\n\u0130nsan bilgisayar etkile\u015fimi\nbir web taray\u0131c\u0131s\u0131 yerine insan gibi dinleyen ve konu\u015fan cihazlar\nak\u0131ll\u0131 sistemler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilecek. Bu de\u011fi\u015fimi\n\u00e7ok net g\u00f6rebiliyoruz; webde anahtar kelimeler yazarak yap\u0131lan\naramalar h\u0131zla yerini sesli aramalara b\u0131rak\u0131yor. \u0130nsan\nbilgisayar etkile\u015fimi metin odakl\u0131 olmaktan \u00e7\u0131karak ses odakl\u0131\nolmaya ba\u015fl\u0131yor. Dijital asistanlar art\u0131k televizyonlardan\narabalara, termostatlardan elektrik lambalar\u0131na kadar her yerdeler.<\/p>\n\n\n\n
\nCiddi bir de\u011fi\u015fimin ilk\ng\u00fcnlerindeyiz. Ancak bu de\u011fi\u015fim s\u00fcrecinde baz\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck (!)\nayr\u0131nt\u0131lar\u0131 atlamamak gerekiyor. \u0130sterseniz yaz\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131\nokumadan \u00f6nce bu ses asistanlar\u0131n\u0131n (Alexa, Siri, Cortana ve\nGoogle Assistant) neden kad\u0131n olarak cinsiyetlendirildikleri\n(adlar\u0131n\u0131 ve seslerini dikkate alarak) ve bu tercihin toplumsal\nili\u015fkilere etkisi \u00fczerine biraz d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n
Ses Asistanlar\u0131 Neden Kad\u0131n Sesiyle Konu\u015fuyor?<\/h3>\n\n\n\n \n\u015eirketlerin, m\u00fc\u015fterilerinin\n\u00fcr\u00fcnleriyle nas\u0131l etkile\u015fime gireceklerine b\u00fcy\u00fck \u00f6nem\nverdiklerini ve bunun i\u00e7in \u00e7e\u015fitli testler yapt\u0131klar\u0131n\u0131\nbiliyoruz. Bu nedenle, ses asistanlar\u0131nda kad\u0131n sesini\nkullanmalar\u0131n\u0131n rastlant\u0131sal de\u011fil, bilin\u00e7li bir politikan\u0131n\nsonucu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Amazon ve Apple kararlar\u0131n\u0131,\ninsanlar\u0131n kad\u0131n sesini erkek sesine tercih etti\u011fini g\u00f6steren \u00e7ok\nsay\u0131da akademik \u00e7al\u0131\u015fmaya at\u0131fta bulunarak savunuyor. M\u00fc\u015fteri\nmemnuniyeti her \u015feyden \u00f6nce geliyorsa ve m\u00fc\u015fteriler dijital\nasistanlar\u0131n kad\u0131n sesiyle konu\u015fmas\u0131n\u0131 istiyorsa, amac\u0131 kar\netmek olan bir \u015firketin ba\u015fka bir \u015fans\u0131 yoktur. Fakat rapor,\ndurumun savunuldu\u011fu gibi siyah ve beyaz olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.\nBir\u00e7ok insan\u0131n pes erkek sesini tercih etti\u011fini; insanlar\u0131n\nyetkeli a\u00e7\u0131klamalar dinlerken erkek, yard\u0131m al\u0131rken kad\u0131n sesini\nsevdi\u011fini; genellikle de kar\u015f\u0131 cinsin sesini tercih etti\u011fini\nyazan ara\u015ft\u0131rmalar da var. Ayr\u0131ca ses asistanlar\u0131nda erkek sesi\nse\u00e7ene\u011fi sunuldu\u011funda baz\u0131 kad\u0131nlar\u0131n ses ayar\u0131n\u0131 kad\u0131n\nsesinden erkek sesine \u00e7ekti\u011fi, ama benzer bir davran\u0131\u015fa\nerkeklerde rastlanmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f.<\/p>\n\n\n\n
\n\u0130nsan-bilgisayar etkile\u015fimi\n\u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, kad\u0131n sesinin daha\nyard\u0131msever olarak alg\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011fruluyorlar. Ama bunun\nnedenleri hakk\u0131nda net de\u011filler; bu alg\u0131, kad\u0131n\u0131 \u00e7ocuklar\u0131\nb\u00fcy\u00fcten ki\u015fi olarak g\u00f6ren toplumsal normlardan besleniyor\nolabilir. “Yard\u0131mc\u0131 kad\u0131n” stereotipi farkl\u0131\nba\u011flamlarda da kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00d6rne\u011fin oyunlarda\nmerkezdeki erkek karakterlere yard\u0131mc\u0131 olan kad\u0131n karakterler var.\nAyr\u0131ca 2016 tarihli bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re 1926’den bu yana\nfilmlerdeki yapay zek\u00e2 karakterleri ilk ba\u015fta erkekken, son 20\ny\u0131lda kad\u0131n karakterlere do\u011fru bir e\u011filim var. Sadece karakterin\ncinsiyeti de\u011fi\u015fmiyor; insanl\u0131k i\u00e7in bir tehdit olan yapay zek\u00e2\nkarakterleri yerlerini insanl\u0131\u011f\u0131n hizmetindeki yapay zek\u00e2\nkarakterlerine b\u0131rak\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n
\nBunun yan\u0131nda, raporda ilgin\u00e7\nbir anekdot aktar\u0131l\u0131yor. Dijital asistanlar\u0131n atas\u0131\nsayabilece\u011fimiz ara\u00e7 navigasyon sistemlerini kullanan erkekler, yol\ntariflerini (500 metre git, sola d\u00f6n vb) bir kad\u0131ndan almak\nistemediklerinden navigasyon cihazlar\u0131nda \u00e7o\u011funlukla erkek sesi\ntercih ediliyordu. Hatta 1990’lar\u0131n sonunda kad\u0131n sesinden talimat\nalmak istemeyen s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin \u015fikayetleri nedeniyle BMW 5’ler\nAlmanya’da geri \u00e7a\u011fr\u0131lm\u0131\u015f. Bu tarihsel deneyimlerden sonra\n\u015firketler, yetkeci mesajlar\u0131 erkek sesiyle, yard\u0131m ama\u00e7l\u0131\nhizmetleri de kad\u0131n sesiyle sunmaya ba\u015flam\u0131\u015f olabilirler. \u00d6rne\u011fin\nJaponya’daki borsa simsarlar\u0131n\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 sistemde hisse\nfiyatlar\u0131 kad\u0131n sesi ile bildirilirken i\u015flemleri onaylatmak i\u00e7in\nerkek sesi kullan\u0131l\u0131yor. \n<\/p>\n\n\n\n
\n\u00d6zetle, ses asistanlar\u0131n\u0131n\nkad\u0131n sesi ile konu\u015fmas\u0131 rastlant\u0131 de\u011fil. S\u00f6z konusu ses\nasistanlar\u0131na cinsiyetleri soruldu\u011funda Siri, cinsiyetsiz oldu\u011funu;\nGoogle Assistant, her \u015feyi kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131; Cortana, teknik olarak\nsonsuz veri hesaplama bulutu oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Sadece Alexa,\nkad\u0131n oldu\u011funu kabul ediyor. Ancak Apple’\u0131n 2015’teki bir\nreklam\u0131nda akt\u00f6r Jamie Foxx’un Siri ile fl\u00f6rt etti\u011fini; \u015firket\nmetinlerinde ses asistanlar\u0131ndan ‘she’ diye s\u00f6z edildi\u011fini\ng\u00f6r\u00fcyoruz. Bu nedenle, \u00e7evrimi\u00e7i bir forumda s\u00f6z konusu\nyard\u0131mc\u0131lar\u0131n insanlar\u0131n imgeleminde nas\u0131l yer ald\u0131\u011f\u0131\nsoruldu\u011funda, neredeyse t\u00fcm betimlemelerin gen\u00e7, \u00e7ekici kad\u0131nlara\ni\u015faret etmesi \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fil. \u015eirketler zaten bunu istiyor\nve ses asistanlar\u0131n\u0131 buna g\u00f6re geli\u015ftiriyor.<\/p>\n\n\n\n
\n\u00c7in\u2019de Baidu ve Xiaomi\u2019nin\n \u00fcretti\u011fi ses asistanlar\u0131 da ya sadece kad\u0131n sesiyle konu\u015fuyorlar\nya da Bat\u0131\u2019daki meslekta\u015flar\u0131 gibi varsay\u0131lan ayarlar\u0131 kad\u0131n\nsesi. Alibaba\u2019n\u0131n AliGenie adl\u0131 ses asistan\u0131 ise sekt\u00f6rdeki bu\ne\u011filimlerin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karak kad\u0131n veya erkek sesi olarak\nadland\u0131r\u0131lamayacak \u00e7izgi karaktere benzeyen bir sesle konu\u015fuyor.\nCihaz\u0131n \u015fekli de \u00e7izgi kediye benziyor.<\/p>\n\n\n\n
Erkek A\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 Proje Ekipleri<\/h3>\n\n\n\n \n\u015eirketler, bazen a\u00e7\u0131k\u00e7a,\nbazen de \u00fcst\u00fc kapal\u0131 olarak t\u00fcketicilerin istekleri do\u011frultusunda\nses asistanlar\u0131nda kad\u0131n sesini tercih ettiklerini savunuyorlar.\nYalan s\u00f6ylemiyorlar, inand\u0131klar\u0131 \u015feyi s\u00f6yl\u00fcyorlar. Piyasan\u0131n\nistekleri ve \u015firketlerin kar h\u0131rs\u0131 \u00f6nemli bir etken. Ama rapor, \nses asistanlar\u0131n\u0131n erkek a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 ekipler taraf\u0131ndan\ngeli\u015ftirildi\u011fine ve onlar\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 ve espri\nanlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 i\u00e7erdi\u011fine dikkati \u00e7ekerek yeni bir tart\u0131\u015fma\nba\u015flat\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
\nBili\u015fim teknolojileri\nsekt\u00f6r\u00fcnde yer alan kad\u0131nlar\u0131n oran\u0131 olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck. OECD’nin\nG20 \u00fclkelerinin istihdam verilerine dayanarak yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmaya\ng\u00f6re kad\u0131n BT uzmanlar\u0131n\u0131n oran\u0131 %13 (Kore Cumhuriyeti) ve %32\n(G\u00fcney Afrika) aras\u0131nda. McKinsey’in yak\u0131n zamanl\u0131 bir\nara\u015ft\u0131rmas\u0131na g\u00f6re \u00f6nde gelen teknoloji firmalar\u0131n\u0131n \u00fcst\nd\u00fczey pozisyonlar\u0131ndaki kad\u0131nlar\u0131n oran\u0131 %35. 2017 tarihli bir\nara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re kad\u0131n teknik \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n oran\u0131 Apple’de\n%23, Google’da %20 ve Microsoft’ta %17.5. Google’\u0131n yapay zek\u00e2\nsayfalar\u0131nda listeledi\u011fi 641 ki\u015fiden sadece 60 kadar\u0131 kad\u0131n. Bir\nba\u015fka ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re yapay zek\u00e2 ve veri bilimi pozisyonlar\u0131na\nba\u015fvuran adaylardan sadece %1’i kad\u0131n. K\u0131sacas\u0131, gelece\u011fin\nteknolojisinden bahsediyoruz ama bu gelece\u011fin in\u015fas\u0131nda yer alan\nekiplerin i\u00e7inde kad\u0131nlar\u0131n temsil oran\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck.<\/p>\n\n\n\n
\nDolay\u0131s\u0131yla g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki\nses asistanlar\u0131n\u0131n erkek a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 ekipler taraf\u0131ndan\ngeli\u015ftirildi\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ses asistanlar\u0131n\u0131n\nitaatkar kad\u0131n hizmetkarlar olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmalar\u0131 ve \nerkeklere uygun esprilerle donat\u0131lmalar\u0131 gayet do\u011fal. A\u015fa\u011f\u0131daki\nAlexa’ya sorulan baz\u0131 sorular ve Alexa’n\u0131n espri anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131\ng\u00f6steren yan\u0131tlar\u0131 var:<\/p>\n\n\n\n
–\nAlexa, mutlu musun?<\/p>\n\n\n\n
–\nSana yard\u0131m etti\u011fimde mutluyum.<\/p>\n\n\n\n
–\nAlexa, k\u0131z arkada\u015f\u0131m olur musun?<\/p>\n\n\n\n
–\nSeni arkada\u015f olarak seviyorum.<\/p>\n\n\n\n
–\nAlexa, Chuck Norris’i bul.<\/p>\n\n\n\n
–\nE\u011fer Chuck Norris onun nerede oldu\u011funu bilmeni istiyorsa, seni\nbulur. O istemezse, \u00e7ok ge\u00e7 olana kadar bilemezsin.<\/p>\n\n\n\n
–\nAlexa, D\u00f6v\u00fc\u015f Kul\u00fcb\u00fcn\u00fcn ilk kural\u0131 ne?<\/p>\n\n\n\n
–\nD\u00f6v\u00fc\u015f Kul\u00fcb\u00fc hakk\u0131nda konu\u015fma.<\/p>\n\n\n\n
–\nAlexa, kim denizin alt\u0131ndaki bir ananas\u0131n i\u00e7inde ya\u015f\u0131yor?<\/p>\n\n\n\n
–\nS\u00fcnger Bob Kare\u015fort \n<\/p>\n\n\n\n
–\nAlexa, kimi arayacaks\u0131n?<\/p>\n\n\n\n
–\nHayalet avc\u0131lar\u0131n\u0131.<\/p>\n\n\n\n
–\nAlexa, g\u00fc\u00e7 seninle olsun.<\/p>\n\n\n\n
–\nVe g\u00fc\u00e7 her zaman seninle olsun.<\/p>\n\n\n\n
\nG\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi dijital\nasistanlar sadece kad\u0131n sesiyle konu\u015fmuyor, i\u00e7inde erkek espri\nanlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 da bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. New York\u2019daki Yapay Zeka \u015eimdi\nadl\u0131 enstit\u00fcn\u00fcn 2017 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan ayn\u0131 adl\u0131 raporunda\nvurguland\u0131\u011f\u0131 gibi,<\/p>\n\n\n\n
\nYanl\u0131l\u0131k, yapay zek\u00e2\nsistemlerinde onlar\u0131 tasarlayanlar\u0131n pop\u00fclasyonun dar bir k\u00fcmesi\nolmas\u0131 nedeniyle ortaya \u00e7\u0131kabiliyor. Yapay zek\u00e2 geli\u015ftiricileri\n\u00e7o\u011funlukla erkek, y\u00fcksek maa\u015fl\u0131 ve benzer teknik e\u011fitime\nsahipler. \u0130lgi alanlar\u0131, ihtiya\u00e7lar\u0131 ve ya\u015fam tecr\u00fcbeleri\nmutlaka yaratt\u0131klar\u0131 yapay zek\u00e2ya yans\u0131yor. \u0130ster bilin\u00e7li\nister bilin\u00e7siz olsun, yanl\u0131l\u0131k, i\u00e7erme ve temsil etme\nsorunlar\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131r. Teknoloji alanlar\u0131nda kad\u0131n ve\naz\u0131nl\u0131klar\u0131n eksikli\u011fi, \u00f6zellikle yapay zek\u00e2da, iyi biliniyor.\nYapay zek\u00e2, tarafs\u0131z veya n\u00f6tr de\u011fil. Teknolojiler de\u011fi\u015fimin\najanlar\u0131 olduklar\u0131 gibi i\u00e7inde yarat\u0131ld\u0131klar\u0131 ba\u011flam\u0131n da\n\u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcrler. Makine tahminleri ve performans, insan kararlar\u0131 ve\nde\u011ferleri ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve yapay zek\u00e2 sistemlerini\ntasarlayan, geli\u015ftiren ve bak\u0131m\u0131n\u0131 yapanlar, bu sistemleri\nd\u00fcnyay\u0131 alg\u0131lad\u0131klar\u0131 gibi \u015fekillendireceklerdir.<\/p>\n\n\n\n
Alexa, Cortona, Google Assistant ve Siri gibi ses asistanlar\u0131n\u0131 geli\u015ftiren erkek a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 homojen tak\u0131mlar bu teknolojilerin kullan\u0131c\u0131larla etkile\u015fimini de \u015fekillendiriyor. Bir ses tonunun veya espri anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n alt\u0131ndan \u00e7e\u015fitli toplumsal sorunlar ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Cinsiyetlendirilmi\u015f Ses Asistanlar\u0131n\u0131n Neden Oldu\u011fu Sorunlar<\/h3>\n\n\n\n \n“Gen\u00e7 adamlar iyi bir\n\u00fcr\u00fcn ortaya koymu\u015flar. Ses asistan\u0131, \u015firketlere iyi para\nkazand\u0131r\u0131yor ve kimse t\u00fcketicilere bir yard\u0131m\u0131n\u0131n dokunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131\niddia edemez. Asistan\u0131n kad\u0131n sesiyle konu\u015fmas\u0131 neden sorun olsun\nki?” diye d\u00fc\u015f\u00fcnenler \u00e7\u0131kabilir. Rapor, kad\u0131n olarak\ncinsiyetlendirilen ses asistanlar\u0131n\u0131n k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131 ve kad\u0131nlar\nhakk\u0131nda olumsuz mesajlar i\u00e7erdi\u011fini savunuyor.<\/p>\n\n\n\n
\nG\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki yapay zek\u00e2\nmodelleri, internetteki b\u00fcy\u00fck veriden beslenerek geli\u015ftiriliyorlar.\nBu s\u00fcre\u00e7te yapay zek\u00e2 sistemleri, yararland\u0131klar\u0131 veri\nk\u00fcmelerinde yer alan tarihsel k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkileri de ediniyorlar.\nBu edinme s\u00fcrecinde uyan\u0131k olunmas\u0131 gerekiyor. Microsof’un Twitter\nmesajlar\u0131ndan beslenen sohbet robotu 15 saat i\u00e7inde feminizmden bir\nk\u00fclt ve bir kanser olarak s\u00f6z etmeye ba\u015flam\u0131\u015f, cinsiyet\ne\u015fitli\u011fini de feminizme e\u015fitlemi\u015fti. Microsoft daha bir g\u00fcn\ndolmadan sohbet robotunu geri \u00e7ekmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131. Bu nedenle\nara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu tip sistemlerin dikkatlice kontrol edilmesi ve\nahlaki kodlarla a\u015f\u0131lanmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Ancak\netik kodlar da tek ba\u015f\u0131na yeterli olmamakta, bunlar\u0131n teknik\nuzmanl\u0131kla birle\u015ftirilmesi gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n
\nSes asistanlar\u0131ndaki kad\u0131n\nses tonu, kad\u0131nlar\u0131n yard\u0131msever, uysal ve yard\u0131mc\u0131 olmaya\nistekli hizmet\u00e7iler oldu\u011fu sinyalini vermektedir. Kad\u0131n dijital\nasistanlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131, kad\u0131n ve asistan aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi\nkuvvetlendirmekte; kad\u0131nlar\u0131 hizmet eden ki\u015fi olarak g\u00f6ren ve\nbuna uygun davranmayan kad\u0131nlar\u0131 cezaland\u0131rma e\u011filiminde olan bir\nk\u00fclt\u00fcr\u00fcn peki\u015fmesine neden olmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla teknoloji,\ncinsiyet e\u015fitsizli\u011fini yaln\u0131zca tekrarlamamakta daha da\nart\u0131rabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n
\nAyr\u0131ca ebeveynlerden gelen\n\u015fikayetler, emir c\u00fcmleleriyle ileti\u015fim kurulan asistanlar\u0131n\nl\u00fctfen, te\u015fekk\u00fcr ederim gibi kelimeleri yeni \u00f6\u011frenen \u00e7ocuklar\u0131\nolumsuz etkiledi\u011fini g\u00f6steriyor. Bir\u00e7ok insan\u0131n sohbet botlar\u0131yla\nkonu\u015furken (kar\u015f\u0131s\u0131ndakinin robot oldu\u011funu bilmesine ra\u011fmen)\nald\u0131klar\u0131 hizmete kar\u015f\u0131l\u0131k te\u015fekk\u00fcr ifadeleri kulland\u0131klar\u0131\nbiliniyor. \u0130nsanlar, dijital asistanlara kar\u015f\u0131 nas\u0131l davranmal\u0131?\nBu konuda bir belirsizlik var. Fakat insanlar\u0131n dijital asistanlara\ndavran\u0131\u015flar\u0131yla birbirilerine davran\u0131\u015flar\u0131 aras\u0131nda\nkar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131, birbirini etkileyen bir ili\u015fki oldu\u011funa dikkat\netmek gerekiyor. \u015eirketler bu konudaki endi\u015feleri dikkate alan\n\u00fcr\u00fcnler de geli\u015ftiriyorlar. Amazon’un 2018’de yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 Echo\nDot Kids, kibar olmayan s\u00f6zlere yan\u0131t vermeyecek bi\u00e7imde\nprogramlanabiliyor.<\/p>\n\n\n\n
\nDijital asistanlar\u0131n temel\nsorunlar\u0131ndan biri de s\u00f6zl\u00fc cinsel tacize sapt\u0131r\u0131c\u0131, cayd\u0131r\u0131c\u0131\nveya \u00f6z\u00fcr dileyen tepkiler vermeleriyle ilgili. Asistanlar, taciz\ni\u00e7erikli s\u00f6zlere kar\u015f\u0131 \u015fakac\u0131 veya olumlu yan\u0131tlar veriyorlar.\nOlumsuz yan\u0131tlardan veya kullan\u0131c\u0131n\u0131n konu\u015fmas\u0131n\u0131n uygunsuz\noldu\u011funu belirtmekten ka\u00e7\u0131n\u0131yorlar. Ayr\u0131ca Siri erkeklere kar\u015f\u0131\ndaha toleransl\u0131. Kad\u0131nlardan gelen tacizlere kar\u015f\u0131 daha net bir\n\u00fcslupla “Bu ho\u015f de\u011fil!”, “Ben bu tip bir ki\u015fisel\nasistan de\u011filim.”, diye yan\u0131t veriyor.<\/p>\n\n\n\n
Ses asistanlar\u0131, cinsellik veya cinsel i\u00e7erik hakk\u0131nda sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ileti\u015fimi te\u015fvik etmedikleri, a\u00e7\u0131k taciz kar\u015f\u0131s\u0131nda pasif kalmalar\u0131 nedeniyle cinsiyet\u00e7i mecazlar\u0131n peki\u015fmesine yard\u0131mc\u0131 oluyorlar. 2017’nin sonunda t\u00fcketicilerden gelen tepkiler nedeniyle \u00fcretici \u015firketler cinsel sata\u015fmalara kar\u015f\u0131 daha az toleransl\u0131 olmaya ba\u015flam\u0131\u015flar. Ama yine de hakaretlere kar\u015f\u0131 yetersiz kalabiliyorlar. <\/p>\n\n\n\n
\u015eirketlerin Ald\u0131\u011f\u0131 \u00d6nlemler<\/h3>\n\n\n\n \nT\u00fcketicilerden gelen\ntepkiler, \u015firketleri \u00fcr\u00fcnlerini de\u011fi\u015ftirmeye zorluyor.\n\u015eirketlerin ba\u015fl\u0131ca \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, ses asistanlar\u0131na erkek sesi\neklemek ve varsay\u0131lan ayarlar\u0131 kald\u0131rarak ses se\u00e7imini do\u011frudan\nkullan\u0131c\u0131ya b\u0131rakmak oluyor. Cihazlara erkek sesi eklemenin pahal\u0131\nve karma\u015f\u0131k olmas\u0131 nedeniyle bu i\u015flem zaman alabiliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc\nbasit\u00e7e kad\u0131n sesini erkek sesiyle de\u011fi\u015ftirmekten s\u00f6z etmiyoruz.\n\u00d6rne\u011fin, dijital asistanlar\u0131n erkek versiyonlar\u0131 bir, be\u015f, on\ngibi daha kesin niceleyiciler kullanmaya meyilli. Kad\u0131n\nversiyonlar\u0131nda ise birka\u00e7, biraz gibi daha genel niceleyiciler\nkullan\u0131l\u0131yor. Elbette asistan\u0131n espri anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n da\nde\u011fi\u015ftirilmesi gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n
\nGoogle, ancak 2017’nin sonunda\nerkek sesini ekleyebildi. Amazon’un Alexa’s\u0131 ve Microsoft’\u0131n\nCortana’s\u0131 hala sadece kad\u0131n sesiyle konu\u015fuyor. Ama Alexa’da\nbeceri geli\u015ftirme gibi s\u0131n\u0131rl\u0131 kullan\u0131m ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in (\u00e7o\u011fu\nzaman \u00fcnl\u00fc birine ait) erkek sesi se\u00e7ilebiliyor. 2011’de piyasaya\n\u00e7\u0131kan Siri, erkek sesi se\u00e7ene\u011fini 2013’te eklemi\u015f. Siri’de\nkullan\u0131labilen 21 dilden 17’sinde varsay\u0131lan ses, kad\u0131n sesi.\nArap\u00e7a, Britanya \u0130ngilizcesi, Hollandaca ve Frans\u0131zcada varsay\u0131lan\nses, erkek sesi. Apple, bunun nedeni hakk\u0131nda bir a\u00e7\u0131klama\nyapmam\u0131\u015f. Ama raporda \u015firketin bu karar\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu\n\u00fclkelerdeki erkek hizmet\u00e7i\/u\u015fak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma gelene\u011fiyle\nili\u015fkili olabilece\u011fi yorumu yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
\nDijital asistanlar\u0131n\ncinsiyetlendirilmesinden kaynakl\u0131 sorunlardan ka\u00e7\u0131nmak isteyen\nbaz\u0131 \u015firketler ise daha az cinsiyetlendirilmi\u015f makine seslerini\nkullanmay\u0131 deniyorlar. Bu strateji, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ve \u00f6zellikle\n\u00e7ocuklar\u0131n makinelere insani nitelikler atfetmesinin \u00f6n\u00fcne\nge\u00e7ebilir. Ama g\u00fcn\u00fcm\u00fczde tam tersi bir e\u011filim (insana daha \u00e7ok\nbenzeyen makineler yapma) oldu\u011funu da atlamamal\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Dijital asistanlar\u0131n cinsiyetlendirilmesinden kaynakl\u0131 sorunlardan ka\u00e7\u0131nmak isteyen baz\u0131 \u015firketler ise daha az cinsiyetlendirilmi\u015f makine seslerini kullanmay\u0131 deniyorlar. Bu strateji, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ve \u00f6zellikle \u00e7ocuklar\u0131n makinelere insani nitelikler atfetmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilir. Ama g\u00fcn\u00fcm\u00fczde tam tersi bir e\u011filim (insana daha \u00e7ok benzeyen makineler yapma) oldu\u011funu da atlamamal\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Ne Yapmal\u0131?<\/h3>\n\n\n\n \nYar\u0131n telefon asistanlar\u0131\nerkek sesiyle veya cinsiyetsiz makine sesiyle konu\u015fmaya ba\u015flasa\ninsanlar bunu yad\u0131rgamayacakt\u0131r. Fakat birka\u00e7 y\u0131l sonra ya\u015fanacak\nbir de\u011fi\u015fim insanlar\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtacak ve baz\u0131lar\u0131n\u0131 rahats\u0131z\nedecektir. Ayr\u0131ca \u015fu anki ses asistan\u0131 modelleri neyin normal ve\nneyin anormal oldu\u011funu da belirliyor. Ses asistanlar\u0131, bug\u00fcn\noldu\u011fu gibi, s\u00f6zl\u00fc tacizle y\u00fczle\u015fmek yerine onu alttan alarak\n\u00e7al\u0131\u015fmaya devam ederlerse kullan\u0131c\u0131lar bunu standart olarak\ng\u00f6rmeye ba\u015flayabilir. Bu nedenle raporda, ses asistanlar\u0131na hemen\n\u015fimdi m\u00fcdahale etmenin \u00f6nemi \u00fczerinde duruluyor. \n<\/p>\n\n\n\n
\nRapor, bu m\u00fcdahalenin en iyi\nkad\u0131nlar taraf\u0131ndan yap\u0131labilece\u011fini savunuyor ve kad\u0131nlar\u0131n\nteknoloji geli\u015ftirme s\u00fcre\u00e7lerine (en ba\u015f\u0131ndan en sonuna kadar)\naktif kat\u0131l\u0131m\u0131na vurgu yap\u0131yor. E\u011fer kad\u0131nlar kat\u0131l\u0131m i\u00e7in\nyeterli teknolojik becerilerden yoksunlarsa \u00f6ncelikle bunun \u00fczerine\ngidilmesi, buna uygun e\u011fitim politikalar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi\ngerekiyor.<\/p>\n\n\n\n
Bu ba\u011flamda, geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler ciddi bir paradoksal kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Az geli\u015fmi\u015f veya geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde bir \u00e7ok alanda kad\u0131n erkek e\u015fitsizli\u011fi ya\u015fand\u0131\u011f\u0131ndan BT sekt\u00f6r\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131nlar\u0131n oran\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 beklenmedik bir durum de\u011fil. Ancak bilgisayar programlama becerilerindeki cinsiyet fark\u0131n\u0131 g\u00f6steren a\u015fa\u011f\u0131daki tabloda daha e\u015fitlik\u00e7i bir toplum yap\u0131s\u0131na sahip Avrupa \u00fclkelerinde, fark\u0131n daha fazla oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor:<\/p>\n\n\n\n\nKatar\u2019da programlama\nyeteneklerini geli\u015ftiren kad\u0131nlar\u0131n say\u0131s\u0131 erkeklerden fazla.\nElbette bu durum mezuniyet sonras\u0131nda Arap kad\u0131nlar\u0131n\u0131n i\u015fg\u00fcc\u00fcne\nkat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmiyor. L\u00fcksemburg, \u0130zlanda, Norve\u00e7,\n\u0130sve\u00e7, Danimarka, Bel\u00e7ika ve Hollanda bilgisayar programlama\nbecerisindeki cinsiyet fark\u0131n\u0131n en \u00e7ok oldu\u011fu \u00fclkeler. \n<\/p>\n\n\n\n
Bir yanda zay\u0131f BT sekt\u00f6r\u00fcne sahip ve i\u015fg\u00fcc\u00fcne kat\u0131l(a)mayan kad\u0131nlar var. Bu, y\u0131llard\u0131r devam eden sorun. Di\u011fer yanda ise geli\u015fmi\u015f BT sekt\u00f6r\u00fc ve dijital teknolojilere y\u00f6n verebilme potansiyeli olan ancak kad\u0131nlar\u0131n dijital becerilerinin d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu Bat\u0131l\u0131 \u00fclkeler var. Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerde kad\u0131nlar neden bili\u015fim sekt\u00f6r\u00fcnde yoklar? Bu sorunun nedenlerini ve \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmadan kad\u0131nlar\u0131n teknoloji geli\u015ftirme s\u00fcre\u00e7lerine kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak zor. Nitekim yapay zek\u00e2 alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131nlar\u0131n az olmas\u0131ndan \u015fikayet ediliyorsa bunun nedenini yukar\u0131larda de\u011fil, e\u011fitimin ilk basamaklar\u0131ndan ba\u015flayarak aramak gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n
Dijital Becerilerdeki Toplumsal Cinsiyet E\u015fitsizli\u011fi<\/h3>\n\n\n\n \nRaporda, dijital becerilerin\ng\u00fcn\u00fcm\u00fczde matematik ve okuma yazma gibi temel bir gereksinim\nolmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131; bu becerilerden yoksun olanlar\u0131n teknolojiyi\nkontrol etmek yerine onun taraf\u0131ndan kontrol edilme ve yerel, ulusal\nve k\u00fcresel topluluklardan izole olma riski ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya\nolduklar\u0131 vurgulan\u0131yor; cinsiyet fark\u0131n\u0131n dijital beceriler\n\u00fczerindeki kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve sorunun ciddiyeti ortaya konuyor.<\/p>\n\n\n\n
\nMobil telefonlardaki\nuygulamalar\u0131n kullan\u0131m\u0131ndan geni\u015f veri k\u00fcmelerini analiz etmek\ni\u00e7in kod yazmaya kadar geni\u015f bir alanda dijital becerilerdeki\ncinsiyet fark\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliyoruz. Avrupa Komisyonu’nun 2018 y\u0131l\u0131nda\nyay\u0131mlanan bir \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, 2011’den itibaren i\u015f olanaklar\u0131n\u0131n\nartmas\u0131na ra\u011fmen kad\u0131nlar\u0131n bili\u015fim teknolojileri ilgili\n\u00e7al\u0131\u015fmalara kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6steriyor. Son on\ny\u0131lda Birle\u015fik Krall\u0131k’ta programlama ve yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme\ni\u015flerinde \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131nlar\u0131n oran\u0131 %15’ten %12’ye d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f.\nABD’de bilgisayar ve enformasyon biliminde uzmanla\u015fan kad\u0131nlar\u0131n\noran\u0131 son 30 y\u0131lda %37’den %18’e d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f. Benzer d\u00fc\u015f\u00fc\u015flere\nLatin Amerika, Avustralya, Kore Cumhuriyeti gibi bir\u00e7ok \u00fclkede de\nrastlan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
\nGe\u00e7mi\u015f y\u0131llarda kad\u0131nlar\u0131n\nerkeklere g\u00f6re sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ve mali ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n\ns\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131 nedeniyle cihaz ve ba\u011flant\u0131 \u00fccretlerinin\nd\u00fc\u015fmesinin dijital teknolojilerdeki cinsiyet e\u015fitsizli\u011fini\nazaltaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Fakat \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerde yap\u0131lan\nara\u015ft\u0131rmalar dijital becerilerin eksikli\u011finin ekonomik engellerin\n\u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6steriyor. Dijital becerilerdeki eksikli\u011fin\ninternet kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde bir engel olmas\u0131ndan kad\u0131nlar\ndaha \u00e7ok etkileniyorlar. Kad\u0131nlar, bili\u015fim teknolojilerine eri\u015fim\nve onlar\u0131 kullanma i\u00e7in bir neden g\u00f6rmediklerini s\u00f6yl\u00fcyorlar.\nFakat teknolojiyi bir ihtiya\u00e7 olarak alg\u0131lama, onu kullanabilme\nbecerileriyle yak\u0131ndan ili\u015fkili. Raporda da belirtildi\u011fi gibi bir\nteknolojiyi kullanmak i\u00e7in yeterli beceriye sahip olunmad\u0131\u011f\u0131nda\nonun yararlar\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmseme y\u00f6n\u00fcnde bir e\u011filim do\u011fuyor.<\/p>\n\n\n\n
25 \u00fclkede ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re gen\u00e7 erkeklerin mobil telefonlar\u0131 oyundan finansal hizmetlere kadar \u00e7e\u015fitli ama\u00e7lar i\u00e7in kulland\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Gen\u00e7 k\u0131zlar ise daha \u00e7ok telefonun arama ve hesap makinesi gibi temel i\u015flevleri ile ilgililer. Kad\u0131nlar\u0131n %97’sinin internet kullanmas\u0131na ra\u011fmen sadece %48’i sosyal a\u011f\u0131n\u0131 geni\u015fletiyor ve sadece %21’i sa\u011fl\u0131k, yasal haklar ve ula\u015f\u0131mla ilgili aramalar yap\u0131yor. \u0130nterneti i\u015f bulma ama\u00e7l\u0131 kullanma oranlar\u0131 erkeklere g\u00f6re daha az. Dijital becerilerde daha \u00fcst basamaklara \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda da kad\u0131nlar\u0131n i\u00e7erik \u00fcretme veya son teknolojileri kullanma oranlar\u0131n\u0131n daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. 29 \u00fclkede \u00fcniversite \u00f6\u011frencileri aras\u0131nda yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re yeni teknolojilerin ilk uygulay\u0131c\u0131lar\u0131 \u00e7o\u011funlukla erkekler. Kad\u0131nlar\u0131n bili\u015fsel becerilerde geri kalmas\u0131 daha \u00fcst seviyeleri de etkiliyor. Teknolojik yeniliklerin geli\u015ftirilmesinde kad\u0131nlar oran\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck. \u00d6rne\u011fin, Google’daki teknik pozisyonlar\u0131n %21’inde kad\u0131nlar var. Makine zekas\u0131nda bu oran %10’a d\u00fc\u015f\u00fcyor. 2017’de en \u00fcst d\u00fczey yapay zek\u00e2 konferanslar\u0131n\u0131n kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n sadece %12’si kad\u0131nm\u0131\u015f. Kad\u0131nlar\u0131n teknoloji geli\u015ftirme s\u00fcre\u00e7lerindeki eksikli\u011fi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak ortaya \u00e7\u0131kan \u00fcr\u00fcnlere de yans\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n
Kad\u0131nlar neden bili\u015fim teknolojilerinden uzak duruyorlar?<\/h3>\n\n\n\n \n\u00dclke ve topluluk d\u00fczeyinde\nyap\u0131lan etnografik ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re ataerkil k\u00fclt\u00fcr s\u0131kl\u0131kla\nkad\u0131nlar\u0131n ve gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131n dijital becerilerini\ngeli\u015ftirmelerini engelliyor. Teknolojinin bir erkek alan\u0131 olarak\nanla\u015f\u0131lmas\u0131 gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131n dijital becerilerine duyduklar\u0131\ng\u00fcveni olumsuz etkiliyor. OECD \u00fclkelerinde yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmaya\ng\u00f6re 15 ya\u015f\u0131ndaki erkeklerin %5’i, gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131n ise %0.5’i\nbili\u015fim teknolojileri ile ilgili bir kariyer d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. \u00d6nceki\nb\u00f6l\u00fcmde de aktard\u0131\u011f\u0131m gibi ge\u00e7mi\u015f y\u0131llarla\nkar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kad\u0131nlar\u0131n BT ile ilgili i\u015flerden\nuzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 olgusuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Hatta \u0130kinci D\u00fcnya\nSava\u015f\u0131 sonras\u0131nda sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkelerde programc\u0131l\u0131k daha\n\u00e7ok bir kad\u0131n i\u015fi olarak g\u00f6r\u00fclmekteydi. Titiz ve talimatlar\u0131\nad\u0131m ad\u0131m izlemede iyi olduklar\u0131 i\u00e7in kad\u0131nlar\u0131n programc\u0131l\u0131\u011fa\nuygun olduklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu.<\/p>\n\n\n\n
\nNe de\u011fi\u015fti de kad\u0131nlar\nprogramlama alan\u0131ndan \u00e7ekildiler? Raporda, ki\u015fisel bilgisayarlar\u0131n\nevlere girmesiyle ya\u015fanan geli\u015fmelere i\u015faret ediliyor. Ki\u015fisel\nbilgisayarlar \u00f6ncesinde programc\u0131l\u0131\u011fa kad\u0131nlar ve erkekler daha\ne\u015fit \u015fartlarda ba\u015flayabiliyorlard\u0131. Ama ki\u015fisel bilgisayarlar\u0131n\nerkek \u00e7ocuklar\u0131n odalar\u0131na konulmas\u0131yla e\u015fitlik kad\u0131nlar\naleyhine bozuldu. ABD’de 1990’larda yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re\nodas\u0131na bilgisayar konulan erkek \u00e7ocuklar\u0131n say\u0131s\u0131 k\u0131zlar\u0131n\niki kat\u0131yd\u0131. Babalar erkek \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n bilgisayar becerilerini\ngeli\u015ftirmelerini daha \u00e7ok te\u015fvik ediyordu. B\u00f6ylece rekabetin\ngiderek k\u0131z\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir sekt\u00f6rde kad\u0131nlar deneyim eksikli\u011fi\nnedeniyle yar\u0131\u015fa daha dezavantajl\u0131 ba\u015fl\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
\nBu s\u00fcre\u00e7te olu\u015fan teknoloji\nkli\u015feleri, k\u0131zlar\u0131n \u00f6zg\u00fcvenlerini de olumsuz etkiledi. 21 \u00fclkede\nyap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re ilk\u00f6\u011fretim ve orta\u00f6\u011fretimin ilk\ny\u0131llar\u0131nda bilgisayar ve enformasyon okuryazarl\u0131\u011f\u0131nda k\u0131z\n\u00f6\u011frenciler, erkeklerden daha iyiler (T\u00fcrkiye ve Taylan’da belirgin\nbir fark yok). Buna kar\u015f\u0131n k\u0131z \u00f6\u011frenciler kendilerini daha\nyetersiz g\u00f6r\u00fcyorlar. Daha sonraki y\u0131llarda k\u0131zlar\u0131n teknolojiyle\nilgili derslere ilgisi \u00f6nce yava\u015f\u00e7a, daha sonra h\u0131zla d\u00fc\u015f\u00fcyor.\n\u00dcniversiteye gelindi\u011finde bili\u015fim teknolojileri ile ilgili bir\nb\u00f6l\u00fcm okuyan \u00e7ok az say\u0131da k\u0131z kal\u0131yor. D\u00fcnyada, bili\u015fim\nteknolojileri ile ilgili bir dalda e\u011fitim alan kad\u0131nlar, kay\u0131tl\u0131\n\u00f6\u011frencilerin \u00fc\u00e7te birinden az\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. \u0130\u015f hayat\u0131nda\nise kad\u0131nlar, dijital sekt\u00f6rdeki i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn %24’\u00fcn\u00fc\nolu\u015fturuyorlar. ITU verilerine g\u00f6re mobil uygulama ve yaz\u0131l\u0131m\ngeli\u015ftirenlerin sadece %6’s\u0131 kad\u0131n.<\/p>\n\n\n\n
\nGenel olarak toplumdaki\ne\u015fitsizli\u011fin azalmas\u0131n\u0131n e\u011fitim ve \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131na da\nyans\u0131yaca\u011f\u0131 beklenir. Fakat beklentinin aksine Finlandiya,\n\u0130zlanda, Norve\u00e7 ve \u0130sve\u00e7 gibi en y\u00fcksek d\u00fczeyde cinsiyet\ne\u015fitli\u011fi olan \u00fclkelerde teknoloji alan\u0131na girmeyi tercih eden \u00e7ok\naz kad\u0131n var. Bu nedenle, genel politikalarla yetinilmemesi, bili\u015fim\nteknolojileri \u00f6zelinde politikalar\u0131n da \u00fcretilmesi gerekiyor. \n<\/p>\n\n\n\n
\nRaporda, dijital\nteknolojilerdeki e\u015fitsizli\u011fi gidermek i\u00e7in \u00f6nerilen baz\u0131\npolitikalar \u015funlar:<\/p>\n\n\n\n
\n\tM\u00fcdahaleler \u00f6rg\u00fcn e\u011fitim\n\tortamlar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmamal\u0131, kad\u0131nlar\u0131n ve gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131n\n\t\u00e7e\u015fitli ortamlarda (ev, okul, mahalle, i\u015fyeri vb) beceri\n\tkazanmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak bir yakla\u015f\u0131m benimsenmelidir.\n\t<\/li> \n\tLisans ve lisans\u00fcst\u00fc\n\tseviyelerde BT alanlar\u0131nda uzmanla\u015fmay\u0131 se\u00e7en kad\u0131nlar te\u015fvik\n\tedilmelidir.\n\t<\/li> \n\tBili\u015fim teknolojileri, \u00f6rg\u00fcn\n\te\u011fitim i\u00e7ine g\u00f6m\u00fclmelidir. Genel olarak, t\u00fcm ders ve e\u011fitim\n\tseviyelerinde BT becerilerini, bilgisayar bilimlerini ve\n\tbilgisay\u0131msal d\u00fc\u015f\u00fcnceyi m\u00fcfredata dahil eden bir e\u011fitim\n\tpolitikas\u0131 izlenmelidir.\n\t<\/li> \n\tBT’yi g\u00fcndelik hayatta\n\tanlamland\u0131ran e\u011fitim d\u0131\u015f\u0131 etkinliklerle kad\u0131nlar\u0131n\n\tmotivasyonlar\u0131 art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.\n\t<\/li> \n\tUzaktan e\u011fitim olanaklar\u0131\n\tancak dijital becerileri belirli bir d\u00fczeyde olan kad\u0131nlara\n\tyard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. Yeti\u015fkin kad\u0131nlar i\u00e7in, enformel \u00f6\u011frenme,\n\tdijital beceriler geli\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131labilecek tek yol\n\tolabilir. Bu nedenle, kad\u0131nlar\u0131n g\u00fcven i\u00e7in bir araya\n\tgelebilece\u011fi mekanlar olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r.\n\t<\/li> \n\tE\u011fitimciler, e\u015fitsizlik\n\tsorunlar\u0131 hakk\u0131nda e\u011fitilmelidir.\n\t<\/li> \n\tK\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n dijital\n\tsekt\u00f6re giden \u00e7e\u015fitli yollar\u0131 g\u00f6rmelerine ve kendilerini\n\tteknoloji mesleklerinde hayal etmelerine yard\u0131mc\u0131 olacak rol\n\tmodelleri tan\u0131t\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n\t\n\t<\/li> \n\tKad\u0131nlar\u0131 d\u0131\u015flay\u0131c\u0131\n\tuygulamalardan ve dilden ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin BT i\u015f\n\tilanlar\u0131nda eril dil (rekabet\u00e7i, liderlik, aktif, kendinden emin\n\tvb) \u00e7ok yayg\u0131nd\u0131r.\n<\/li><\/ul>\n\n\n\n***<\/h2>\n\n\n\n \nHarvard \u00dcniversitesi\u2019nden\nYochai Benkler\u2019in Nature<\/em>\u2019da yay\u0131mlanan yaz\u0131s\u0131nda\n(https:\/\/www.nature.com\/articles\/d41586-019-01413-1<\/a>)\nsavundu\u011fu gibi \u015firketlerin yapay zek\u00e2n\u0131n kurallar\u0131n\u0131 yazmas\u0131na\nizin vermemek gerekiyor. \u015eirketler etik kurullar kuruyor, bu\ndo\u011frultuda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara sponsor oluyorlar. Benkler,\nalgoritmik bir kara kutunun i\u00e7inde toplumsal yanl\u0131l\u0131klar\u0131n\ng\u00f6r\u00fcnmez ve anla\u015f\u0131lmaz hale gelebildiklerini; yaln\u0131zca kar elde\netmek i\u00e7in tasarland\u0131klar\u0131nda algoritmalar\u0131n halk\u0131n\n\u00e7\u0131karlar\u0131ndan ayr\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n\nUNESCO\u2019nun dijital\nbecerilerdeki toplumsal cinsiyet e\u015fitsizli\u011fini tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131\nraporu bu nedenle de \u00f6nemli. Sorunun g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131l\u0131nmas\u0131,\nard\u0131ndan gelen kamuoyu tepkisi, \u015firketleri \u00fcr\u00fcnlerini g\u00f6zden\nge\u00e7irmeye ve baz\u0131 de\u011fi\u015fiklikler yapmaya zorluyor. Fakat\n\u015firketlerin uygulamalar\u0131n\u0131 veya algoritmalar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmesi\nbir d\u00fczeye kadar yard\u0131mc\u0131 oluyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc sorunun temelinde bu\nteknolojilerin bir \u015firketin \u00e7izdi\u011fi \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde, erkeklerin\na\u011f\u0131rl\u0131kta oldu\u011fu, k\u00fclt\u00fcrel olarak homojen ekipler taraf\u0131ndan\ngeli\u015ftirilmesi yat\u0131yor. Ekiplerde cinsiyet e\u015fitli\u011fi ve k\u00fclt\u00fcrel\n\u00e7e\u015fitlilik sa\u011flanmadan bu tip sorunlar ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz. \n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ge\u00e7en sezon uygulanan VAR (Video Assistant Referee – Video Yard\u0131mc\u0131 Hakem) sistemi, ma\u00e7 sonras\u0131 ya\u015fanan bir \u00e7ok tart\u0131\u015fman\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti. VAR sayesinde hakemler teredd\u00fct ettikleri<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[28,3,298],"tags":[339,342,272,340,337,341,338],"class_list":["post-671","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilgisayar-bilimi","category-ozgur_yazilim","category-yapay-zeka","tag-akilli-asistanlar","tag-algoritmik-taraflilik","tag-algoritmik-toplum","tag-bias","tag-cinsiyetcilik","tag-dijital-asistanlar","tag-toplumsal-cinsiyet-esitsizligi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/671","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=671"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/671\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":676,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/671\/revisions\/676"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=671"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=671"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=671"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"http:\/\/yarimada.gen.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/search-644x297.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"http:\/\/yarimada.gen.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/program_gap-644x330.png\")
<\/figure>\n\n\n\n