\nGe\u00e7en yaz\u0131da, Klaus Schwab’\u0131n D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi’ne\nili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015flerine yer vermi\u015ftim. Schwab (2019), D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc\nSanayi Devrimi’ni son y\u0131llarda ger\u00e7ekle\u015fen ve yeni kap\u0131lar a\u00e7an\nd\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler dizisini tarif etmek i\u00e7in kullan\u0131yor ve tamamlanm\u0131\u015f\nbir devrimden de\u011fil iradi m\u00fcdahalelerin belirleyici olaca\u011f\u0131 bir\ns\u00fcre\u00e7ten s\u00f6z ediyordu. Bu yaz\u0131da, D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi\u2019ni\ndaha ele\u015ftirel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda tart\u0131\u015fmaya\ndevam edece\u011fiz .<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
\nSchwab (2019), teknolojik determinizmle aras\u0131na mesafe koymaya\n\u00e7al\u0131\u015fsa da D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi hakk\u0131ndaki anlat\u0131lar\n\u00e7o\u011funlukla teknik konular \u00fczerinde yo\u011funla\u015f\u0131yor. Bu\nanlat\u0131larda, teknolojide belirli bir a\u015famaya gelindi\u011fi iddia\nediliyor ve D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi bu a\u015famayla\nili\u015fkilendiriliyor. Devrimin teknolojik temelleri (bili\u015fim ve\nileti\u015fim teknolojileri), gelecekteki y\u00f6nelimi (\u00fcretim\ny\u00f6ntemlerinin yeni teknolojilerle geli\u015ftirilmesi), hem end\u00fcstriyi\nhem de toplumu etkileyece\u011fi \u00fczerinde duruluyor. Ak\u0131ll\u0131\nfabrikalar\u0131n buhar makinesi, \u00fcretim band\u0131, elektronik ve bili\u015fim\nteknolojilerini takip ederek D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi’nde\nbelirleyici olaca\u011f\u0131 savunuluyor. \u00dclkelerin hem ekonomik hem de\ntoplumsal olarak d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm f\u0131rsat\u0131ndan yararlanabilmeleri bu\nvizyonu hayata ge\u00e7irmelerine ba\u011fl\u0131. \u00dcstelik yaln\u0131z \u00fclkelerin\nde\u011fil \u015firketlerin de bu devrime haz\u0131rlanmalar\u0131 gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n
\nFakat D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi’nin arkas\u0131nda teknolojiden \u00e7ok\nekonomik g\u00fcd\u00fcler var ve son y\u0131llarda D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi’ni\ndaha \u00e7ok tart\u0131\u015fmam\u0131z kendili\u011finden geli\u015fen bir s\u00fcrecin de\u011fil,\nprofesyonelce y\u00f6netilen bir g\u00fcndem belirleme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n\nsonucu (Pfeiffer, 2017). Yaz\u0131n\u0131n devam\u0131nda ele alaca\u011f\u0131m\u0131z\n\u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n temelinde D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi teknolojilerin\nolumsuzluklar\u0131 ya da riskleri de\u011fil, teknolojik geli\u015fmenin bizzat\nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi s\u00f6ylemi ile \u015fekillendirilmesi var.\nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi, teknolojinin geldi\u011fi a\u015famay\u0131\nanlatmaktan \u00e7ok bu teknolojileri belirli s\u0131n\u0131fsal \u00e7\u0131karlar\ndo\u011frultusunda \u015fekillendirme iradesine i\u015faret ediyor.<\/p>\n\n\n\n
\nTeknoloji temelli gelecek tahayy\u00fcllerinin teknolojik geli\u015fmenin\ndinamikleri \u00fczerinde \u00f6nemli bir etkisi oldu\u011funu belirten Meyer’e\n(2019) g\u00f6re End\u00fcstri 4.0, Moore Kanunu, HDTV ve enformasyon otoyolu\ngibi ba\u015far\u0131l\u0131 gelecek tahayy\u00fcllerinden (envisioned future) biri.\nEnd\u00fcstri 4.0, o kadar ba\u015far\u0131l\u0131 ki ilk kez 2011’de Almanya\nHannover Fuar\u0131’nda g\u00fcndeme geldikten sonra h\u0131zla t\u00fcm d\u00fcnyaya\nyay\u0131ld\u0131. ABD’de “Nesnelerin End\u00fcstriyel \u0130nterneti”,\nFransa’da “Gelece\u011fin End\u00fcstrisi” olarak adland\u0131r\u0131lsa da\nhi\u00e7biri End\u00fcstri 4.0 ve D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi kadar tutmad\u0131.\nBirka\u00e7 y\u0131l \u00f6nceki her \u015feyin ba\u015f\u0131na “e-” ekleme modas\u0131\nyerini 4.0’l\u0131 ifadelere b\u0131rakt\u0131. Almanya’n\u0131n muhafazakar partisi\nCSU’nun (Hristiyan Sosyal Birlik Partisi) y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc Ekonomi 4.0\nadl\u0131 kampanyaya Alman solu Kurtulu\u015f 4.0 ile kar\u015f\u0131l\u0131k verdi.\nBerlin’de Eczane 4.0 ve Gezi 4.0 konu\u015fulurken Viyana’da konaklama\nend\u00fcstrisindeki yenilik\u00e7i \u00e7\u00f6z\u00fcmler Gastronomi 4.0 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131\nalt\u0131nda \u00f6nerildi.<\/p>\n\n\n\n
\nEnd\u00fcstri 4.0’\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda ve yayg\u0131nla\u015fmas\u0131nda\nAlmanya’n\u0131n b\u00fcy\u00fck pay\u0131 vard\u0131. Alman end\u00fcstri kurulu\u015flar\u0131n\u0131n\ntemsilcilerinden politikac\u0131lara, Alman Bilim ve M\u00fchendislik\nAkademisi’nden sendikalara kadar farkl\u0131 akt\u00f6rler bu gelecek\ntahayy\u00fcl\u00fcn\u00fcn yayg\u0131nla\u015fmas\u0131na destek verdiler. Daha sonra bu\nfikir benzer beklentilerle ba\u015fka \u00fclkeler taraf\u0131ndan da kucakland\u0131.<\/p>\n\n\n\n
\nHem Almanya, ABD, \u0130talya, Fransa ve Hollanda’daki kamu kurulu\u015flar\u0131\nhem de DEF (D\u00fcnya Ekonomik Forumu), ticari bankalar ve yat\u0131r\u0131m\nfonu \u015firketleri taraf\u0131ndan yap\u0131lan tan\u0131mlamalarda End\u00fcstri 4.0\nve D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc End\u00fcstri Devrimi, yeni teknolojik inovasyon\ndalgas\u0131n\u0131n sonucunda olu\u015fmaya ba\u015flayan \u00fcr\u00fcnlerin ve servislerin\nhen\u00fcz ba\u015flayan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne g\u00f6nderme yap\u0131yor. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\ntemelinde, \u00fcretim, i\u015fleme s\u00fcre\u00e7leri, \u00e7evrimi\u00e7i enformasyon\nak\u0131\u015flar\u0131 (nesnelerin interneti, bulut bili\u015fim, b\u00fcy\u00fck veri) ve\nt\u00fcm de\u011fer zinciri boyunca birbirleriyle ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak\nileti\u015fim kurabilen cihazlar bulunuyor. Ba\u015fl\u0131ca hedef, merkezsiz ve\nak\u0131ll\u0131 par\u00e7alar \u00fczerine kurulu otomasyon sistemleri in\u015fa\nedebilmek. B\u00f6ylece piyasalar\u0131n esnek taleplerine yan\u0131t\nverilebilecek, \u00fcr\u00fcnler ki\u015fiselle\u015ftirilebilecek, \u00fcr\u00fcnlerin ya\u015fam\nd\u00f6ng\u00fcleri k\u0131salt\u0131labilecek ve daha karma\u015f\u0131k \u00fcr\u00fcnler\n\u00fcretilebilecek. Ayr\u0131ca sadece \u015firket i\u00e7i bir a\u011fdan de\u011fil,\ninsanlardan ve makinelerden olu\u015fan bir tedarik zinciri a\u011f\u0131n\u0131n\ntamam\u0131ndan s\u00f6z ediliyor.<\/p>\n\n\n\n
\nDEF’ye g\u00f6re D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi, \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi\nteknolojileri \u00fczerine kurulu olmas\u0131na ra\u011fmen h\u0131z, kapsam ve\netkileriyle ondan farkl\u0131. \u00dcretim, i\u015fletme ve y\u00f6netim\nsistemlerinin tamam\u0131nda bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcreci ya\u015fan\u0131yor. ABD’nin\nraporuna\n(https:\/\/www.whitehouse.gov\/sites\/whitehouse.gov\/files\/images\/EMBARGOED%20AI%20Economy%20Report.pdf<\/a>\n) g\u00f6re robotlar ekonomiyi daha verimli yap\u0131yor ve ABD’nin de dahil\noldu\u011fu 12 geli\u015fmi\u015f \u00fclkede yap\u0131lan bir analize g\u00f6re yapay zeka\nbu \u00fclkelerdeki y\u0131ll\u0131k b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131n\u0131 2035’te ikiye katlama\npotansiyeline sahip.<\/p>\n\n\n\n \n\u0130talya\u2019n\u0131n End\u00fcstri 4.0 raporunda ise\n(https:\/\/ec.europa.eu\/growth\/tools-databases\/dem\/monitor\/sites\/default\/files\/DTM_Industria4.0_IT%20v2wm.pdf<\/a>)\nyatay ve dikey entegrasyona vurgu yap\u0131l\u0131yor. Yatay entegrasyon,\n\u00fcretim ve i\u015f planlama s\u00fcre\u00e7lerinin (\u015firket i\u00e7i ve \u015firketler\naras\u0131nda madde, enerji ve enformasyon takas\u0131 gibi) farkl\u0131\na\u015famalar\u0131nda kullan\u0131lan bili\u015fim teknolojileri sistemlerine\ndayan\u0131yor. Dikey entegrasyon ile farkl\u0131 hiyerar\u015filerdeki (uyar\u0131c\u0131\nve alg\u0131lay\u0131c\u0131, kontrol, \u00fcr\u00fcn y\u00f6netimi, \u00fcretim, uygulama,\nkurumsal planlama) bili\u015fim teknolojileri sistemleri entegre\nediliyor. Her iki entegrasyon da u\u00e7tan uca \u00e7\u00f6z\u00fcmler sunmay\u0131\nhedefliyor.<\/p>\n\n\n\n \nAlmanya\u2019ya\n(https:\/\/<\/a>www.rolandberger.com\/publications\/publication_pdf\/roland_berger_digital_transformation_<\/a>of_industry_20150315.pdf<\/a>)\ng\u00f6re End\u00fcstri 4.0, bireysel m\u00fc\u015fteri taleplerini kar\u015f\u0131lama,\nesneklik, karar almay\u0131 en iyileme, kaynak \u00fcretkenli\u011fi ve\nverimlili\u011fi, yeni servislerle de\u011fer yaratma, i\u015fyerindeki\ndemografik de\u011fi\u015fikliklere h\u0131zl\u0131 yan\u0131t verebilme ve i\u015f ya\u015fam\ndengesini iyile\u015ftirme potansiyellerine sahip. Hollanda\u2019ya g\u00f6re\nEnd\u00fcstri 4.0, \u00fcretimi esnekle\u015ftirecek ve programlanabilir yapacak\n(Caruso, 2018).<\/p>\n\n\n\n \nK\u0131sacas\u0131 End\u00fcstri 4.0 (ya da D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi) \u00fclkeler\ni\u00e7in her \u015feyden \u00f6nce ekonomik b\u00fcy\u00fcme anlam\u0131na geliyor. Toplumun\ngeneli i\u00e7in pembe bir tablo \u00e7izen vizyonerler i\u015fsizlik ve\ne\u015fitsizli\u011fin artmas\u0131 gibi potansiyel sorunlar\u0131n da fark\u0131ndalar.\nBelki daha \u00e7ok bu nedenle End\u00fcstri 4.0 hakk\u0131ndaki raporlarda\ni\u015f\u00e7ilerin \u00fcretimi kontrol edece\u011fi, d\u00fczenleyece\u011fi ve\nayarlayaca\u011f\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. \u0130\u015f\u00e7iler rutin g\u00f6revleri\nyapmaktan kurtulacak, yarat\u0131c\u0131 ve katma de\u011ferli etkinliklere\nodaklanabilecekler. Esnek \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 i\u015f ve ya\u015fam\u0131 daha\nuyumlu hale getirecek. \u00c7al\u0131\u015fanlar kendi se\u00e7imlerini yapmakta\n\u00f6zg\u00fcr olacaklar. Birka\u00e7 on y\u0131l \u00f6nce post-fordism, bilgi\nekonomisi ve say\u0131salla\u015fma kapsam\u0131nda piyasaya s\u00fcr\u00fclen ve\nneoliberal politikalara hizmet eden tezler \u015fimdi D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi\nDevrimi’yle tekrar kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor (Caruso, 2018). \n<\/p>\n\n\n\n \nKarl Marx ve Friedrich Engels Alman \u0130deolojisi adl\u0131 eserlerinde\nLudwig Feuerbach, Bruno Bauer ve Max Stirner gibi zaman\u0131n\nfilozoflar\u0131n\u0131 kapitalizmi ihmal etmekle ele\u015ftirirler: “Bu\nfilozoflar\u0131n hi\u00e7biri, Alman felsefesi ile Alman ger\u00e7ekli\u011fi\naras\u0131ndaki ili\u015fkiyi, ele\u015ftirileriyle kendi maddi \u00e7evreleri\naras\u0131ndaki ili\u015fkiyi sorgulamay\u0131 ak\u0131l edemedi” diye yazarlar.\nBu s\u00f6zlerden yola \u00e7\u0131kan Fuchs’a (2018) g\u00f6re End\u00fcstri 4.0, yeni\nAlman ideolojisi. End\u00fcstri 4.0 ideologlar\u0131 da ideolojilerinin\n\u00e7evreleriyle ili\u015fkisini sorgulamada yetersiz kal\u0131yorlar. End\u00fcstri\n4.0 fikri, t\u00fcm ekonomik (ve di\u011fer) problemleri \u00e7\u00f6zecek her derde\ndeva bir ila\u00e7 olarak propaganda ediliyor, \u00e7\u0131karlar\u0131\nbirbirleriyle \u00e7eli\u015fen s\u0131n\u0131flar g\u00f6rmezden geliniyor. Fuchs\n(2018), Marx ve Engels’in “\u0130nsanlar\u0131n kafalar\u0131nda\nolu\u015fturduklar\u0131 en olmad\u0131k hayaller bile, ister istemez, ampirik\nolarak kan\u0131tlanabilir olan ve maddi temellere dayanan kendi maddi\nya\u015fam s\u00fcre\u00e7lerinin y\u00fcceltilmi\u015f yans\u0131malar\u0131d\u0131r” s\u00f6zlerini\nal\u0131nt\u0131layarak End\u00fcstri 4.0’\u0131n, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz burjuvazisinin yeni\nbirikim, kontrol ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi bi\u00e7imleri geli\u015ftiren\nkolektif hayali oldu\u011funu savunuyor.<\/p>\n\n\n\n \nEnd\u00fcstri 4.0’\u0131n ekonomi politik arka plan\u0131n\u0131 tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131\n\u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda Fuchs (2018), End\u00fcstri 4.0’a neden \u015f\u00fcpheyle\nbak\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini on maddede \u00f6zetliyor:<\/p>\n\n\n\n \n1-) Yeni teknolojilerin yarataca\u011f\u0131 i\u015fsizlik en kritik tart\u0131\u015fma\nkonular\u0131ndan biri. Sermaye birikim ko\u015fullar\u0131 ve kapitalizmin\ndo\u011fas\u0131nda olan kriz potansiyeli dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda baz\u0131 i\u015fler\nortadan kalkarken yeni i\u015flerin yarat\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bir geli\u015fme\npek olas\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor ve otomasyonun s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleriyle\nbelirlenen \u00e7eli\u015fkili bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011funu atlamamak gerekiyor.\nOtomasyonun tuvalet temizleme ve \u00e7\u00f6p toplama gibi i\u015flerin yan\u0131nda\ninsan\u0131 makinenin bir par\u00e7as\u0131 haline getiren i\u015flerden kurtarmas\u0131\nelbette g\u00fczel olur. Ama kapitalizm ko\u015fullar\u0131nda ama\u00e7 kar\u0131\nart\u0131rmak oldu\u011fundan sermayenin \u00e7\u0131karlar\u0131 daha \u00e7ok i\u015fg\u00fcc\u00fc\nmaliyetlerini k\u0131smak ve insanlar\u0131 dijital makinenin kontrol\nedilebilir bir par\u00e7as\u0131 haline getirmek y\u00f6n\u00fcnde. Bu nedenle,\nkapitalizm ko\u015fullar\u0131nda End\u00fcstri 4.0’\u0131n otomasyon sistemlerinin\ni\u015fsizli\u011fi ve sermayenin i\u015f\u00e7iler \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fc\nart\u0131rmas\u0131 daha y\u00fcksek bir olas\u0131l\u0131k.<\/p>\n\n\n\n \nDolay\u0131s\u0131yla kapitalistlerin ve i\u015f\u00e7ilerin otomasyondan z\u0131t\nbeklentileri var. Kapitalistler, i\u015f\u00e7i maliyetlerini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcp\nkarlar\u0131n\u0131 art\u0131rmak isterken i\u015f\u00e7iler s\u0131k\u0131nt\u0131 verici i\u015fleri en\naza indirmek, zenginli\u011fin evrensel ve kolektif kontrol\u00fcn\u00fc en \u00fcst\nd\u00fczeye \u00e7\u0131karmak, herkesin hayat\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek istiyorlar.\nB\u00f6ylece dijital otomasyonda, kar \u00e7\u0131karlar\u0131 ile insanl\u0131\u011f\u0131n\n\u00e7\u0131karlar\u0131 bir kez daha kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geliyor.<\/p>\n\n\n\n \nFuchs’un (2018) da i\u015faret etti\u011fi gibi End\u00fcstri 4.0 hakk\u0131nda\nhaz\u0131rlanan raporlarda s\u0131k s\u0131k robotlar\u0131n, algoritmalar\u0131n ve\ndi\u011fer dijital makinelerin insanlar\u0131 kontrol etmek ve onlar\u0131n\nyerini almak yerine yard\u0131mc\u0131, rahatlat\u0131c\u0131 ve tamamlay\u0131c\u0131 bir\nrol\u00fc olaca\u011f\u0131 iddia ediliyor. Fakat Almanya’n\u0131n imalattaki i\u015f\u00e7i\nmaliyetleri di\u011fer sekt\u00f6rlere g\u00f6re daha y\u00fcksek ve sermayenin maddi\n\u00e7\u0131karlar\u0131 imalattaki i\u015f\u00e7ileri End\u00fcstri 4.0 teknolojileri ile\nde\u011fi\u015ftirmeyi gerektiriyor. Yeni \u00fcretim teknolojileri de bu \u00e7\u0131kar\ndo\u011frultusunda \u015fekillendiriliyor.<\/p>\n\n\n\n \n2-) \u00dcretim ve \u00fcretilen mallar internet \u00fczerinden birbirine\nba\u011flan\u0131p ve b\u00fcy\u00fck veri ak\u0131\u015flar\u0131 i\u00e7ine g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde\ni\u015f\u00e7ilerin ve t\u00fcketicilerin mahremiyeti, g\u00f6zetimi ve verilerinin\nkorunmas\u0131 hakk\u0131nda bir \u00e7ok sorun ortaya \u00e7\u0131kacak. Bunun i\u00e7in\nsermaye ak\u0131ll\u0131 teknolojiler ve ak\u0131ll\u0131 \u00fcr\u00fcnler yoluyla\n\u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 ve t\u00fcketicileri daha \u00e7ok kontrol etmek isteyecek.<\/p>\n\n\n\n \n3-) Yeni riskler ve karma\u015f\u0131k etik sorunlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z.\nTeknolojik sistemler hatas\u0131z \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor. Google haritalar\u0131ndan\nyararlanan s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fcz bir otob\u00fcs kaza yapt\u0131\u011f\u0131nda sorumlu kim\nolacak? Otob\u00fcs \u00fcreticisi? Google? Otob\u00fcs\u00fc kiralayanlar?\nAlgoritma? Hi\u00e7 kimse?<\/p>\n\n\n\n \n4-) \u00dcretim ak\u0131ll\u0131 makinelerle desteklendi\u011finde yeni yabanc\u0131la\u015fma\nbi\u00e7imleri ortaya \u00e7\u0131kacak. \u00d6rne\u011fin, bir makinenin, tecr\u00fcbeli bir\n\u00e7al\u0131\u015fan\u0131n g\u00f6remedi\u011fi de\u011fi\u015fkenleri fark edip hesaplayarak\nsonuca ula\u015fmas\u0131 i\u015f\u00e7ilerde gerginlik yaratabilir.<\/p>\n\n\n\n \n5-) \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc End\u00fcstri Devrimi olarak adland\u0131r\u0131lan safhada maddi\nolarak zay\u0131f yeni oyuncular\u0131n oyuna kat\u0131lmas\u0131 daha kolayd\u0131.\n\u015eimdi ise sadece b\u00fcy\u00fck kurulu\u015flar\u0131n kar\u015f\u0131layabilece\u011fi\nyat\u0131r\u0131mlara gerek var. Bu durum, sermayenin yo\u011funla\u015fmas\u0131na ve\ntekelle\u015fmeye neden olabilir.<\/p>\n\n\n\n \n6-) Robotlar uyumadan 24 saat \u00e7al\u0131\u015fabilirler ama onlarla beraber\n\u00e7al\u0131\u015facak veya onlar\u0131 idare edecek insanlar i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma\nzaman\u0131 ve i\u015f-ya\u015fam dengesi hakk\u0131nda sorunlar \u00e7\u0131kacak.<\/p>\n\n\n\n \n7-) End\u00fcstri 4.0, k\u00fcreselle\u015fmeyi tersine \u00e7evirerek geli\u015fmekte\nolan \u00fclkelere yapt\u0131r\u0131lan \u00fcretimi tekrar geli\u015fmi\u015f \u00fclkelere\ngetirdi\u011finde bu durum g\u00fcney \u00fclkelerini olumsuz etkileyebilir ve\nk\u00fcresel e\u015fitsizliklerin artmas\u0131na neden olabilir.<\/p>\n\n\n\n \n\ud83d\ude0e S\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fcz arabalarla ki\u015fisel ula\u015f\u0131m, End\u00fcstri 4.0’\u0131n en\niddial\u0131 uygulamalar\u0131ndan biri. Ama fosil yak\u0131tlar ula\u015f\u0131mda\nkullan\u0131lan temel enerji kayna\u011f\u0131 oldu\u011fu s\u00fcrece \u00e7evreye verilen\nzarar da artacak.<\/p>\n\n\n\n \n9-) \u00dcretim, internet \u00fczerinde bir a\u011fa ba\u011fland\u0131\u011f\u0131nda, sanayi\ncasuslu\u011fundan siber ter\u00f6rizme kadar \u00e7e\u015fitli tehditler ortaya\n\u00e7\u0131kacak.<\/p>\n\n\n\n \n10-) Teknoloji masallar\u0131, yat\u0131r\u0131mlar\u0131 belirli bir sekt\u00f6re\n\u00e7ekmeye yarayan ideolojilerdir fakat kapitalizmin kriz e\u011filimlerini\nde\u011ferlendirmede yetersiz kal\u0131yorlar. Son y\u0131llardaki\nbilgisayarla\u015fma sabit sermaye maliyetini art\u0131rd\u0131, bir\u00e7ok \u00fclkede\nkar oranlar\u0131n\u0131 olumsuz etkiledi ve sermaye buna kar\u015f\u0131 \u00f6nlem\nalmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken \u00fccretleri bask\u0131lamak zorunda kald\u0131. End\u00fcstri\n4.0’\u0131n ekonomik b\u00fcy\u00fcme potansiyeli hakk\u0131nda \u00e7ok\u00e7a konu\u015fulmas\u0131na\nkar\u015f\u0131n sabit sermaye maliyetine etkileri hakk\u0131nda pek\nkonu\u015fulmuyor.<\/p>\n\n\n\n \nBu potansiyel sorunlar\u0131n her biri \u00f6nemli olmakla beraber birinci ve\nyedinci maddede belirtilen sorunlar \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck krizlere neden\nolabilir.<\/p>\n\n\n\n \nEnd\u00fcstri 4.0 ve D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi hakk\u0131ndaki yayg\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\nbu adland\u0131rmalar\u0131n teknolojik yeniliklerin sonucu g\u00fcndeme\ngeldikleri. K\u00fcresel stratejik bir s\u00f6ylem olarak End\u00fcstri 4.0’\u0131\nhaz\u0131rlayan ekonomik ortam\u0131, bu s\u00f6ylemin nas\u0131l pazarland\u0131\u011f\u0131n\u0131\nve \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n k\u00fcresel yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131\nyaz\u0131s\u0131nda Pfeiffer (2017), End\u00fcstri 4.0 s\u00f6yleminin 2009’daki\nk\u00fcresel ekonomik kriz sonras\u0131 aray\u0131\u015flarla ilgili oldu\u011funu\nsavunuyor. \n<\/p>\n\n\n\n \nEnd\u00fcstri 4.0 terimi ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u00fc\u00e7 Alman taraf\u0131ndan icat\nedilir ve yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r: Henning Kagermann (fizik\u00e7i ve\nSAP’nin kurucular\u0131ndan), Wolfgang Wahlster (yapay zeka profes\u00f6r\u00fc)\nve Wolf-Dieter Lukas (fizik\u00e7i ve Alman Federal E\u011fitim ve Ara\u015ft\u0131rma\nBakanl\u0131\u011f\u0131’nda \u00fcst d\u00fczey y\u00f6netici). Ayn\u0131 zamanda, Alman Bilim\nve M\u00fchendislik Akademisi’nin de ba\u015fkan\u0131 olan Kagermann, End\u00fcstri\n4.0’\u0131n kurumla\u015fmas\u0131 i\u00e7in lider y\u00f6neticilerden politikac\u0131lara ve\ni\u015fverenlerden sendika temsilcilerine kadar etkili fig\u00fcrlerin yer\nald\u0131\u011f\u0131 bir a\u011f\u0131n olu\u015fturulmas\u0131nda etkili bir rol oynar. 2013’de\nyay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 ilk strateji belgesinde End\u00fcstri 4.0,\n\u015fekillendirilmesi gereken bir vizyon olarak tan\u0131mlanmakta ve\ninsanl\u0131\u011f\u0131 nas\u0131l bir gelecek bekledi\u011fi anlat\u0131lmaktad\u0131r. Yaln\u0131z\nAlmanya’da de\u011fil, t\u00fcm d\u00fcnyada \u00e7e\u015fitli toplumsal sorunlar\u0131n\n\u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc olma iddias\u0131 g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r. \u0130\u015f\u00e7iler rutin\ni\u015flerden kurtulacaklar, esnek i\u015f \u00f6rg\u00fctlenmeleri daha iyi bir\ni\u015f-ya\u015fam dengesi getirecektir. Kimi birbiriyle uzla\u015fmaz olan bu\nhedeflere nas\u0131l ula\u015f\u0131laca\u011f\u0131 yazmasa da tekrar tekrar End\u00fcstri\n4.0’\u0131n insan merkezli olaca\u011f\u0131 ifade edilir.<\/p>\n\n\n\n \n\u015eimdi spot \u0131\u015f\u0131klar\u0131, y\u0131llarca k\u00fc\u00e7\u00fcmsenen ve “eski\nekonomi” olarak g\u00f6r\u00fclen sanayi \u00fcretimi ve istihdam\u0131\n\u00fczerindedir. \u0130lk \u00fc\u00e7 devrimin makinele\u015fme, elektik ve BT ile\ngeldi\u011fi, \u015fimdi nesnelerin ve servislerin internetinin \u00fcretim\nortamlar\u0131na girmesiyle yeni bir devrimin yakla\u015fmakta oldu\u011fu\ns\u00f6ylenmektedir. Geleneksel kitlesel \u00fcretimin k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131klar\u0131\nak\u0131ll\u0131 fabrikalardaki bireysel ihtiyaca ve talebe g\u00f6re\nger\u00e7ekle\u015ftirilecek \u00f6zel imalatla a\u015f\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \nBu iddialara kar\u015f\u0131n Pfeiffer (2017), burada bir devrimden \u00e7ok\nart\u0131r\u0131msal iyile\u015ftirmeler oldu\u011funu savunuyor. Makineler ve \u00fcretim\ntesisleri taraf\u0131ndan \u00fcretilen verinin uzaktan ya da \u00f6nleyici bak\u0131m\ni\u00e7in kullan\u0131m\u0131n\u0131n yeni olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u015fimdi bile dijitalle\u015fmi\u015f\nfabrikalar\u0131n oldu\u011funu ve BT \u015firketlerinin (hen\u00fcz tamamen ba\u015far\u0131l\u0131\nolamasalar da) \u00fcretimin ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcnde \u00fcr\u00fcnlere ait\nkesintisiz veri ak\u0131\u015f\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131\nyaz\u0131yor. Baz\u0131 gelecek tahminlerini ise abart\u0131l\u0131 buluyor. \u00d6rne\u011fin\n\u00fc\u00e7 boyutlu yaz\u0131c\u0131lar\u0131n bir\u00e7ok end\u00fcstriyel kullan\u0131m i\u00e7in\nhen\u00fcz yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Merkezsiz, kendi kendini\ny\u00f6neten \u00fcretimin ekonomik olarak devam ettirilebilirli\u011fi ve teknik\nolarak yeterlili\u011fi belirsiz. Pfeiffer (2017), \u00f6ng\u00f6r\u00fclen\nyeniliklerde g\u00fcvenlik ve mahremiyet sorunlar\u0131n\u0131n hala\n\u00e7\u00f6z\u00fclmedi\u011fine, gerekli internet altyap\u0131s\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131na\ndikkati \u00e7ekiyor. Ayr\u0131ca h\u0131zl\u0131 bir internet gereksinimi, a\u011f\ntarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan vazge\u00e7mek anlam\u0131na da gelebilir ve bu durum,\n\u00e7e\u015fitli akt\u00f6rleri ilgilendiren politik bir tart\u0131\u015fma.<\/p>\n\n\n\n \nPfeiffer (2017), g\u00fcncel durum ve fakt\u00f6rlerin Alman sanayi \u00fcretimine\netkisi hakk\u0131ndaki bilgimizin eksikli\u011fine de vurgu yap\u0131yor.\n\u00d6rne\u011fin, yar\u0131 otomatik fabrikalardaki \u00e7al\u0131\u015fan say\u0131s\u0131 veya\nveri deste\u011fiyle beklentili bak\u0131m yapan fabrikalar hakk\u0131nda resmi\nistatistikler yok. Geli\u015fmi\u015f end\u00fcstriyel toplumlarda sanayi\ni\u015f\u00e7ilerinin yerine getirdikleri g\u00f6revler olduk\u00e7a farkl\u0131 ve\nkarma\u015f\u0131k olmas\u0131na ra\u011fmen \u00f6l\u00e7\u00fcm i\u00e7in kullan\u0131lan emek piyasas\u0131\nveri k\u00fcmeleri bunu yeterince yans\u0131tam\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n \nPfeiffer (2017), Almanya’da End\u00fcstri 4.0 hakk\u0131ndaki beklentileri\nAlman imalat tezgah\u0131, fabrika te\u00e7hizat\u0131 ve motor \u00fcreticilerinin\ny\u00fcksek inovasyon ve ihra\u00e7 performans\u0131yla ili\u015fkilendiriyor. Bu\n\u015firketler, End\u00fcstri 4.0 senaryolar\u0131nda altyap\u0131 sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131\nolarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yorlar. End\u00fcstri 4.0, k\u00fcresel rekabette Almanya\ni\u00e7in \u00f6nemli, hatta Almanya’n\u0131n ABD ve \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 kaderini\nbelirleyecek bir f\u0131rsat olarak de\u011ferlendiriliyor. Fakat Pfeiffer\n(2017), End\u00fcstri 4.0’\u0131n Almanya’da \u00e7\u0131kmas\u0131na ra\u011fmen benzer\nd\u00fc\u015f\u00fcncelere ba\u015fka \u00fclkelerde de rastland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ekliyor.\n\u00d6zellikle 2009 ve 2010 y\u0131l\u0131nda, uluslararas\u0131 finans krizinin\ng\u00f6lgesinde, yay\u0131mlanan bir dizi \u00e7al\u0131\u015fma uzun zamand\u0131r devam\neden sanayisizle\u015fme politikalar\u0131ndan sonra sanayi sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc\nyeniden g\u00fcndeme getirdi. 2011’in Ocak ay\u0131ndaki DEF toplant\u0131s\u0131nda,\nbu \u00e7al\u0131\u015fmalarda tart\u0131\u015f\u0131lan sanayile\u015fmenin gelece\u011fi konusu\ng\u00fcndeme al\u0131nd\u0131 ve \u201cveri odakl\u0131 bir anlat\u0131\u201dn\u0131n\ndesteklenmesi kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Bu karardan hemen \u00fc\u00e7 ay sonra\nda End\u00fcstri 4.0 teriminin icad\u0131na ve \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir bi\u00e7imde\nyayg\u0131nla\u015fmas\u0131na \u015fahit olduk. Hem Avrupa’da hem de ulusal ve\nfederal devletler d\u00fczeyinde politik akt\u00f6rler DEF\u2019nin kendilerine\nverdi\u011fi rol\u00fc ba\u015far\u0131yla yerine getirdiler. B\u00fcy\u00fck dan\u0131\u015fmanl\u0131k\nfirmalar\u0131 DEF’nin olu\u015fturdu\u011fu anlat\u0131y\u0131 kendi veri ve\nayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla g\u00fc\u00e7lendirdiler. Burada Pfeiffer’in (2017) i\u015faret\netti\u011fi gibi ironik bir durum da vard\u0131: \u015eimdi sanayi sekt\u00f6r\u00fcne\ni\u015faret eden dan\u0131\u015fmanl\u0131k firmalar\u0131, daha \u00f6nce de\nsanayisizle\u015fmeyi, \u00fcretimin i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn daha ucuz oldu\u011fu \u00fclkelere\nta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 savunuyorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n \n\u00d6zetle, End\u00fcstri 4.0 s\u00f6ylemi \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki teknik olanaklar\u0131n\nde\u011fil ekonomik elitin ekonomik zorunluluklar\u0131 nedeniyle g\u00fcndeme\ngelen bir konuydu. D\u00fcnyan\u0131n sanayi \u00fcretiminin yeniden tasarlanmaya\n\u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu s\u00fcre\u00e7te Almanya ku\u015fkusuz stratejik bir\nakt\u00f6rd\u00fc ama Alman i\u015f adamlar\u0131 kilit bir rolde de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n \nPfeiffer (2017), End\u00fcstri 4.0 hakk\u0131ndaki yay\u0131nlanan raporlarda da\nekonomik a\u00e7\u0131dan olduk\u00e7a pembe bir tablo \u00e7izildi\u011fini belirtiyor.\nGelece\u011fe d\u00f6n\u00fck baz\u0131 tahminlerde kullan\u0131lan y\u00f6ntemlere ku\u015fkuyla\nyakla\u015f\u0131yor ve Deutsche Bank gibi kurulu\u015flar\u0131n bu y\u00f6ntemlerle\nhaz\u0131rlanan raporlar\u0131 ele\u015ftirel bir s\u00fczge\u00e7ten ge\u00e7irmeden oldu\u011fu\ngibi kullanmalar\u0131n\u0131 ele\u015ftiriyor. \n<\/p>\n\n\n\n \nEnd\u00fcstri 4.0’\u0131n en zay\u0131f noktas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n k\u00fcresel d\u00fczeyde\nyeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 ve i\u015fsizlikte beklenen art\u0131\u015f. Son\nbirka\u00e7 on y\u0131ld\u0131r daha yo\u011fun olmak \u00fczere baz\u0131 mesleklerin\nortadan kalkt\u0131\u011f\u0131na ya da zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131na \u015fahit oluyoruz.\n1980’lerin dizgicileri ve analog bas\u0131m i\u015f\u00e7ileri yeni bas\u0131m\nteknolojileriyle ortadan kalkt\u0131lar. Banka memurlu\u011fu gibi bir\nzamanlar\u0131n g\u00fcvenceli i\u015fleri g\u00f6zden d\u00fc\u015f\u00fcyorlar. Almanya’n\u0131n\notomotiv montaj hatlar\u0131nda insanlardan yerini robotlara b\u0131rak\u0131yor.\nBu tip geli\u015fmeler yava\u015f oldu\u011fu i\u00e7in \u00e7o\u011fu zaman fark edilmiyor.\nFakat algoritmalar\u0131n ve b\u00fcy\u00fck verinin bilgi i\u015f\u00e7ilerinin yerini\nalmas\u0131, uzun s\u00fcre otomasyona direnen \u00fcretim ortamlar\u0131nda pahal\u0131\nolmayan robotlar\u0131n kullan\u0131m\u0131, s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fcz ara\u00e7lar\u0131n kargo ve\nk\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131kta kullan\u0131m\u0131n\u0131n yak\u0131n olmas\u0131\ni\u015fsizlik riskini tart\u0131\u015fmay\u0131 zorunlu hale getiriyor.<\/p>\n\n\n\n \n\u0130\u015fsizlik konusu End\u00fcstri 4.0 anlat\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n pembe tablosunu\nbozuyor. Bunun \u00fczerini \u00f6rtmek istercesine End\u00fcstri 4.0’\u0131n insan\nmerkezlili\u011fi, i\u015f ya\u015fam dengesine katk\u0131s\u0131 \u00fczerine a\u015f\u0131r\u0131 bir\nvurgu var. K\u00fcresel olarak standartla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, sabit ve\nde\u011fi\u015fken sermayenin esnek ve \u00f6zerk i\u015fbirli\u011fini hedefleyen, a\u011fa\nba\u011fl\u0131 \u00fcretim ve servis yap\u0131lar\u0131na sahip bir sistem kurulmak\nisteniyor. Sermayenin End\u00fcstri 4.0 vizyonunda insanlar\u0131n ve\nmakinelerin de\u011fi\u015fen ko\u015fullara h\u0131zla uyum sa\u011flamas\u0131, i\u015f\u00e7ilerin\ni\u015fbirli\u011fine istekli olmas\u0131m\u0131 gerektiriyor. Bu nedenle,\ndemokratik, kat\u0131l\u0131mc\u0131 firma konular\u0131 yine g\u00fcndemde. Ayr\u0131ca DEF\nraporlar\u0131nda teknolojinin sadece ara\u00e7 olarak de\u011fil de “yeni\n\u00e7al\u0131\u015fan” olarak g\u00f6r\u00fclmesi, dijital eme\u011fin hem makineleri\nhem de i\u015f\u00e7ileri i\u00e7ermesi, yani sabit ve de\u011fi\u015fken sermaye\naras\u0131nda ayr\u0131m yapmamalar\u0131 da \u00f6nemli. Tabi insan ister istemez,\ninsan\u0131n makinele\u015fti\u011fi makinenin insanla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu vizyona g\u00f6re,\ninsanlar\u0131n nas\u0131l daha \u00f6zerk \u00e7al\u0131\u015fabilece\u011fi, problem \u00e7\u00f6zme ve\ni\u015fbirli\u011fi gibi i\u015fin daha insani yanlar\u0131na nas\u0131l\nyo\u011funla\u015fabilece\u011fini merak ediyor.<\/p>\n\n\n\n \nYeni teknolojiler iddia edildi\u011fi gibi insan merkezli, i\u015f ya\u015fam\ndengesini g\u00f6zeten ve yeni i\u015fler yaratan bir do\u011frultuda m\u0131\ngeli\u015fecek yoksa insanl\u0131\u011f\u0131 i\u015fsizlik ve a\u011f\u0131r \u00e7al\u0131\u015fma\nko\u015fullar\u0131 m\u0131 bekliyor? \n<\/p>\n\n\n\n \nCaruso (2018) bu soruya yan\u0131t verirken \u00f6ncelikle hi\u00e7bir teknolojik\nyenili\u011fin kendi ba\u015f\u0131na i\u015f\u00e7ilerin \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131,\nperformanslar\u0131n\u0131 ve i\u015f ili\u015fkilerini belirleyemeyece\u011finin ve\nteknolojinin toplumsal olarak belirlendi\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor.\nCaruso’ya (2018) g\u00f6re teknolojiler sosyal yap\u0131lar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda\nde\u011filler, toplumsal ve g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerine g\u00f6m\u00fcl\u00fcler. Bu nedenle\ntarafs\u0131z olmay\u0131p baz\u0131 toplumsal se\u00e7eneklere a\u00e7\u0131k, baz\u0131lar\u0131na\nkapal\u0131d\u0131rlar. Teknolojinin i\u015fsizlik, \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 ve\n\u00e7al\u0131\u015fman\u0131n organizasyonu \u00fczerindeki etkilerini \u00f6nceden\nkestirmek g\u00fc\u00e7. Dolay\u0131s\u0131yla D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi kapsam\u0131nda\ntart\u0131\u015f\u0131lan teknolojiler, do\u011falar\u0131 gere\u011fi de\u011fil, End\u00fcstri 4.0\nonlar\u0131 \u00f6yle tasarlamak ve geli\u015ftirmek istedi\u011fi i\u00e7in i\u015fsizlik\nriskini beraberlerinde getiriyorlar.<\/p>\n\n\n\n \nBir zamanlar bili\u015fim teknolojileri, dijital ekonomi ve bilgi\nekonomisine atfedilen s\u00fcre\u00e7, mekanizma, f\u0131rsat ve tehditler,\nEnd\u00fcstri 4.0 ve D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi tart\u0131\u015fmalar\u0131nda\nyeniden ama daha radikal bi\u00e7imde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc\nSanayi Devrimi olarak adland\u0131r\u0131lan d\u00f6nemde, sanal toplum, a\u011f\ntoplumu, internet toplumu, siber toplum vb konular\u0131 tart\u0131\u015f\u0131yorduk.\nBilgi \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n emek ve m\u00fclkiyete son verdi\u011fi, i\u015f, i\u015fg\u00fcc\u00fc,\ntoplum ve politikan\u0131n \u015fimdiye kadar hi\u00e7 deneyimlemedi\u011fi\nbi\u00e7imlerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu, hatta kapitalistler ve\nproletarya aras\u0131ndaki ayr\u0131m\u0131n miad\u0131n\u0131 doldurdu\u011fu yaz\u0131l\u0131yordu.\n \u015eimdi de benzer iddialar var. \u00d6zellikle i\u015f\u00e7inin \u00f6zerkli\u011finin\nartaca\u011f\u0131, i\u015f\u00e7inin kararlar\u0131nda daha serbest olaca\u011f\u0131, \u00fcretim\ns\u00fcrecine daha aktif kat\u0131l\u0131m sa\u011flayaca\u011f\u0131 ve i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fc\nd\u00fczenleyebilece\u011fi iddia ediliyor. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi,\ninsanlar\u0131n hizmetine sunaca\u011f\u0131 dijital k\u00f6lelerle onlar\u0131 a\u011f\u0131r i\u015f\ny\u00fck\u00fcnden kurtaracak; i\u015f s\u00fcre\u00e7lerini organize eden, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran\nve sosyal s\u0131n\u0131f\u0131na ya da sermaye sahipli\u011fini g\u00f6re de\u011fil\nliyakatla bu konuma ula\u015fan bilgi i\u015f\u00e7ileri, yeni elitler olacak.<\/p>\n\n\n\n \nBaz\u0131 tart\u0131\u015fmalarda i\u015fsizlik, yarat\u0131c\u0131 y\u0131k\u0131mla (mevcut i\u015fler\nyok olurken bunlar\u0131n yerini yenilerinin almas\u0131) ge\u00e7i\u015ftiriliyor.\nFakat 1990’lara kadar otomasyon sistemleri a\u011f\u0131rl\u0131kla el eme\u011finin\nyerini al\u0131rken \u015fimdi bili\u015fim teknolojilerinin hedefinde y\u00f6netsel\nve ileti\u015fimsel i\u015fler var. Orta s\u0131n\u0131f\u0131n eme\u011finin\nbilgisayarla\u015fmas\u0131 el eme\u011finin mekanikle\u015fmesinden daha h\u0131zl\u0131\nger\u00e7ekle\u015fiyor ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki e\u011filimler yarat\u0131c\u0131 y\u0131k\u0131m\nbeklentisini do\u011frulam\u0131yor. OECD’ye g\u00f6re meslekler de\u011fil, g\u00f6revler\notomatikle\u015ftirilecek. Bir\u00e7ok meslek d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrken i\u00e7erdi\u011fi\ng\u00f6revlerin bir k\u0131sm\u0131 otomatikle\u015fecek. Sadece mesleklerin bir\nk\u0131sm\u0131 tamamen otomatikle\u015ftirilecek. DEF raporunda bile 5 milyon i\u015f\nortadan kalkarken yaln\u0131zca 2.1 milyon yeni i\u015fin yarat\u0131laca\u011f\u0131 \u00f6n\ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu tip analizlerde \u00e7o\u011fu zaman basit\u00e7e bir \u00e7\u0131karma\ni\u015flemi uygulan\u0131yor. Ancak sorun yeni yarat\u0131lan i\u015flerden ortadan\nkalkan i\u015fleri \u00e7\u0131karman\u0131n \u00f6tesinde. \u0130\u015fini kaybedecek bir\u00e7ok\ninsan yeni yarat\u0131lan i\u015fler i\u00e7in uygun niteliklerde olmayacak ya da\n\u00f6nceki i\u015flerinden daha d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccret ve stat\u00fcde \u00e7al\u0131\u015fmak\nzorunda kalacaklar.<\/p>\n\n\n\n \nT\u00fcm bu raporlarda i\u015fsizli\u011fin bu teknolojilerin zorunlu sonucu\noldu\u011funa dair bir \u00f6n kabul var. Caruso (2018), teknolojilerin i\u015fler\nve organizasyonlar \u00fczerindeki etkilerinin toplumsal olarak\n\u015fekillendirildi\u011fini, makinelerin nas\u0131l tasarlanaca\u011f\u0131na karar\nverenin politika oldu\u011funu savunuyor. Teknoloji, kar\u0131 art\u0131rmak,\n\u00fccretleri d\u00fc\u015f\u00fcrmek veya uluslararas\u0131 rekabette avantaj sa\u011flamak\ni\u00e7in gerekli g\u00f6r\u00fclen end\u00fcstriyel yeniden yap\u0131land\u0131rmada bir\nf\u0131rsat ve bahane olarak kullan\u0131l\u0131yor. \n<\/p>\n\n\n\n \nAyr\u0131ca End\u00fcstri 4.0 vaatlerinin sadece s\u0131n\u0131rl\u0131, en kalifiye\n\u00e7al\u0131\u015fanlar i\u00e7in ge\u00e7erli olabilece\u011fini de atlamamak gerekiyor.\nAncak en y\u00fckseklerde yer alan \u00e7al\u0131\u015fanlar esneklikten, artan\n\u00f6zerklikten ve y\u00fcksek \u00fccretlerden yararlanabilecek. Firmalar i\u00e7in\nyenilik ve de\u011fer kayna\u011f\u0131 olan bu \u00e7al\u0131\u015fanlar, i\u015f piyasas\u0131nda\npazarl\u0131k g\u00fcc\u00fcne de sahip olacaklar. Ama orta ve alt seviyedeki\ndaha geni\u015f bir kesim bu \u015fansa sahip olamayacak. G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki\nuygulamalar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda i\u015fyerindeki g\u00f6zetimin ve\n\u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n etkinliklerin izlenmesinin artaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin\netmek zor de\u011fil. Artan g\u00f6zetim, dijital Taylorizm’in\nuygulanabilirli\u011fini art\u0131racak.<\/p>\n\n\n\n \nYaln\u0131z sanayi \u00fcretiminde de\u011fil, istihdamda genel ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\naleyhine bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm var. Esnek ve g\u00fcvencesiz i\u015f modellerine\nkay\u0131l\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n \ngibi modeller yayg\u0131nla\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n \nOrta s\u0131n\u0131flardaki daralma ve artmas\u0131 beklenen i\u015fsizlik, \u00fccretli\neme\u011fin pay\u0131n\u0131n azalmas\u0131 d\u00fcnyay\u0131 daha derin bir krize do\u011fru\ns\u00fcr\u00fckleyebilir.<\/p>\n\n\n\n \nTeknolojik yeniliklerin toplum \u00fczerindeki etkisini do\u011frudan bir\nneden sonu\u00e7 ili\u015fkisi ile de\u011fil farkl\u0131 boyutlar\u0131 dikkate alarak\nde\u011ferlendirmek gerekiyor (Orlikovski, 1992). Birinci boyut,\nteknolojinin planlanan veya en ba\u015fta planlanmayan etkileri. Bir\nteknoloji a\u00e7\u0131k u\u00e7lu olarak tasarlanabilir ya da \u00fcretim g\u00fc\u00e7leri\nve sosyal s\u00fcre\u00e7lerle etkile\u015fime girdi\u011finde ama\u00e7lanmam\u0131\u015f\nsonu\u00e7lar do\u011furabilir. \u0130kinci boyut,teknolojinin etkilerinin do\u011fru\nya da dolayl\u0131 olabilmesidir. \u00d6rne\u011fin yan hizmetlerde yap\u0131lan bir\nde\u011fi\u015fiklik \u00fcretim band\u0131ndaki i\u015f\u00e7ileri dolayl\u0131 olarak\netkileyebilir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc boyut ise bir teknolojinin kullan\u0131mda ne\n\u00f6l\u00e7\u00fcde yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Kullan\u0131m s\u00fcrecinde\nteknolojinin do\u011fas\u0131 ve uygulama alan\u0131 kullan\u0131m s\u0131ras\u0131nda\nyeniden yarat\u0131l\u0131r. Klasik bir telefonu arama yapmak d\u0131\u015f\u0131nda\nkullanmak zordur. Ama ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131n \u00e7ok daha esnek kullan\u0131m\npotansiyeline sahiptir ve kullan\u0131c\u0131lar\u0131n pratikleri ak\u0131ll\u0131\ntelefon teknolojisinin geli\u015fimini etkiler.<\/p>\n\n\n\n \nTeknolojiler cam fanusta da geli\u015fmez. Farkl\u0131 akt\u00f6rlerin\nm\u00fcdahaleleriyle \u015fekillenir ve onlar\u0131n de\u011ferlerini i\u00e7erirler.\nTeknoloji kullan\u0131ma girdikten sonra yap\u0131lan demokratik m\u00fcdahaleler\nyeni d\u00fczenleme, tasar\u0131m ve uygulamalara neden olabilir. \u00c7evre\nkirlili\u011fi, hasta haklar\u0131, g\u00f6zetim, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc gibi\ntart\u0131\u015fmalar\u0131n sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan dava, boykot ve g\u00f6steriler\n\u015firketleri uygulamalar\u0131n\u0131 ve tasar\u0131mlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye\nzorlayabilir. \u00d6rne\u011fin, 25 May\u0131s 2018\u2019de Avrupa Birli\u011fi’nde\ny\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren GDPR (General Data Protection Regulation \u2013\nGenel Veri Koruma T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc) bu tip bir m\u00fcdahalenin \u00fcr\u00fcn\u00fc ve\n\u015firketleri tasar\u0131mlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye zorluyor.<\/p>\n\n\n\n \n\u0130kinci m\u00fcdahale ise yarat\u0131c\u0131 m\u00fcdahalelerle (hack) teknolojiyi\nilk geli\u015ftirenlerin \u00f6ng\u00f6remedi\u011fi veya dikkate almad\u0131\u011f\u0131\ntalepleri kar\u015f\u0131layacak \u015fekilde de\u011fi\u015ftirmek ve yeniden \u00fcretmek.\nBunun en bilinen \u00f6rne\u011fi, internet ve \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m ili\u015fkisi.\nGelecekteki teknolojilerin yarat\u0131c\u0131 ve toplumcu bi\u00e7imde yeniden\ngeli\u015ftirilebilmesi i\u00e7in yaln\u0131z yaz\u0131l\u0131m\u0131n kaynak koduna de\u011fil\nveriye eri\u015fime de gereksinim var. S\u0131k\u00e7a verinin yeni hammadde\noldu\u011fu s\u00f6yleniyor. Pek ifade edilmeyen ise bu hammaddenin\n\u015firketlerin kontrol\u00fcnde oldu\u011fu ve bu g\u00fcc\u00fcn onlara teknolojinin\ngeli\u015fiminde daha \u00e7ok s\u00f6z sahibi yapt\u0131\u011f\u0131. Bu nedenle, nesnelerin\ninterneti ve ak\u0131ll\u0131 \u015fehirler gibi alanlarda teknolojinin b\u00fcy\u00fcs\u00fcne\nkap\u0131lmak yerine a\u00e7\u0131k standartlar\u0131 savunmak ve verideki\ntekelle\u015fmeyi \u00f6nlemek gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n \n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc tip m\u00fcdahale ise yeniliklerin daha kullan\u0131ma girmeden\nkamu kat\u0131l\u0131m\u0131yla olu\u015fturulan vatanda\u015f j\u00fcrilerinde\nde\u011ferlendirilmesi ya da tasar\u0131m s\u00fcrecinin kamuyla i\u015fbirli\u011fi\ni\u00e7inde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi. B\u00f6ylece daha \u00fcr\u00fcn \u00e7\u0131kmadan baz\u0131\nde\u011ferler tasar\u0131ma dahil edilebilir. Bir\u00e7ok bili\u015fim teknolojisi\nyurtd\u0131\u015f\u0131nda tasarlan\u0131p geli\u015ftirildi\u011finden T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7o\u011fu\nzaman b\u00f6yle bir \u015fans\u0131m\u0131z yok. Ama internet altyap\u0131s\u0131 ve ak\u0131ll\u0131\n\u015fehirler gibi konularda farkl\u0131 se\u00e7eneklerin kamu i\u015fbirli\u011fiyle\nde\u011ferlendirilmesi gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n \n“Teknolojilerin, sosyal s\u00fcre\u00e7lerle geli\u015ftirilen, insanlar ve\nkurumlar\u0131n yerine ve onlar i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan ve toplum i\u00e7indeki g\u00fc\u00e7,\nyap\u0131 ve stat\u00fcy\u00fc etkileyebilecek (ve ger\u00e7ekten de etkileyen) b\u00fct\u00fcn\nvarsay\u0131mlar\u0131, de\u011ferleri ve ilkeleri i\u00e7eren \u00e7\u00f6z\u00fcmler, \u00fcr\u00fcnler\nve uygulamalar oldu\u011funu” (age, s. 55) yazan Schwab, ve Davis\u2019e\n(2019) kat\u0131l\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n \nFakat Schwab, ve Davis\u2019in (2019) D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi veya\nEnd\u00fcstri 4.0 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015fey bug\u00fcn kimi\nzaman hayranl\u0131kla izledi\u011fimiz ya da korkup karamsarl\u0131\u011fa\nkap\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z teknolojilerle ilgili gelecek tahayy\u00fcllerinden\nsadece biri<\/strong>! Belirli s\u0131n\u0131fsal \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7eriyor ve\nteknolojiyi bu \u00e7\u0131karlar do\u011frultusunda \u015fekillendirmeye hizmet\nediyor.<\/p>\n\n\n\n \nBa\u015fka bir d\u00fcnya ve ba\u015fka bir teknoloji m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n \nKaynaklar<\/strong><\/p>\n\n\n\n \nCaruso, L. (2018). Digital innovation and the fourth industrial\nrevolution: epochal social changes?. AI & SOCIETY, 33(3),\n379-392.<\/p>\n\n\n\n \nFuchs, C. (2018). Industry 4.0: The Digital German Ideology. tripleC:\nCommunication, Capitalism & Critique, 16 (1), 280-289.<\/p>\n\n\n\n \nMeyer, U. (2019). The emergence of an envisioned future. Sensemaking\nin the case of \u201cIndustrie 4.0\u201d in Germany. Futures.<\/p>\n\n\n\n \nOrlikovski WJ (1992) The duality of technology: rethinking the\nconcept of technology in organizations. Organ Sci 3(3):398\u2013427<\/p>\n\n\n\n \nPfeiffer, S. (2017). The vision of \u201cIndustrie 4.0\u201d in the\nmaking\u2014a case of future told, tamed, and traded. NanoEthics, 11(1),\n107-121.<\/p>\n\n\n\n \nSchwab, K., Davis, N. (2019). D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimini\n\u015eekillendirmek, (\u00e7ev. Nadir \u00d6zata). Optimist Yay\u0131nlar\u0131,\n\u0130stanbul.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ge\u00e7en yaz\u0131da, Klaus Schwab’\u0131n D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi’ne ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015flerine yer vermi\u015ftim. Schwab (2019), D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi’ni son y\u0131llarda ger\u00e7ekle\u015fen ve yeni kap\u0131lar a\u00e7an d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler dizisini<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[82,26,70,18,25,163,14,3,116,298],"tags":[328,183,142,159,329],"class_list":["post-663","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cevre","category-e-devlet","category-emek","category-genel","category-gozetim","category-guvenlik","category-mahremiyet","category-ozgur_yazilim","category-teknoloji-tarihi","category-yapay-zeka","tag-alman-ideolojisi","tag-dorduncu-sanayi-devrimi","tag-fuchs","tag-issizlik","tag-kuresel-kriz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/663","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=663"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/663\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":664,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/663\/revisions\/664"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=663"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=663"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=663"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}End\u00fcstri\n4.0: Dijital Alman \u0130deolojisi<\/h2>\n\n\n\n
End\u00fcstri\n4.0 ve K\u00fcresel Kriz<\/h2>\n\n\n\n
\u0130\u015fsizli\u011fin\nNedeni Teknoloji mi?<\/h2>\n\n\n\n
Sonu\u00e7<\/h2>\n\n\n\n