{"id":694,"date":"2020-02-25T21:22:37","date_gmt":"2020-02-25T18:22:37","guid":{"rendered":"http:\/\/yarimada.gen.tr\/?p=694"},"modified":"2020-02-25T22:22:32","modified_gmt":"2020-02-25T19:22:32","slug":"robotlar-insanlik-icin-bir-tehdit-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/?p=694","title":{"rendered":"Robotlar \u0130nsanl\u0131k \u0130\u00e7in Bir Tehdit Mi?"},"content":{"rendered":"\n

Boston Dynamics, d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nde gelen robot \u00fcreticilerinden. Geli\u015ftirdikleri robotlar\u0131 incelemek i\u00e7in \u015firketin web sitesine (https:\/\/www.bostondynamics.com\/robots<\/a>) g\u00f6z atabilirsiniz. Ana sayfada Spot, Handle, Pick ve Atlas adl\u0131 robotlar yer al\u0131yor. Spot, \u00e7evik bir bir robot. Merdivenleri t\u0131rman\u0131p engebeli arazileri \u015fimdiye kadar g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir kolayl\u0131kla katedebiliyor. Bunun yan\u0131nda bina i\u00e7inde kullan\u0131labilecek kadar k\u00fc\u00e7\u00fckler. Spot’un end\u00fcstriyel alg\u0131lama ve uzaktan \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6zerk olarak kar\u015f\u0131layabilece\u011fi iddia ediliyor. Handle, ambarlardaki kutular\u0131 hareket ettirebiliyor. Kaplad\u0131\u011f\u0131 alan\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131, y\u00fckseklere eri\u015febilmesi ve g\u00f6rme sistemi sayesinde kamyonlar\u0131 bo\u015faltabiliyor, ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131dan palete y\u00fckleme yapabiliyor, kutular\u0131 tesis i\u00e7inde itebiliyor. Pick, derin \u00f6\u011frenmeden yararlanan g\u00f6r\u00fc (vision) i\u015fleme \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcyle farkl\u0131 depo takip kodlar\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fabilen bir robot. \u00c7ok \u00e7e\u015fitli kutular\u0131 h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde paletlere y\u00fckl\u00fcyor. Hen\u00fcz bir ara\u015ft\u0131rma projesi olan Atlas ise robotlardan en \u00e7arp\u0131c\u0131 olan\u0131. Di\u011fer robotlardan farkl\u0131 olarak insans\u0131 bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcme sahip. Atlas, d\u00fcnyan\u0131n en dinamik insans\u0131 robotu olmay\u0131 hedefliyor. Z\u0131pl\u0131yor, takla at\u0131yor, amuda kalk\u0131yor, havada d\u00f6n\u00fcyor. Ama \u015fimdilik sadece bu kadar. <\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

\n14 Haziran 2019’da yay\u0131mlanan ve sosyal medyada h\u0131zla yay\u0131lan \nBosstown Dynamics: New Robot Can Fight Back!<\/em> ba\u015fl\u0131kl\u0131\nvideodaki robot ise Atlas’a \u00e7ok benzeyen, ama \u00e7ok daha insans\u0131 bir\nrobot (https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=dKjCWfuvYxQ<\/a>).\nVideo, bir insanla bir robotun birbirlerine kutu at\u0131p yakalamas\u0131yla\nba\u015fl\u0131yor. Bu s\u0131rada robotun arkas\u0131ndan yakla\u015fan bir ba\u015fka insan\n\u00f6nce tekme atarak robotu yere d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyor, sonra arka arkaya\nsopayla vurarak onun yerden kalkmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131yor. Robot\nkalkabildi\u011fi anda hi\u00e7bir \u015fey olmam\u0131\u015f gibi kar\u015f\u0131s\u0131ndaki di\u011fer\ninsana kutu atmaya devam ediyor. Daha sonra zorlu ko\u015fullara ve\ninsanlar\u0131n \u015fiddet yoluyla \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 engelleme giri\u015fimlerine\nra\u011fmen azimle g\u00f6revini yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ama bu arada yava\u015f\nyava\u015f tepkisini g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz ve en\nsonunda da isyan ederek insanlara dersini veriyor.<\/p>\n\n\n\n

\n26 Ekimde 2019’daki New Robot Makes Soldiers Obsolete<\/em> ba\u015fl\u0131kl\u0131\nvideoda ise robotun art\u0131k kendini insanlara kar\u015f\u0131 savunman\u0131n\n\u00f6tesine ge\u00e7erek hedefinden \u015fa\u015fmayan bir asker oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor\n(https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=y3RIHnK0_NE<\/a>).\nYine \u00e7e\u015fitli engellere ve insanlar\u0131n tacizlerine kar\u015f\u0131n g\u00f6revini\naksatm\u0131yor. Videonun sonunda ise asker robottan Boston Dynamics’in\nSpot’una benzeyen bir robota ate\u015f etmesi isteniyor. Asker robot,\nemre itaat etmiyor ve di\u011fer robotu da alarak ka\u00e7\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\nVideolar, Corridor Digital <\/em>adl\u0131 bir yap\u0131m \u015firketi\ntaraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f. Corridor Digital, 2010’dan beri pop\u00fcler\nk\u00fclt\u00fcrle ilgili k\u0131sa videolar \u00e7ekiyor. \u015eirketin payla\u015ft\u0131\u011f\u0131\nrobot videolar\u0131n\u0131n alt\u0131nda, videolar\u0131n komedi parodisi oldu\u011fu\nve hi\u00e7bir \u015fekilde Boston Dynamics Robotics Company ile ili\u015fkisinin\nolmad\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131yor. Corridor Digital bununla da yetinmeyerek ba\u015fka\nvideolarda videolar\u0131 nas\u0131l \u00e7ekti\u011fini ve kulland\u0131\u011f\u0131\nteknolojileri ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak anlatm\u0131\u015f. Videolar sonuna kadar\nizlendi\u011finde robotlar\u0131n ger\u00e7ek olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131labiliyor.\nFakat orijinal videolar\u0131n kesilerek sosyal medyada dola\u015f\u0131ma\nsokulmas\u0131 inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 art\u0131ran bir etken oldu.\n\u0130nsanlar, robotlar\u0131n d\u00fcnyay\u0131 ele ge\u00e7irmesi ve robot haklar\u0131\ngibi konular\u0131 tart\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

\nBenzer bir video, u\u00e7an insanlar ya da Mars’tan gelen ziyaret\u00e7iler\nhakk\u0131nda yap\u0131lsayd\u0131 bunlara aldanan insan say\u0131s\u0131n\u0131n bu kadar\nfazla olaca\u011f\u0131n\u0131 sanm\u0131yorum. \u0130nsanlar\u0131n Superman gibi u\u00e7mad\u0131\u011f\u0131n\u0131\nbildi\u011fimizden, Mars’tan da b\u00f6yle bir beklentimiz olmad\u0131\u011f\u0131ndan\nvideolarda kullan\u0131lan \u00e7ekim hilelerine kar\u015f\u0131 daha uyan\u0131k olacak,\nvideolar\u0131n nas\u0131l \u00e7ekilmi\u015f oldu\u011funu \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131k.\nFakat sosyal medyadaki yorumlar, Boston Dynamics’e de\u011fil de Bosstown\nDynamics’e inanmaya meyilli oldu\u011fumuzu g\u00f6steriyor. Neden?<\/p>\n\n\n\n

Mit ve\nGer\u00e7ek<\/h2>\n\n\n\n

\nTeknoloji Mitleri<\/em> (Bilim ve Gelecek, 169. say\u0131) ba\u015fl\u0131kl\u0131\nyaz\u0131da anlatt\u0131\u011f\u0131m gibi tarih, teknoloji mitleriyle dolu. Her\n\u00f6nemli teknolojik de\u011fi\u015fimden sonra benzer tezler yineleniyor, s\u00f6z\nkonusu teknolojinin her \u015feyi de\u011fi\u015ftirece\u011fi, hi\u00e7bir \u015feyin art\u0131k\neskisi gibi olmayaca\u011f\u0131, tarihin sonunun geldi\u011fi \u00f6ne s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor.\nYeni teknoloji hakk\u0131ndaki umutlar ve korkular bir arada geli\u015fiyor.\nBug\u00fcn YZ (yapay zeka) ve robot teknolojilerinde oldu\u011fu gibi…<\/p>\n\n\n\n

\nYZ’de son y\u0131llarda b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131lar elde edildi. Fakat Corridor\nDigital’\u0131n robot videolar\u0131n\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi gibi YZ haberleri ve\niddialar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda ele\u015ftirel bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na sahip\nde\u011filiz. Kolay aldanabilirli\u011fimiz YZ’nin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki geli\u015fmi\u015flik\nd\u00fczeyini ve s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 yanl\u0131\u015f yorumlamam\u0131za neden\nolabiliyor. Bu da toplumsal hayat\u0131 YZ sistemleri ile d\u00fczenleme\ngiri\u015fimlerinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131yor. \u0130lk g\u00fcnlerinden beri YZ hakk\u0131nda\nb\u00fcy\u00fck iddialar ortaya at\u0131l\u0131yor. 1950 ve 1960’larda alan\u0131n\n\u00f6nc\u00fclerinden Marvin Minsky, John McCarthy ve Herb Simon, YZ’nin 20.\nyy sonuna kadar \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. 50 y\u0131l sonra,\nYZ’deki t\u00fcm ilerlemelere kar\u015f\u0131n bu iddia ger\u00e7ekle\u015fmedi. 2002’de\ngelecek\u00e7i (futurist) Ray Kurzweil, 2029 y\u0131l\u0131nda YZ’nin do\u011fal\ninsan zekas\u0131n\u0131 a\u015faca\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyordu. 2018 Kas\u0131m’\u0131nda\n\u00f6nemli YZ ara\u015ft\u0131rma enstit\u00fclerinden biri olan OpenAI’n\u0131n\nkurucular\u0131ndan olan Ilya Sutskever, yapay genel zekan\u0131n bir\nolas\u0131l\u0131k olarak ciddiye al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc.\nMarcus ve Davis (2019), Rebooting AI: Building Artificial\nIntelligence We Can Trust<\/em> (YZ’yi Yeniden Ba\u015flatmak:\nG\u00fcvenebilece\u011fimiz Yapay Zekay\u0131 \u0130n\u015fa Etmek) adl\u0131 kitaplar\u0131nda\nKurzweil ve Sutskever’in bu iddialar\u0131n\u0131n h\u00e2l\u00e2\nteorik olarak m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu kabul etmekle beraber bunun i\u00e7in\n\u00f6n\u00fcm\u00fczde uzun bir yol oldu\u011funu savunuyorlar. Marcus ve Davis’in\n(2019) YZ’nin insan zekas\u0131n\u0131 a\u015famayaca\u011f\u0131 veya yapay genel\nzekan\u0131n imkans\u0131z oldu\u011fu gibi bir tezi yok. Kitap boyunca temel\nvurgular\u0131 \u015fu anki YZ yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n yetersiz oldu\u011fu ve bir\nparadigma de\u011fi\u015fikli\u011finin gerekti\u011fi.<\/p>\n\n\n\n

\nYZ’de iddial\u0131 vaatler \u00e7ok yayg\u0131n ve son y\u0131llardaki ba\u015far\u0131lar\u0131n\nda etkisiyle fazla sorgulanm\u0131yorlar. Marcus ve Davis (2019), t\u0131ptan\ns\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fcz arabalara kadar ger\u00e7ekle\u015femeyen YZ vaatlerini ele\nal\u0131yor. 2012’de s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fcz arabalar\u0131n yak\u0131n bir gelecekte\nyollara \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 konu\u015fuluyordu. 2016’da Jeopardy! yar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131\nkazanan IBM’in Watson’\u0131 sa\u011fl\u0131kta devrim yapacakt\u0131. IBM Watson,\nbili\u015fsel sistemleri anlayabilecek, mant\u0131k y\u00fcr\u00fctebilecek,\n\u00f6\u011frenebilecek ve etkile\u015fime girebilecekti. Hatta Watson, t\u0131p\nliterat\u00fcr\u00fcn\u00fc tarayarak doktorlara \u00f6neriler getirebilecekti. Art\u0131k\nradyolog yeti\u015ftirmenin gereksiz oldu\u011funu iddia edenler de vard\u0131.\n2015’te Facebook’un M adl\u0131 sohbet robotunun yemek rezervasyonu\nyapmadan tatil planlamaya kadar \u00e7e\u015fitli g\u00f6revleri yerine\ngetirebilece\u011fi varsay\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

\nMarcus ve Davis (2019), s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fcz arabalar\u0131n bir g\u00fcn g\u00fcvenli\nve yayg\u0131n olabilece\u011fini, ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131layabilecek\nsohbet botlar\u0131n\u0131n bir g\u00fcn s\u0131radanla\u015fabilece\u011fini ya da s\u00fcper\nzeki robot doktorlar\u0131n olabilece\u011fini reddetmiyorlar. Ama t\u00fcm\nbunlar\u0131 bug\u00fcn i\u00e7in birer fantezi olarak de\u011ferlendiriyorlar. Her\nhava ko\u015fulunda ve t\u00fcm yollarda gidebilecek s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fcz arabalar\u0131n\nhen\u00fcz \u00e7ok uza\u011f\u0131nday\u0131z. IBM Watson’\u0131n t\u0131p alan\u0131ndaki\n\u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 h\u0131z\u0131n\u0131 kaybetti. Almanya’da Watson’\u0131 nadir\ng\u00f6r\u00fclen hastal\u0131klar\u0131n te\u015fhisi i\u00e7in kullanmak \u00fczere\ngeli\u015ftirilen proje, hatal\u0131 te\u015fhisler sonras\u0131nda sistemin\nperformans\u0131 yetersiz bulunarak i\u00e7in rafa kald\u0131rd\u0131. Facebook’un\nM’si de ertelendi.<\/p>\n\n\n\n

\nT\u00fcm bu ger\u00e7ekle\u015femeyen vaatlere ra\u011fmen \u015firketler mesihvari\ns\u00f6ylemlerinden vazge\u00e7miyorlar. Google’\u0131n eski CEO’su Eric\nSchmidt’e g\u00f6re YZ, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, yoksulluk, sava\u015f ve\nkansere \u00e7\u00f6z\u00fcm olacakt\u0131. 2018’in ba\u015f\u0131nda Google’\u0131n CEO’su\nSundar Pichai de benzer iddialar ortaya att\u0131. YZ, insanl\u0131\u011f\u0131n\n\u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 en \u00f6nemli \u015feylerden biriydi. Hatta\nelektrikten ve ate\u015ften daha \u00f6nemliydi. Bir yandan YZ’n\u0131n b\u00fcy\u00fck\nba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 ve insanl\u0131\u011fa sa\u011flayaca\u011f\u0131 yararlar\u0131 anlatan\nhaberler \u00e7\u0131k\u0131yor di\u011fer yandan ge\u00e7mi\u015f teknoloji mitlerinde\noldu\u011fu gibi YZ’nin korkutuculu\u011fu, robotlar\u0131n idareyi ele almas\u0131n\u0131n\ninsanl\u0131\u011f\u0131n sonunu getirebilece\u011fi tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\nMedya, YZ’deki geli\u015fmeleri abartmaya ve en ufak bir ilerlemeyi bile\nbir paradigma de\u011fi\u015fikli\u011fi olarak yans\u0131tmaya meyilli. \u00d6rne\u011fin\nNewsweek ve CNN Money’de yay\u0131mlanan a\u015fa\u011f\u0131daki haberler,\nba\u015fl\u0131ktaki iddialar\u0131n \u00e7ok daha gerisinde bir i\u00e7eri\u011fe sahip:<\/p>\n\n\n\n