabal\u0131k\nbir teknoloji alan\u0131\nvar. Bu \u00e7ok say\u0131daki akt\u00f6r\u00fcn y\u00f6netimi ve e\u015f g\u00fcd\u00fcm\u00fc yeni\nzorluklar getiriyor. Ama en az\u0131ndan \u00e7ok\nsay\u0131da bilimciyi ve yat\u0131r\u0131mc\u0131y\u0131 kendine \u00e7eken uzay\nteknolojilerinin\njeom\u00fchendislikten daha g\u00fcvenli bir alan oldu\u011fu\ns\u00f6ylenebilir.<\/p>\n\n\n\n ***<\/p>\n\n\n\n K\u0131sacas\u0131\nbirbiriyle etkile\u015fim halinde olan, insanl\u0131k i\u00e7in \u00e7e\u015fitli\nf\u0131rsatlar sunmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda tehditler de i\u00e7eren teknolojilerle\nkar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Schwab\nve Davis (2019), bu\nteknolojileri kontrol\nedemeyece\u011fimiz d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler olarak ele alman\u0131n ne kendimize ne de\ninsanl\u0131\u011fa g\u00fc\u00e7 kazand\u0131raca\u011f\u0131n\u0131\nvurguluyorlar\nve kitap boyunca\niradi m\u00fcdahale vurgusu\ng\u00f6ze \u00e7arp\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Sonraki\nyaz\u0131da Schwab ve\nDavis’in (2019)\n\u00f6nerilerini\ntart\u0131\u015faca\u011f\u0131m.\nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi\nDevrimi\u2019ni ele\u015ftirel\nbir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla de\u011ferlendiren yazarlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerine yer\nverece\u011fim.<\/p>\n\n\n\n Kaynaklar<\/strong><\/p>\n\n\n\n \nKozano\u011flu, H., G\u00fcr, N. \u00d6zden, B. A. (2008). Neoliberalizmin ger\u00e7ek\n100’\u00fc. \u0130leti\u015fim.<\/p>\n\n\n\n \nSchwab, K. (2016). D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi,(\u00e7ev. Z\u00fclf\u00fc\nDicleli). Optimist Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul.<\/p>\n\n\n\n \nSchwab, K., Davis, N. (2019). D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimini\n\u015eekillendirmek, (\u00e7ev. Nadir \u00d6zata). Optimist Yay\u0131nlar\u0131,\n\u0130stanbul.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Avrupa Y\u00f6netim Forumu, \u0130svi\u00e7reli bir akademisyen olan Klaus Schwab taraf\u0131ndan 1971’de kuruldu. Forum, ilk ba\u015flarda sadece \u015firket y\u00f6neticilerinin kat\u0131l\u0131m\u0131yla ger\u00e7ekle\u015firken 1974’te siyasi liderler de kat\u0131lmaya<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[28,82,26,70,25,19,140,14,3,22,30,116,298],"tags":[315,325,183,281,326,324],"class_list":["post-661","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilgisayar-bilimi","category-cevre","category-e-devlet","category-emek","category-gozetim","category-ifade-ozgurlugu","category-kitap","category-mahremiyet","category-ozgur_yazilim","category-sansur","category-sosyal-aglar","category-teknoloji-tarihi","category-yapay-zeka","tag-blokzinciri","tag-davos","tag-dorduncu-sanayi-devrimi","tag-nesnelerin-endustriyel-interneti","tag-noroteknolojiler","tag-schwab"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/661","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=661"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/661\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":662,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/661\/revisions\/662"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=661"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=661"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=661"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\u00d6nceki\nSanayi Devrimleri<\/h3>\n\n\n\n
D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc\nSanayi Devrimi Nedir?<\/h3>\n\n\n\n
D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimini Bekleyen Zorluklar<\/h3>\n\n\n\n
Teknoloji\nPolitiktir ve Tarafs\u0131z De\u011fildir<\/h3>\n\n\n\n
Dijital\nTeknolojileri Geni\u015fletenler: Yeni Bili\u015fim Teknolojileri,\nBlokzinciri ve Nesnelerin \u0130nterneti<\/h3>\n\n\n\n
Fiziksel\nD\u00fcnyay\u0131 Yeniden D\u00fczenleyenler: \n<\/h3>\n\n\n\n
Yapay\nZek\u00e2 ve Robotbilim, \u0130leri Malzemeler ve 3B Yaz\u0131c\u0131lar<\/h3>\n\n\n\n
\u0130nsan\u0131\nDe\u011fi\u015ftirenler: \n<\/h3>\n\n\n\n
Biyoteknolojiler,\nN\u00f6roteknolojiler ve Art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Ger\u00e7eklikler<\/h3>\n\n\n\n
\n\u00c7evreyi B\u00fct\u00fcnle\u015ftirenler:<\/h3>\n\n\n\n
\nEnerji, Jeom\u00fchendislik ve\nUzay Teknolojileri<\/h3>\n\n\n\n