\nNFT r\u00fczgar\u0131, T\u00fcrkiye’de de esiyor. \u0130stanbul’un tarihini ve\nbug\u00fcn\u00fcn\u00fc yans\u0131tan \u00e7izimleriyle tan\u0131nan Tar\u0131k Tolunay’\u0131n\nEmin\u00f6n\u00fc, Tarihi Galata K\u00f6pr\u00fcs\u00fc ve Karak\u00f6y’\u00fc resmeden ‘Pandemi’\nadl\u0131 eserini \u0130ranl\u0131 bir koleksiyoncu 36000 dolara sat\u0131n ald\u0131\n(https:\/\/www.bbc.com\/turkce\/haberler-turkiye-56455110<\/a>).\n\u00c7izimlerini NFT haline getiren Cem Y\u0131lmaz, 15 g\u00fcnde, 45 eserinden\n\u00fc\u00e7 milyon TL gelir elde etti\n(https:\/\/www.cumhuriyet.com.tr\/yasam\/cem-yilmaz-nft-satisindan-2-milyon-940-bin-lira-kazandi-1880572<\/a>).\nAma NFT d\u00fcnyas\u0131nda i\u015fler her zaman yolunda gitmiyordu. \u00d6rne\u011fin\nOtisabi’nin yarat\u0131c\u0131s\u0131 Y\u0131lmaz Aslant\u00fcrk, NFT hesab\u0131n\u0131n\nhacklendi\u011fini duyurdu\n(https:\/\/www.cumhuriyet.com.tr\/yasam\/otisabinin-cizeri-yilmaz-aslanturkun-nft-hesabi-hacklendi-1906464<\/a>):<\/p>\n\n\n\n \n“OpenSea’deki hesab\u0131m\nheklendi ve satt\u0131\u011f\u0131m NFT’lerden kazand\u0131\u011f\u0131m t\u00fcm param \u00e7al\u0131nd\u0131.\nNe OpenSea ne de Metamask cevap verdi. Sadece destek sayfalar\u0131ndaki\nlinki g\u00f6nderdiler o kadar. Hen\u00fcz yolun ba\u015f\u0131ndayken veda ettim NFT\nd\u00fcnyas\u0131na. \u0130\u015fin k\u00f6t\u00fcs\u00fc sayfamdaki i\u015fler sat\u0131ld\u0131k\u00e7a\nh\u0131rs\u0131z\u0131n c\u00fczdan\u0131na girecek. \u00c7\u00fcnk\u00fc oradaki i\u015fleri silmek de\nparal\u0131. 6 ay sonra otomatik olarak silinecek.”<\/p>\n\n\n\n \nSanat\u00e7\u0131lar\u0131n eserlerini NFT olarak satarak gelir elde etmeleri\nola\u011fand\u0131 ve bunda ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir durum yoktu. Ama basit bir kedi\nresmi (https:\/\/tinyurl.com\/2c7w3v24<\/a>)\ni\u00e7in 172 bin dolar \u00f6denmesi garipti. Saba T\u00fcmer’in “Hahaha…”\nyazd\u0131\u011f\u0131 bir tweet’e 90 bin TL teklif edilmesi daha da garipti. \n<\/p>\n\n\n\n \nNFT’nin a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 Non-fungible tokens<\/em>, T\u00fcrk\u00e7eye takas\nedilemez belirte\u00e7 ya da jeton olarak \u00e7evriliyor. NFT hakk\u0131ndaki\nbir\u00e7ok yerli ve yabanc\u0131 kaynakta \u00f6zellikle NFT’lerin takas\nedilemezli\u011fi \u00fczerinde duruluyor. Buna kar\u015f\u0131n, token teriminin\nkripto d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bug\u00fcn\u00fcn\u00fc ve gelece\u011fini anlayabilmek i\u00e7in\nkritik oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Yaz\u0131 boyunca, daha \u00e7ok paran\u0131n\nyerine ge\u00e7ebilen nesneleri \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran jeton yerine bu ili\u015fkiyi\nde kapsayacak bi\u00e7imde belirte\u00e7 terimini kullanaca\u011f\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc\nkripto paralar i\u00e7in jeton terimi a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 olsa da kripto\nd\u00fcnyas\u0131 paralardan farkl\u0131 belirte\u00e7ler de i\u00e7eriyor.<\/p>\n\n\n\n \nBelirte\u00e7ler, blok zincirinden \u00f6nce de vard\u0131 ve herhangi bir\nekonomik de\u011feri veya eri\u015fim hakk\u0131n\u0131 temsil etmek i\u00e7in\nkullan\u0131l\u0131yorlard\u0131. Belirte\u00e7 olarak kullan\u0131lan kabuklar ve\nboncuklar modern d\u00fcnyada yerlerini hediye kartlar\u0131, bir kampanyadan\nkazan\u0131lan \u00f6d\u00fcl puanlar\u0131, hisse senedi sertifikalar\u0131, bonolar,\nkonser veya tren biletleri, kul\u00fcp giri\u015f kartlar\u0131 vb belirte\u00e7lere\nb\u0131rakt\u0131lar. Bu de\u011fi\u015fim s\u00fcrecinde insanlar\u0131n sistemi aldatmas\u0131n\u0131\nve sahtecili\u011fi engelleyebilmek i\u00e7in belirte\u00e7lere \u00e7e\u015fitli\n\u00f6zellikler eklendi. Bir i\u015flemi ger\u00e7ekle\u015ftirme veya eri\u015fim\nhaklar\u0131n\u0131 y\u00f6netmek i\u00e7in kullan\u0131lan belirte\u00e7ler teknolojinin\nilerlemesiyle \u00e7e\u015fitlendi ve karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde web\ntaray\u0131c\u0131lar\u0131 web’de gezinirken web sitelerine belirte\u00e7ler\ng\u00f6nderiyor; telefonumuzu her kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131zda telefon sistemine\nbelirte\u00e7 g\u00f6nderiliyor. Kargolar\u0131n takibi bilgisayar sistemlerinin\n\u00fcretti\u011fi belirte\u00e7ler (kargo numaralar\u0131) ile yapabiliyor, HES\nkodlar\u0131nda oldu\u011fu gibi daha ileri teknolojiye sahip bir belirte\u00e7\nolan QR kodlar\u0131 ki\u015filerin haklar\u0131n\u0131 y\u00f6netebiliyor. Psikolojide\nise belirte\u00e7ler, \u00f6zellikle hastane ortam\u0131nda hastalarda arzu\nedilen davran\u0131\u015f\u0131 te\u015fvik etmek i\u00e7in peki\u015ftirme y\u00f6ntemi olarak\nkullan\u0131labiliyor. Banka veya market puanlar\u0131, m\u00fc\u015fterileri belirli\nharcamalar\u0131 yapmaya te\u015fvik eden belirte\u00e7ler (Voshmgir, 2021).<\/p>\n\n\n\n \nBelirte\u00e7lerin me\u015frulu\u011fu, merkezi kurulu\u015flar\u0131n y\u00f6netimi,\nm\u00fcdahale ve \u00f6nlemleri ile sa\u011flan\u0131r. Bankalar, madeni para ve\nbanknotlar\u0131n sahte olup olmad\u0131\u011f\u0131ndan emin olmal\u0131d\u0131r. A’dan B’ye\nger\u00e7ekle\u015fen para transferinin do\u011frulu\u011funu garanti etmelidir. Bir\nkonser organizat\u00f6r\u00fc, biletlerdeki sahtecili\u011fi engelleyecek\n\u00f6nlemleri almal\u0131d\u0131r. Bir gayrimenkul\u00fcn veya bir araban\u0131n kime\nait oldu\u011funun kayd\u0131 anla\u015fmazl\u0131klar\u0131 \u00f6nleyecek bi\u00e7imde\nsaklanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \nDa\u011f\u0131t\u0131k bir defter ile y\u00f6netilen kriptografik belirte\u00e7lerin en\nb\u00fcy\u00fck iddias\u0131 ise merkezi organlar\u0131 ya da arac\u0131lar\u0131 ortadan\nkald\u0131rmak. Bankalara gerek duymaks\u0131z\u0131n para transferi\nyap\u0131labilmesini sa\u011flayan bitcoin bunun ilk \u00f6rne\u011fiydi. Bitcoin\nblok zincirini kripto paralar d\u0131\u015f\u0131nda farkl\u0131 belirte\u00e7ler i\u00e7in\nkullanma giri\u015fimleri oldu. Fakat daha sonra ortaya \u00e7\u0131kan Ethereum\nve ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler, kriptografik belirte\u00e7lerin kapsam\u0131n\u0131\ngeni\u015fletmekte daha ba\u015far\u0131l\u0131 oldular. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde belirte\u00e7ler,\nblok zinciri teknolojisinden yararlanan bir ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme ile\nsadece birka\u00e7 sat\u0131r kod ile yay\u0131nlanabiliyor. Fiziksel, dijital ve\nyasal d\u00fcnyadaki bir de\u011ferin saklanmas\u0131ndan bir dizi izine kadar\nherhangi bir \u015feyi temsil edebilme potansiyeline sahipler. Voshmgir\n(2021), belirte\u00e7 s\u00f6zle\u015fmelerini mevcut herhangi bir dijital veya\nfiziksel varl\u0131\u011f\u0131 veya ba\u015fka birinin sahip oldu\u011fu varl\u0131klara\neri\u015fim haklar\u0131n\u0131 temsil edebilen hak y\u00f6netimi ara\u00e7lar\u0131 olarak\ntan\u0131ml\u0131yor ve bu s\u00f6zle\u015fmelerin piyasa kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 aras\u0131nda\nd\u00fc\u015f\u00fck maliyetlerle daha \u015feffaf, verimli ve adil etkile\u015fimlere\nizin verece\u011fini savunuyor.<\/p>\n\n\n\n \nDaha \u00f6nce, merkeziyet\u00e7i bir yap\u0131da kontrol edilen dijital\nvarl\u0131klar, ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler sayesinde kolayca ba\u015fkalar\u0131na\ndevredilebiliyor ve halka a\u00e7\u0131k ve do\u011frulanabilir bir altyap\u0131\nsa\u011flayan blok zinciri taraf\u0131ndan y\u00f6netiliyor. Voshmgir’e (2021)\ng\u00f6re belirte\u00e7ler mevcut finansal sistemlerin \u015fu anda sundu\u011fundan\ndaha fazla \u015feffafl\u0131k sa\u011fl\u0131yor. B\u00f6ylece tedarik zinciri boyunca\nortaya \u00e7\u0131kabilecek doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k veya yolsuzlu\u011fu azaltma\npotansiyeline sahipler. Kriptografik varl\u0131klar\u0131n da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015f\ndefterler boyunca geli\u015ftirilmesi, y\u00f6netilmesi ve ticareti hali\nhaz\u0131rdaki merkezi varl\u0131k sistemlerine g\u00f6re i\u015flem maliyetlerini\nazaltabilir. B\u00f6ylece artan likidite, daha d\u00fc\u015f\u00fck fiyat ke\u015fif\nmaliyetleri ve daha az par\u00e7alanm\u0131\u015f pazarlar sayesinde pazardaki\ns\u00fcrt\u00fcnme de azalt\u0131labilir; sanat ve gayri menkul gibi varl\u0131klar\ni\u00e7in daha verimli i\u015fleyen pazar yerleri yarat\u0131labilir. Daha \u00f6nce\nekonomik olarak m\u00fcmk\u00fcn olmayan; tamamen yeni kullan\u0131m senaryolar\u0131,\ni\u015f modelleri ve varl\u0131k t\u00fcrleri sa\u011flayacak de\u011fer yaratma\nmodelleri geli\u015ftirilebilir. \n<\/p>\n\n\n\n \nVoshmgir (2021), internetin posta sistemini etkiledi\u011fi gibi\nbelirte\u00e7lerin de finans d\u00fcnyas\u0131n\u0131 etkileyebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.\nVoshmgir’in (2021), Token Economy: How the Web3 reinvents the\nInternet<\/em> (Belirte\u00e7 Ekonomisi: Web3 interneti nas\u0131l yeniden icat\nediyor?) adl\u0131 kitab\u0131n\u0131n ilk c\u00fcmlesi de \u015f\u00f6yle: “Web\nsiteleri Web1 i\u00e7in neyse, belirte\u00e7ler de Web3 i\u00e7in odur.”\nVoshmgir’e (2021) g\u00f6re Web’in icat edildi\u011fi g\u00fcnlere benzer bir\ndurum var. O zamanlar \u00e7o\u011fu insan HTML’yi nas\u0131l kodlayaca\u011f\u0131n\u0131\nveya \u00e7ekici, anlaml\u0131, kullan\u0131c\u0131 dostu web sitelerinin nas\u0131l\nolu\u015fturulaca\u011f\u0131n\u0131 bilmiyordu. \u015eimdi de kriptografik belirte\u00e7lerin\nm\u00fcthi\u015f bir potansiyeli oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor ama bunlardan nas\u0131l\nyararlanaca\u011f\u0131 tam olarak bilinmiyor (Voshmgir’in s\u00f6zlerinden\nileti\u015fim odakl\u0131 bir Web’den, finans odakl\u0131 bir Web’e do\u011fru\nilerledi\u011fimizi de \u00e7\u0131karabiliriz!)<\/p>\n\n\n\n \nVoshmgir (2021), Ethereum a\u011f\u0131nda 260000 belirte\u00e7 s\u00f6zle\u015fmesi\noldu\u011funu yazm\u0131\u015f. Ama \u015fimdi bu say\u0131 neredeyse ikiye katlanm\u0131\u015f\n(bkz. https:\/\/etherscan.io\/tokens<\/a>)\ndurumda. Bu belirte\u00e7ler, belirli standartlar \u00e7er\u00e7evesinde basit\nveya karma\u015f\u0131k davran\u0131\u015flara sahip olabiliyor. \u00d6rne\u011fin “ERC-20”\nstandard\u0131, belirte\u00e7lerin bir Ethereum adresinden di\u011ferine nas\u0131l\naktar\u0131laca\u011f\u0131 ve her bir belirte\u00e7 i\u00e7indeki verilere nas\u0131l\neri\u015fildi\u011fi dahil olmak \u00fczere Ethereum belirte\u00e7leri i\u00e7in bir\nkurallar listesi tan\u0131ml\u0131yor. Bu belirte\u00e7 s\u00f6zle\u015fmeleri, a\u011fdaki\nmant\u0131\u011f\u0131 y\u00f6netir, belirte\u00e7lerin bir listesini tutar ve takas\nedilebilir herhangi bir varl\u0131\u011f\u0131 temsil edebilir. Ethereum a\u011f\u0131nda\nyay\u0131nlanan ilk belirte\u00e7lerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, ERC-20 uyumlu\ntakas edilebilir belirte\u00e7lerdi. Takas edilebilir belirte\u00e7lerde\nyaln\u0131zca miktar \u00f6nemlidir. Ayn\u0131 t\u00fcrden takas edilebilir varl\u0131klar\nayn\u0131 birime sahiptirler. Herhangi bir miktar birle\u015ftirilebilir veya\ndaha b\u00fcy\u00fck veya daha k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7alara b\u00f6l\u00fcnebilir. Takas\nedilebilirlik, herhangi bir para biriminin veya mal\u0131n de\u011fer saklama\narac\u0131, de\u011fi\u015fim arac\u0131 ve hesap birimi olarak hizmet edebilmesi\ni\u00e7in gereklidir. \u0130ki taraf ayn\u0131 tutara sahipse, hi\u00e7bir \u015fey\nkaybetmeden veya kazanmadan ellerindeki belirte\u00e7leri takas\nedebilirler. Dolay\u0131s\u0131yla, kripto paralar, takas edilebilir\nbelirte\u00e7lerdir.<\/p>\n\n\n\n \nDaha sonra yay\u0131mlanan “ERC-721” standard\u0131 ise kimlikler\nve oy haklar\u0131 dahil olmak \u00fczere \u00f6zel m\u00fclkiyete sahip herhangi bir\nvarl\u0131\u011f\u0131 veya eri\u015fim hakk\u0131n\u0131 temsil edebilen daha karma\u015f\u0131k\nbelirte\u00e7leri d\u00fczenliyor ve NFT’ler bu standarda dayan\u0131yor.\nERC-721, koleksiyon ve sanat eserleri i\u00e7in belirte\u00e7 olu\u015fturabilmeyi\nsa\u011fl\u0131yor. ERC-20’den farkl\u0131 olarak ERC-721’e g\u00f6re olu\u015fturulan\nbir belirteci do\u011frudan ba\u015fka bir belirte\u00e7le de\u011fi\u015ftiremiyorsunuz.\nERC-721 belirte\u00e7leri ilgili varl\u0131\u011f\u0131 benzersiz k\u0131lan veya belirli\nbir ki\u015finin kimli\u011fine ba\u011fl\u0131 olan \u00f6zel niteliklere sahipler. Bu\nnedenle daha az takas edilebilir veya takas edilemez varl\u0131klar\u0131 ve\neri\u015fim haklar\u0131n\u0131 temsil etmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yorlar. ERC-721\nuyumlu belirte\u00e7ler, kimlik kartlar\u0131 veya bir evin, araban\u0131n, bir\nsanat eserinin veya spor salonu \u00fcyeli\u011finin sahipli\u011fini temsil\netmek i\u00e7in kullan\u0131labilir. B\u00f6ylece bir sanat eserinden Saba\nT\u00fcmer’in kahkahas\u0131na kadar her \u015fey belirte\u00e7le\u015ftirilebilme\npotansiyeli ta\u015f\u0131yor\n(https:\/\/www.ntv.com.tr\/yasam\/saba-tumer-kahkahasini-nft-olarak-90-bin-liraya-satti,YAIQv3MIrE2Ao3saD2Y85w<\/a>)\nya da daha do\u011fru bi\u00e7imde ifade edersek al\u0131n\u0131p sat\u0131labilir hale\ngetiriliyor.<\/p>\n\n\n\n \nSonraki b\u00f6l\u00fcmde NFT’nin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na daha yak\u0131ndan bakaca\u011f\u0131z.\nAma \u00f6ncesinde, belirte\u00e7lerin takas edilebilirlik d\u0131\u015f\u0131nda farkl\u0131\nbak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131na g\u00f6re de grupland\u0131r\u0131labilece\u011fini belirtmek\nisterim. Blok zinciri teknolojisi, s\u00fcrekli geli\u015fen ve yeni\n\u00f6zellikler eklenen bir teknoloji. Bu nedenle Voshmgir (2021),\nbelirte\u00e7ler i\u00e7in getirilecek her t\u00fcrl\u00fc s\u0131n\u0131fland\u0131rman\u0131n bir\ns\u00fcre sonra eksik kalaca\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Yine de belirte\u00e7leri\nfarkl\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131na g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131rmak \u015fu anki durumu\nve e\u011filimleri anlayabilmek i\u00e7in yararl\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \nTeknik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re belirte\u00e7ler protokol ve uygulama\nbelirte\u00e7leri olarak ikiye ayr\u0131labilir. Protokol belirte\u00e7leri, blok\ndo\u011frulama te\u015fvikleri (madenci \u00f6d\u00fclleri) olarak \u00e7al\u0131\u015farak a\u011f\u0131\nsald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 g\u00fcvende tutmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rlar. Bu\nbelirte\u00e7ler, a\u011fdaki i\u015flem \u00fccretlerini \u00f6demek i\u00e7in\nkullan\u0131labilir, bir di\u011fer deyi\u015fle da\u011f\u0131t\u0131k internetin para\nbirimi olarak \u00e7al\u0131\u015fabilirler. Uygulama belirte\u00e7leri ise fiziksel\nveya dijital bir varl\u0131\u011f\u0131, a\u011fda veya ger\u00e7ek d\u00fcnyada bir eylemi\nger\u00e7ekle\u015ftirme hakk\u0131 gibi herhangi bir \u015feyi temsil edebilirler. \n<\/p>\n\n\n\n \nBelirte\u00e7leri haklar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bir belirte\u00e7\nki\u015finin sahip oldu\u011fu bir varl\u0131\u011fa ili\u015fkin hakk\u0131, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n\nsahip oldu\u011fu veya sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 varl\u0131klara veya hizmetlere s\u0131n\u0131rl\u0131\neri\u015fim haklar\u0131n\u0131 veya oy hakk\u0131n\u0131 temsil edebilir. Bu bak\u0131\u015f\na\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re farkl\u0131 blok zinciri uygulamalar\u0131 geli\u015ftirilebilir.\n\u00d6rne\u011fin bir oyunda dijital bir yer sat\u0131labilir ve oradan\nyararlanmak isteyen di\u011fer oyuncular ilgili yerin sahibine bir \u00f6deme\nyapmak zorunda kalabilir. Ya da bir \u015fehirde toplanan ki\u015fisel\nverilerde veri sahipleri, verilerinden yararlanmak isteyebilecek\nki\u015filerin izinlerini tan\u0131mlayabilirler.<\/p>\n\n\n\n \nBelirte\u00e7ler mahremiyete yakla\u015f\u0131mlar\u0131yla da farkl\u0131la\u015fabilirler.\nYayg\u0131n kan\u0131n\u0131n aksine bitcoin do\u011frudan anonimlik veya mahremiyet\nsa\u011flamaz. \u0130\u015flem yapan hesaba ve i\u015flemlerin \u00fcst verilerine\neri\u015fmek olanakl\u0131d\u0131r. Daha sonra bir istihbarat kurumu, b\u00fcy\u00fck\nveri analizi yard\u0131m\u0131yla ki\u015finin ger\u00e7ek kimli\u011fine eri\u015febilece\u011fi\nipu\u00e7lar\u0131na ula\u015fabilir. Bir belirtecin yasa d\u0131\u015f\u0131 faaliyetlerle\nba\u011flant\u0131s\u0131 varsa baz\u0131 \u015firketler belirli bir hesapla ili\u015fkili\nbitcoinleri kabul etmeyece\u011fini s\u00f6yleyebilir. B\u00f6ylece ki\u015finin\nelindeki bitcoinler takas edilemez duruma gelecektir. Zcash ve Monero\ngibi yeni blok zinciri a\u011flar\u0131 belirte\u00e7lerine daha fazla mahremiyet\nsa\u011flayacak alternatif \u015fifreleme ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n \nAyr\u0131ca belirte\u00e7ler devredilebilir veya devredilemez olabilir veya\ns\u0131n\u0131rl\u0131 devredilebilirli\u011fe sahip olabilir. Ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme\nkodu, sat\u0131n al\u0131nan bir konser biletinin devredilebilirli\u011fini\nbelirli ko\u015fullara ba\u011flayabilir. Kripto paralar, do\u011falar\u0131 gere\u011fi\ndevredilebilir olsalar da yukar\u0131daki \u00f6rnekte oldu\u011fu gibi baz\u0131\ndurumlarda devredilebilirlikleri k\u0131s\u0131tlanabilir.<\/p>\n\n\n\n \nProtokol belirte\u00e7lerinin arz stratejileri farkl\u0131l\u0131k\ng\u00f6sterebilmektedir. \u00d6rne\u011fin, bitcoinin arz stratejisi protokolde\nd\u00fczenlenir ve 21 milyon ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Ethereum ise belirte\u00e7\narz\u0131n\u0131 daha farkl\u0131 bir bi\u00e7imde d\u00fczenler. CryptoKitties gibi\noyunlarda oldu\u011fu gibi NFT’lerin otomatik olarak yarat\u0131lmas\u0131\nbelirli kurallara ba\u011flanabilir.<\/p>\n\n\n\n Belirte\u00e7lerin ge\u00e7erlilik s\u00fcreleri de farkl\u0131la\u015fabilir. Bir belirte\u00e7 ge\u00e7erlili\u011fini hi\u00e7 kaybetmeyebilir veya belirli bir tarihten sonra ge\u00e7erlili\u011fini yitirebilir. Herhangi bir takas edilebilir belirte\u00e7, istiflemeyi \u00f6nlemek i\u00e7in belirli bir tarihten sonra sona erecek \u015fekilde programlanabilir. Ya da takas edilemeyen bir belirtecin belirli bir tarihten sonra devredilebilir olaca\u011f\u0131 kural\u0131 getirilebilir.<\/p>\n\n\n\n \n\u00d6nceki b\u00f6l\u00fcmde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi NFT’ler, benzersiz \u00f6gelerin\nsahipli\u011fini temsil etmek i\u00e7in kullan\u0131lan belirte\u00e7lerdir.\nKoleksiyonlar, oyun \u00f6geleri, dijital sanat, etkinlik biletleri, alan\nadlar\u0131 ve fiziksel varl\u0131klar i\u00e7in sahiplik kay\u0131tlar\u0131 NFT haline\ngetirilebilir. NFT’lerin ayn\u0131 anda yaln\u0131zca bir resmi sahibi\nolabilir ve bir blok zinciri taraf\u0131ndan g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131n\u0131rlar.\nG\u00fcn\u00fcm\u00fczde NFT’ler \u00e7o\u011funluklar Ethereum blok zinciri \u00fczerinde\nyer al\u0131r ama ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeleri destekleyen ba\u015fka bir blok\nzinciri a\u011f\u0131 da NFT kavram\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirebilir. Hatta ilk NFT\ndeneyi ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler i\u00e7ermeyen bitcoin blok zinciri\n\u00fczerinde yap\u0131ld\u0131. 2013’te, Colored Coins ile bitcoin blok zinciri\n\u00fczerinde hisse senetleri, tahviller, emtialar veya bir evin tapusu\ngibi ger\u00e7ek d\u00fcnya varl\u0131klar\u0131n\u0131 temsil etme ve y\u00f6netme\ndenemeleri oldu (https:\/\/en.bitcoin.it\/wiki\/Colored_Coins<\/a>).\n2014’te ortaya \u00e7\u0131kan Counterparty, bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyi ileriye g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\nve kullan\u0131c\u0131lara Bitcoin blok zinciri \u00fczerinde kendi sanal\nvarl\u0131klar\u0131n\u0131 yaratma olana\u011f\u0131 sa\u011flad\u0131. Fakat Ethereum a\u011f\u0131n\u0131n\nortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve ERC-721 standard\u0131n\u0131n yay\u0131mlanmas\u0131 Colored\nCoins ve Counterparty’yi arka plana itti.<\/p>\n\n\n\n \nEthereum’un web sitesinde Ethereum ve NFT’lerin, bug\u00fcn internette\nvar olan baz\u0131 sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fc \u00f6ne s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor ve\ng\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki internet ve NFT’ler aras\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131daki\nkar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar yap\u0131l\u0131yor (https:\/\/ethereum.org\/en\/<\/a>)\n:<\/p>\n\n\n\n \nTable 1:\nNFT<\/em><\/p>\n\n\n\nBelirte\u00e7ler:\nWeb3’\u00fcn yap\u0131 ta\u015flar\u0131<\/h2>\n\n\n\n
\nNFT (Non-fungible token)<\/h2>\n\n\n\n
![\"\"](\"http:\/\/yarimada.gen.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/ethereum-644x399.png\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n\n\n