{"id":896,"date":"2024-08-23T20:04:43","date_gmt":"2024-08-23T17:04:43","guid":{"rendered":"http:\/\/yarimada.gen.tr\/?p=896"},"modified":"2024-08-23T20:04:44","modified_gmt":"2024-08-23T17:04:44","slug":"decidim-biz-karar-veririz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/?p=896","title":{"rendered":"Decidim: Biz karar veririz"},"content":{"rendered":"\n<p>Decidim (<a href=\"http:\/\/decidim.org\/\">http:\/\/decidim.org<\/a>), Katalanca &#8220;karar verelim&#8221; veya &#8220;biz karar veririz&#8221; anlam\u0131na geliyor. Kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasi i\u00e7in bir dijital bir altyap\u0131 sa\u011fl\u0131yor. \u00d6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131ma ve i\u015fbirli\u011fine dayanan Decidim, herhangi bir kurulu\u015fun (kamu kurulu\u015fu, yerel belediye meclisi, dernek, \u00fcniversite, STK, mahalle, kooperatif vb) stratejik planlama, b\u00fct\u00e7e haz\u0131rlama, kamuoyu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc alma, oylama yapma vb. i\u00e7in \u00e7ok say\u0131da s\u00fcre\u00e7 olu\u015fturmas\u0131na olanak sa\u011fl\u0131yor. Ayr\u0131ca Decidim,<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>h\u00fck\u00fcmet organlar\u0131n\u0131 veya meclisleri (konseyler, kurullar, \u00e7al\u0131\u015fma gruplar\u0131 vb) yap\u0131land\u0131rma,<\/li>\n\n\n\n<li>dan\u0131\u015fma kurullar\u0131 olu\u015fturma ve referandum yapma,<\/li>\n\n\n\n<li>farkl\u0131 karar alma s\u00fcre\u00e7lerini tetiklemek i\u00e7in vatanda\u015f veya \u00fcye giri\u015fimleri olu\u015fturma,<\/li>\n\n\n\n<li>geleneksel y\u00fcz y\u00fcze demokratik toplant\u0131lar\u0131 (meclisler, konsey toplant\u0131lar\u0131, vb.) dijital d\u00fcnyaya ba\u011flama<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>olanaklar\u0131n\u0131 da i\u00e7eriyor.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Decidim&#8217;i k\u0131saca kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasi i\u00e7in kamu m\u00fc\u015ftereklerine dayanan, \u00f6zg\u00fcr ve a\u00e7\u0131k bir dijital altyap\u0131 olarak tan\u0131mlayabiliriz. Bu tan\u0131ma g\u00f6re Decidim \u00f6ncelikle halk\u0131n, halk i\u00e7in, halk taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fi kat\u0131l\u0131mc\u0131 bir demokrasi altyap\u0131s\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Dijital altyap\u0131 terimi, dijitalle\u015ftirilen veya dijital yollarla eri\u015filebilir hale getirilen bir dizi kaynak, veri seti, belge, kod (bilgisayar, yasal vb.), aray\u00fcz ve hizmetleri belirtiyor. Kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasi i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015f bu dijital altyap\u0131 \u00fczerinde kat\u0131l\u0131mc\u0131lar, \u00f6nerge olu\u015fturma, \u00f6nergeleri imzalama ve destekleme, yorum yapma, bildirim alma, kamu toplant\u0131lar\u0131na kat\u0131lma veya bir oturumun tutanaklar\u0131n\u0131 inceleme gibi eylemlere dayal\u0131 \u00e7ok \u00e7e\u015fitli kolektif s\u00fcre\u00e7ler olu\u015fturabiliyorlar. Y\u00f6neticiler, kat\u0131l\u0131mc\u0131 s\u00fcre\u00e7ler tasarlayabiliyor, demokratik organlar\u0131n (konseyler veya komiteler gibi) yap\u0131s\u0131n\u0131 belirleyebiliyor, giri\u015fim t\u00fcrlerini tan\u0131mlayabiliyor veya dan\u0131\u015fma kurullar\u0131 olu\u015fturabiliyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Kamu m\u00fc\u015fterekleri terimi, projenin \u00e7o\u011funlukla kamu kurumlar\u0131 taraf\u0131ndan finanse edildi\u011fini ve m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak daha geni\u015f bir topluluk taraf\u0131ndan tasarland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve y\u00f6netildi\u011fini g\u00f6steriyor. Decidim&#8217;i y\u00fcr\u00fcten topluluk, kamu g\u00f6revlileri, \u00e7e\u015fitli dernek ve vak\u0131flar\u0131n \u00fcyeleri, \u00fcniversite ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 ve \u00f6\u011frencileri, aktivistler, farkl\u0131 \u015firketlerden i\u015f\u00e7iler veya sadece projenin ilkelerine ba\u011fl\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fclerden olu\u015fabiliyor. M\u00fc\u015fterekli\u011fin s\u00fcreklili\u011fi i\u00e7in, s\u00f6z konusu toplulu\u011fun projeyi demokratik olarak kendi kendilerine organize etmeleri ve kontrol etmeleri gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Decidim&#8217;in \u00f6zg\u00fcr ve a\u00e7\u0131k olmas\u0131 ise altyap\u0131sal varl\u0131klara e\u015fit ve \u00f6zg\u00fcr eri\u015fim hakk\u0131na vurgu yap\u0131yor. Buna g\u00f6re insanlar\u0131n altyap\u0131sal varl\u0131klar\u0131 kullanabilmesini, kopyalayabilmesini, de\u011fi\u015ftirebilmesini ve yeniden da\u011f\u0131tabilmesini engelleyen \u00f6zel m\u00fclkiyet bi\u00e7imlerine kar\u015f\u0131 payla\u015f\u0131m\u0131 ve i\u015fbirli\u011fini g\u00fc\u00e7lendiren yasal, teknik ve sosyal ara\u00e7lara vurgu yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Silikon Vadisi \u015firketleri, s\u0131k s\u0131k toplumsal ve siyasal sorunlar\u0131 teknolojik \u00e7\u00f6z\u00fcmler ve uygulamalarla a\u015f\u0131labilecek teknik sorunlara indirgiyorlar. Fakat Decidim&#8217;i dijital demokrasi i\u00e7in bir ara\u00e7 (uygulama) yerine kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasi ve teknopolitik demokratikle\u015fme i\u00e7in bir altyap\u0131 olarak de\u011ferlendirmek daha do\u011fru olacakt\u0131r. Elektronik bir sa\u011fl\u0131k olamayaca\u011f\u0131 (\u00e7\u00fcnk\u00fc sa\u011fl\u0131k, biyolojik ve sosyaldir) gibi elektronik veya dijital bir demokrasi de olamaz. Demokrasi, sosyal ve politik g\u00fcc\u00fc i\u00e7erir. Ba\u015f\u0131na e- getirdi\u011fimizde bu durum de\u011fi\u015fmez. Decidim&#8217;in amac\u0131 sosyal ve politik g\u00fcc\u00fc d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektir. Dolay\u0131s\u0131yla Decidim&#8217;deki dijital, hi\u00e7bir zaman halka a\u00e7\u0131k toplant\u0131lar, konseyler, g\u00f6steriler veya grevler gibi di\u011fer siyaset alanlar\u0131n\u0131n yerine ge\u00e7meyi hedeflemez. Sadece bunlar\u0131 birbirine ba\u011flamay\u0131 ve yeniden yap\u0131land\u0131rmay\u0131, sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 olanaklar\u0131n\u0131 sistemle\u015ftirmeyi (ve kimi zaman g\u00fc\u00e7lendirmeyi) hedefler. John Perry Barlow&#8217;un Siberalan\u0131n Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 Bildirgesi&#8217;ni hat\u0131rlayal\u0131m (<a href=\"https:\/\/www.eff.org\/cyberspace-independence\">https:\/\/www.eff.org\/cyberspace-independence<\/a>). Barlow&#8217;un bu \u00fcnl\u00fc bildirgesinde siberalan\u0131n farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131na vurgu yap\u0131l\u0131r. Decidim ise dijitalin \u00f6tesindeki siyasi ve toplumsal g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekle ilgilenir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fka bir d\u00fcnya, ba\u015fka bir teknoloji m\u00fcmk\u00fcn diyoruz. \u0130\u015fte Decidim, tam da &#8220;ba\u015fka bir teknoloji&#8221; s\u00f6ylemine kar\u015f\u0131l\u0131k geliyor. Decidim, kapitalist platform modeli d\u0131\u015f\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli, k\u00f6kten d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc bir yaz\u0131l\u0131m projesi yaratman\u0131n ve uygulaman\u0131n nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fini g\u00f6steriyor. Decidim, kapitalist platformlar\u0131n k\u00e2r aray\u0131\u015f\u0131, veri \u00e7\u0131karma ve pazar odakl\u0131 hedefler taraf\u0131ndan y\u00f6nlendirilen sosyal eylemi koordine etme bi\u00e7imlerine kar\u015f\u0131 bir alternatif sunuyor. Birincisi, dijital i\u00e7erik \u00fcreten ve t\u00fcketen bir ki\u015fi olan \u00fcretketici (prosumer) fig\u00fcr\u00fc yerine siyasi bir akt\u00f6r\u00fcn merkezili\u011fi \u00fczerinde duruyor. \u0130kincisi, siyasi bir akt\u00f6r\u00fcn merkezili\u011fini bireysel tercihlerin salt ifadesi, toplanmas\u0131 ya da \u00e7evrelenmesinin \u00f6tesinde kolektif kimliklerin, iradelerin ve zekalar\u0131n in\u015fas\u0131na izin veren alanlar\u0131 ifade ederek ger\u00e7ekle\u015ftiriyor. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, bunlar\u0131 kolektif d\u00fczlemi etkileyen kararlarla ili\u015fkilendiriyor. Facebook, bir y\u00fczler kitab\u0131yken (face + book), Decidim (&#8220;biz karar veririz&#8221;) siyasi ba\u011f\u0131 mimarisinin merkezine yerle\u015ftiriyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Decidim, birbiriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 iki ana e\u011filimin etkili oldu\u011fu ko\u015fullarda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Birincisi, Bat\u0131 toplumlar\u0131n\u0131n temsili demokrasisinde ya\u015fanan krizdi. Politikac\u0131lara, temsili kurumlara ve daha geni\u015f anlamda siyasete kar\u015f\u0131 artan bir g\u00fcvensizlik vard\u0131. Neoliberal politikalar sonucunda refah devleti zay\u0131flad\u0131 ve piyasa g\u00fc\u00e7lerine tabi oldu, e\u015fitsizlik artt\u0131, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi gibi sorunlara kar\u015f\u0131 somut politikalar geli\u015ftirilemedi. Liberal demokrasiler bu gibi sorunlara kar\u015f\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmek bir yana kendileri bir sorun haline geldiler. Kriz devam ediyor ve krize kar\u015f\u0131, yeni partiler, \u00f6rg\u00fctler ve alternatif kurumsal formlar deneniyor. \u0130kincisi, dijital kapitalizmin y\u00fckseli\u015fi. Enformasyonun, bilginin, duygular\u0131n ve sosyal ili\u015fkilerin giderek artan bir \u015fekilde dijital platformlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla harekete ge\u00e7irildi\u011fi ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir sistem, ekonomik de\u011fer \u00fcretiminin temeli haline geldi. B\u00fcy\u00fck Teknoloji \u015firketlerinin insanlar\u0131n \u00e7evrim i\u00e7i ve \u00e7evrim d\u0131\u015f\u0131 ya\u015famlar\u0131 \u00fczerindeki etkisi artarken Decidim; \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m, bilgi ve k\u00fclt\u00fcre dayanan alternatif bir hat \u00fczerinde ilerliyor. Yaz\u0131n\u0131n devam\u0131nda \u00f6nce Decidim&#8217;in temsili demokrasilerin krizine kar\u015f\u0131 geli\u015ftirdi\u011fi kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasi anlay\u0131\u015f\u0131na bakaca\u011f\u0131z. Daha sonra da \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m\u0131n Decidim&#8217;in siyasal m\u00fccadelesinde nas\u0131l bir kald\u0131ra\u00e7 i\u015flevi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc inceleyece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Temsili Demokrasini Krizi<\/h2>\n\n\n\n<p>Farkl\u0131 demokrasi modelleri var ve bir\u00e7oklar\u0131n\u0131n sand\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine temsili demokrasi tek uygulanabilir demokrasi modeli de\u011fil. Ama g\u00fcn\u00fcm\u00fczde tart\u0131\u015f\u0131lan, demokrasiden \u00e7ok temsili demokrasinin krizi. Temsili demokrasinin temel yap\u0131lar\u0131 son 150 y\u0131ld\u0131r neredeyse hi\u00e7 de\u011fi\u015fmedi. Oy hakk\u0131n\u0131n \u00f6nce t\u00fcm erkekleri, daha sonra da kad\u0131nlar\u0131 kapsayacak \u015fekilde geni\u015fletilmesi \u00f6nemli bir geli\u015fme olmas\u0131na kar\u015f\u0131n temsilin merkezili\u011fini ve kurumsal d\u00fczenlemeleri (partiler, devlet b\u00fcrokrasisi vb) etkilemedi. Son y\u0131llarda ise temsili demokrasilerin geriledi\u011fini ve kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olduklar\u0131 sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmekte ba\u015far\u0131s\u0131z olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k iki bi\u00e7imde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Birincisi, e\u015fitsizlik, iklim krizi, g\u00f6\u00e7men sorunu vb konularda temsili demokrasiler bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretemiyor. \u0130kincisi, siyasi partilere kat\u0131l\u0131m ve g\u00fcven geriledi. Yurtta\u015flar ne siyasal temsilcilerine ne de di\u011fer siyasal kurumlara g\u00fcveniyorlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Liberal demokrasinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde ba\u015far\u0131s\u0131z olmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda temsili demokrasinin g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131nda \u00e7etrefille\u015fen yap\u0131sal sorunlar\u0131 da var. D\u00fcnyan\u0131n tekno-bilimsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc h\u0131zland\u0131k\u00e7a, kamu politikas\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu sorunlar art\u0131yor ve karma\u015f\u0131kla\u015f\u0131yor. Art\u0131k ger\u00e7eklik, merkezi bir y\u00f6netim sistemi i\u00e7in fazla karma\u015f\u0131k olabiliyor. Toplumun bilgisini, iradesini ve kolektif eylemini kamu politikas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek, \u00f6rg\u00fctlemek ve ifade etmek \u00e7ok say\u0131da sosyo-teknolojik s\u0131n\u0131rla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yor. Bu nedenle y\u00f6netimler, belirli bir sosyal grubu olu\u015fturan milyonlarca insan\u0131n iradesini ifade edemiyor; yurtta\u015flar\u0131n endi\u015fe duyduklar\u0131 konulara katk\u0131da bulunam\u0131yor. \u00dcstelik insanlar, kapitalizm ve modernitenin besledi\u011fi atomizasyonun \u00fcstesinden gelmeyi ba\u015far\u0131p siyasi s\u00fcre\u00e7lere yer almak isteler bile a\u015fmalar\u0131 gereken \u00e7e\u015fitli zorluklar var: \u00e7ok kalabal\u0131klar, birbirlerinden uzakta ya\u015f\u0131yorlar, yo\u011fun bir \u00e7al\u0131\u015fma hayatlar\u0131 var ve hi\u00e7 bo\u015f zamanlar\u0131 yok. Bu ba\u011flamda, her d\u00f6rt ya da be\u015f y\u0131lda bir yap\u0131lan temsilci se\u00e7imleri toplumun sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmek bir yana kendisi bir sorun haline gelmi\u015f durumda. Halk\u0131n iradesi temsil edilmiyor veya gerekti\u011fi gibi in\u015fa edilmiyor; sadece ele ge\u00e7iriliyor. Siyasi temsilciler, halk\u0131n ger\u00e7ek sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmek yerine bunlar\u0131 piyasaya y\u00f6nlendiriyor. Piyasan\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 sorunlar ise \u00e7o\u011funlukla \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz kal\u0131yor ve giderek daha b\u00fcy\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde temsili demokrasinin sorunlar\u0131 yaln\u0131zca artan karma\u015f\u0131kl\u0131ktan da kaynaklanm\u0131yor. Bu sorunlar\u0131, neoliberalizmin y\u00fckseli\u015finden, sosyal \u00e7at\u0131\u015fmalardan ve g\u00fc\u00e7 meselelerinden ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemek gerekiyor. Nitekim temsili demokrasinin son otuz y\u0131ldaki sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu, \u00fc\u00e7 temel g\u00fc\u00e7 de\u011fi\u015fiminden kaynaklan\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>G\u00fcc\u00fcn partilerden ve parlamentolardan y\u00fcr\u00fctme g\u00fc\u00e7lerine kaymas\u0131, parlamento ve parti siyasetinin anlam\u0131n\u0131n azalmas\u0131<\/li>\n\n\n\n<li>Kamu hizmetlerinin d\u0131\u015fsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve \u00f6zelle\u015ftirilmesi; kamu y\u00f6netiminde \u015firket mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131; s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde \u00f6nce k\u00fcresel \u015firketlerin, daha sonra da B\u00fcy\u00fck Teknoloji \u015eirketleri&#8217;nin (Big Tech) g\u00fc\u00e7 kazanmas\u0131yla el ele giden, g\u00fcc\u00fcn devletten piyasaya ge\u00e7i\u015fi<\/li>\n\n\n\n<li>Ulus devletlerden AB, IMF veya D\u00fcnya Bankas\u0131 gibi uluslararas\u0131 h\u00fck\u00fcmet kurulu\u015flar\u0131na ge\u00e7i\u015f, b\u00f6ylece hem devletlerin hem de demokrasilerin me\u015fruiyet ve g\u00fc\u00e7lerinin zay\u0131flat\u0131lmas\u0131<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Ancak t\u00fcm olumsuzluklara kar\u015f\u0131n bu s\u00fcrecin en ba\u015f\u0131ndan beri sessizce ve teslimiyet i\u00e7inde kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyemeyiz. Daha 2000&#8217;lerin ba\u015f\u0131nda, neoliberal k\u00fcreselle\u015fmeye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan ama var olan durumu savunmak yerine alternatif bir k\u00fcreselle\u015fmeyi savunan siyasi hareketler vard\u0131. Bu hareketler, demokrasi, sosyal adalet, insan haklar\u0131 ile ekonomik ve ekolojik s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fe vurgu yapan alternatif bir k\u00fcreselle\u015fme \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yap\u0131yorlard\u0131. \u00d6rg\u00fctlenmelerinin kilit bir par\u00e7as\u0131 sosyoteknik a\u011flard\u0131. Hareketler, a\u011flar\u0131n yaln\u0131zca teknoloji olarak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda sosyal normlar\u0131n ve siyasi bi\u00e7imlerin tan\u0131mlanmas\u0131na y\u00f6nelik modeller olarak da i\u015fledi\u011fi &#8220;k\u00fclt\u00fcrel a\u011f siyaseti&#8221;nin ilk \u00f6rnekleri oldular. \u00d6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve enformasyonun \u00f6zg\u00fcr ak\u0131\u015f\u0131, hiyerar\u015fik olmayan esnek \u00f6rg\u00fctlenmeler, k\u00fcresel olarak da\u011f\u0131t\u0131k ama yerel k\u00f6kleri olan \u00f6rg\u00fctlenmeler, tabana dayal\u0131 a\u011f medyas\u0131 bu d\u00f6nemin \u00f6nemli miraslar\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>2008 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan kriz ise neoliberal s\u00f6ylemlerde ciddi gedikler a\u00e7t\u0131. 1980&#8217;lerden beri dinledi\u011fimiz serbest ticareti, \u00f6zelle\u015ftirmeyi, uluslararas\u0131 ekonomik kurumlar\u0131 ve k\u00fcresel piyasalar\u0131 \u00f6ven s\u00f6ylemler itibarlar\u0131n\u0131 yitirdiler. Neoliberalizmin bu krizi, siyaset\u00e7ilerden h\u00fck\u00fcmetlere ve bankalara kadar resmi kurumlara kar\u015f\u0131 g\u00fcvensizli\u011fin zirve yapmas\u0131yla temsil krizini besledi. Ancak neoliberal politikalara kar\u015f\u0131 alternatif politikalar hen\u00fcz zay\u0131ft\u0131. Bu ba\u011flamda, 2011 y\u0131l\u0131 bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu. Afrika&#8217;n\u0131n Kuzeyindeki Arap Ayaklanmalar\u0131ndan Kuzey Amerika&#8217;daki Wall Street \u0130\u015fgaline ve Brezilya&#8217;dan T\u00fcrkiye&#8217;ye kadar insanlar seslerini y\u00fckselttiler ve daha radikal bir demokrasi talep ettiler; siyasi ve ekonomik stat\u00fckoya ve artan e\u015fitsizli\u011fe meydan okudular.<\/p>\n\n\n\n<p>Decidim&#8217;in arkas\u0131ndaki \u0130spanya&#8217;daki 15-M\/Indignados hareketi, dijital a\u011flar\u0131 yo\u011fun bir \u015fekilde kullanan, d\u00f6nemin a\u011f ba\u011flant\u0131l\u0131 meydan hareketlerinden biriydi. Hareketler, 2011&#8217;deki a\u011f ba\u011flant\u0131l\u0131 meydanlardan \u0130poteklerden Etkilenen \u0130nsanlar Platformu&#8217;nun do\u011frudan eylem taktiklerine kadar etkili m\u00fccadelelerin i\u00e7inde oldular. Podemos&#8217;tan Barcelona en Com\u00fa&#8217;ya yeni siyasal partiler \u00e7\u0131kard\u0131lar. Yeni yurtta\u015f inisiyatifleri \u0130spanya&#8217;daki May\u0131s 2015 se\u00e7imlerinde kayda de\u011fer bir ba\u015far\u0131 elde ettiler. Dijital platformlardaki pratikler ve dinamikler, t\u00fcm bu \u00e7al\u0131\u015fmalarda kritik bir rol oynad\u0131lar ve herkesin siyasi alana kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n derinli\u011fini art\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Bir di\u011fer deyi\u015fle, Decidim ne \u00f6zg\u00fcr\/a\u00e7\u0131k kaynak yaz\u0131l\u0131m d\u00fcnyas\u0131nda s\u0131k\u00e7a rastlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi bir hobi projesiydi ne de yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n kendili\u011finden geli\u015ftirdi\u011fi bir yaz\u0131l\u0131md\u0131. Decidim, \u00e7evrim d\u0131\u015f\u0131 m\u00fccadeleleri desteklemek ve buradaki g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerine toplumcu m\u00fcdahalelerde bulunmak amac\u0131yla geli\u015ftirildi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">A\u00e7\u0131k H\u00fck\u00fcmet ve Decidim<\/h2>\n\n\n\n<p>Liberal demokrasilerin krizine kar\u015f\u0131 neoliberal politikalarla herhangi bir sorunu olmayan ve kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olunan sorunlar\u0131n \u00f6z\u00fcne dokunmayan \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri de g\u00fcndeme geliyor. Bunlardan biri de a\u00e7\u0131k h\u00fck\u00fcmetler.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u00e7\u0131k h\u00fck\u00fcmet, bili\u015fim teknolojileri temelli \u00e7\u00f6z\u00fcmlerle (\u00f6rne\u011fin ak\u0131ll\u0131 \u015fehirler) devlet ve yurtta\u015flar aras\u0131ndaki ili\u015fkilerde \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve i\u015fbirli\u011fini sa\u011flamay\u0131 vadediyor. A\u00e7\u0131k h\u00fck\u00fcmetle devletin yurtta\u015flar\u0131n m\u00fcdahalesine, katk\u0131s\u0131na ve denetimine a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Fakat a\u00e7\u0131k h\u00fck\u00fcmet politikalar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 sadece ilk konuya, \u015feffafl\u0131\u011fa, odaklan\u0131yor. Bunu da a\u00e7\u0131k veri politikalar\u0131na indirgiyor. Ancak bu politikalar halktan \u00e7ok \u015firketlere yarar sa\u011fl\u0131yor. Halk, bu veri setlerini genellikle gizemli veya kullan\u0131m\u0131 zor bulurken, \u015firketler, \u00f6rg\u00fctsel ve ekonomik kapasiteleri sayesinde bu verilerden kendi i\u015f modellerini g\u00fc\u00e7lendirmek ve yeni i\u015f modelleri geli\u015ftirmek i\u00e7in stratejik olarak yararlanabiliyorlar.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u00e7\u0131k h\u00fck\u00fcmet modeli, devlet altyap\u0131s\u0131n\u0131n \u00fcretimi, y\u00f6netimi ve tahsisine ili\u015fkin neoliberal mant\u0131kla gayet uyumlu. K\u0131sa vadede maliyet azaltma iddias\u0131yla uygulanan politikalar\u0131n uzun vadedeki sonu\u00e7lar\u0131 g\u00f6z ard\u0131 ediliyor. Olumsuzluklar er ya da ge\u00e7 ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor; ama a\u00e7\u0131k h\u00fck\u00fcmet politikalar\u0131 i\u00e7in harcanan zaman ve para, \u00f6nemli f\u0131rsatlar\u0131n ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131na neden oluyor. Decidim projesi, a\u00e7\u0131k h\u00fck\u00fcmet modellerinden farkl\u0131 olarak, demokrasi i\u00e7in kamusal-m\u00fc\u015fterekleri temel alan bir altyap\u0131 modelini savunuyor. Demokratik ve m\u00fc\u015ftereklere dayanan bir kamusall\u0131k hedefliyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Decidim, \u00fc\u00e7 temel y\u00f6neti\u015fim dinami\u011fi i\u00e7eriyor: yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya, a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131ya ve a\u015fa\u011f\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya. Yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya y\u00f6neti\u015fim dinamiklerinde, az say\u0131da ki\u015fi (siyasi temsilci) eylemlerini \u00e7ok say\u0131da ki\u015finin (temsil ettiklerinin) geri bildirimine a\u00e7ar. Decidim, bu geri bildirim bi\u00e7imlerini herkesin incelemesine a\u00e7\u0131yor; \u015feffafl\u0131k ve hesap verebilirlik mekanizmalar\u0131 ile daha demokratik hale getiriyor. Tart\u0131\u015fma mekanizmalar\u0131 ile kamusal m\u00fczakereye izin veriyor; geri \u00e7a\u011f\u0131rma ve halk oylamas\u0131 mekanizmalar\u0131 ile insanlar\u0131n y\u00f6netimin eylemlerine kar\u015f\u0131 e\u015f g\u00fcd\u00fcm ve m\u00fcdahale olanaklar\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131yor. Yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya dinamikleri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek kat\u0131l\u0131mc\u0131 y\u00f6neti\u015fimin minimalist bir bi\u00e7imi olsa da Decidim&#8217;in m\u00fcdahalesi asl\u0131nda yukar\u0131da birka\u00e7 ki\u015fi ve grup aras\u0131nda al\u0131nan kararlar\u0131 engellemeye y\u00f6nelik ve hedefinde \u00f6zellikle teknokrasi ya da lobicili\u011fin etkili oldu\u011fu y\u00f6neti\u015fim bi\u00e7imleri var.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131ya y\u00f6neti\u015fimde ise yurtta\u015flar, \u00f6nergelerin haz\u0131rlanmas\u0131ndan veya tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131ndan onaylanmas\u0131na ve uygulanmas\u0131na kadar kolektif karar alma s\u00fcrecine do\u011frudan \u00f6nc\u00fcl\u00fck edebiliyorlar. A\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131ya y\u00f6neti\u015fim, kamu altyap\u0131lar\u0131n\u0131n veya kaynaklar\u0131n\u0131n sivil y\u00f6netimi, akt\u00f6rlerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n veya tamam\u0131n\u0131n vatanda\u015f oldu\u011fu kentsel m\u00fc\u015ftereklerin y\u00f6netimi bi\u00e7iminde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabiliyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Decidim ayr\u0131ca, temsili akt\u00f6rlere ve hatta kamu sekt\u00f6r\u00fcne at\u0131fta bulunulmayan a\u015fa\u011f\u0131daki dinamikler aras\u0131ndaki etkile\u015fimlere de olanak tan\u0131yor. A\u015fa\u011f\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya ili\u015fkiler, a\u011f ba\u011flant\u0131l\u0131 sosyal ileti\u015fim ve m\u00fczakereden herhangi bir temsili organ\u0131ndan tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131z olan \u00f6zerk \u00f6rg\u00fctlenmelere kadar uzanabiliyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Decidim&#8217;i bir yurtta\u015f\u0131n h\u00fck\u00fcmete bir \u015fey \u00f6nermesine olanak sa\u011flayan bir ara\u00e7sall\u0131kla s\u0131n\u0131rlamamak gerekiyor. Ama\u00e7, h\u00fck\u00fcmeti ve g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerini yeniden yap\u0131land\u0131rmak. Decidim, mevcut sosyal e\u015f g\u00fcd\u00fcm, \u00f6rg\u00fctlenme ve eylem bi\u00e7imlerinin radikal bir \u015fekilde demokratikle\u015fmesine katk\u0131da bulunmay\u0131 hedefliyor.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Decidim Nas\u0131l \u00c7al\u0131\u015f\u0131yor?<\/h2>\n\n\n\n<p>Decidim&#8217;in iki temel \u00f6gesi var: Kat\u0131l\u0131m alanlar\u0131 ve kat\u0131l\u0131m bile\u015fenleri.<\/p>\n\n\n\n<p>Kat\u0131l\u0131m alanlar\u0131n\u0131, kat\u0131l\u0131m\u0131n nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftirilece\u011fini ve vatanda\u015flar\u0131n veya bir kurulu\u015fun \u00fcyelerinin \u00e7e\u015fitli faaliyetleri ger\u00e7ekle\u015ftirebilecekleri ortamlar\u0131 veya medyay\u0131 tan\u0131mlayan \u00e7er\u00e7eveler olarak tan\u0131mlayabiliriz. Her bir alan\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc bir tasar\u0131m\u0131 var. Kat\u0131l\u0131m bile\u015fenleri ise kat\u0131l\u0131m alanlar\u0131nda; platformun kullan\u0131c\u0131lar\u0131 ve nesneleri aras\u0131nda veya kullan\u0131c\u0131lar\u0131n kendi aralar\u0131nda bir dizi olas\u0131 i\u015flem ve etkile\u015fimi sa\u011flayan ve tan\u0131mlayan kat\u0131l\u0131mc\u0131 mekanizmalar.<\/p>\n\n\n\n<p>Platformun kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 \u00e7e\u015fitli i\u015flemlere olanak sa\u011flayan bile\u015fenler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla etkile\u015fime girerler. Farkl\u0131 kat\u0131l\u0131m alanlar\u0131na \u00f6zg\u00fc \u00f6zellikler vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir kurulu\u015fun \u00fcyeleri, bir b\u00fct\u00e7enin nas\u0131l harcanaca\u011f\u0131na karar vermeye \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kat\u0131l\u0131mc\u0131 b\u00fct\u00e7e haz\u0131rlama s\u00fcrecinin \u00e7e\u015fitli a\u015famalar\u0131nda farkl\u0131 bile\u015fenler devreye girer. \u0130lk a\u015famalarda, yurtta\u015flar\u0131n kendi b\u00f6lgeleri veya politika konular\u0131na g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f farkl\u0131 ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 payla\u015fmalar\u0131 i\u00e7in halka a\u00e7\u0131k toplant\u0131lar d\u00fczenlenebilir. Toplant\u0131lar, bir anketin tasarlanmas\u0131na ihtiya\u00e7 duyabilir. Anket sonu\u00e7lar\u0131 daha sonra \u00f6nerilecek projeler i\u00e7in bir dizi kategori belirlemek i\u00e7in kullan\u0131labilir. Bu a\u015famada, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n belirlenen ihtiya\u00e7lara \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak projelerini sunmalar\u0131 ve yay\u0131mlamalar\u0131 i\u00e7in \u00f6nerge bile\u015feni etkinle\u015ftirilebilir. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar, \u00f6nergeler hakk\u0131nda yorum yap\u0131labilirler. Toplant\u0131lar\u0131 da i\u00e7erebilen bir m\u00fczakere d\u00f6neminden sonra, b\u00fct\u00e7e bile\u015feni, projeler aras\u0131ndan se\u00e7im yapmak i\u00e7in etkinle\u015ftirilebilir. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar daha sonra sonu\u00e7lar\u0131 de\u011ferlendirmek \u00fczere halka a\u00e7\u0131k son bir toplant\u0131ya \u00e7a\u011fr\u0131labilir ve toplant\u0131ya kat\u0131lamayanlar i\u00e7in bir de\u011ferlendirme anketi yay\u0131mlanabilir. Son olarak, se\u00e7ilen projelerin y\u00fcr\u00fct\u00fclme derecesini izlemek i\u00e7in hesap verebilirlik bile\u015feni etkinle\u015ftirilebilir ve insanlar bu konuda yorum yapabilir.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Kat\u0131l\u0131m Alanlar\u0131<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>S\u00fcre\u00e7ler: <\/strong>\u00c7e\u015fitli kat\u0131l\u0131mc\u0131 s\u00fcre\u00e7lerin olu\u015fturulmas\u0131na, etkinle\u015ftirilmesine, devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmas\u0131na ve y\u00f6netilmesine olanak tan\u0131yan bir aland\u0131r. Kat\u0131l\u0131mc\u0131 s\u00fcre\u00e7lere \u00f6rnek olarak bir komitenin \u00fcyeleri i\u00e7in se\u00e7im s\u00fcreci, b\u00fct\u00e7e haz\u0131rlama, stratejik planlama, bir y\u00f6netmelik veya normun ortakla\u015fa yaz\u0131lmas\u0131, bir kentsel alan\u0131n tasar\u0131m\u0131 veya bir kamu politikas\u0131 plan\u0131n\u0131n \u00fcretimi verilebilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Meclisler:<\/strong> Periyodik olarak bir araya gelen karar alma organlar\u0131 veya gruplar (konseyler, \u00e7al\u0131\u015fma gruplar\u0131, komiteler, vb.) olu\u015fturma, bunlar\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 detayland\u0131rma, toplant\u0131lar\u0131n\u0131 listeleme ve di\u011fer ki\u015filerin kat\u0131lmas\u0131na izin verme imkan\u0131 sunan alanlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Oylamalar:<\/strong> Referandumlar\u0131 koordine etmeye, tart\u0131\u015fmalar\u0131 ve m\u00fcnazaralar\u0131 tetiklemeye ve oylama sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 yay\u0131nlamaya olanak tan\u0131yan bir aland\u0131r. Tek bir prosed\u00fcrden olu\u015fmaz. Se\u00e7imler bile\u015feni kullan\u0131larak ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00f6zel bir oylama eyleminden \u00f6nce uygun bir m\u00fczakere s\u00fcreci olu\u015fturmak i\u00e7in tart\u0131\u015fmalar\u0131, arg\u00fcmanlar\u0131, halka a\u00e7\u0131k toplant\u0131lar\u0131 vb. i\u00e7eren bir kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasi alan\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Giri\u015fimler: <\/strong>Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde yurtta\u015f giri\u015fimleri olu\u015fturmalar\u0131na, yollar\u0131n\u0131 ve hedeflerini belirlemelerine, destek toplamalar\u0131na ve bunlar\u0131 tart\u0131\u015fmalar\u0131na ve yaymalar\u0131na olanak tan\u0131yan, kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan imza toplanabilen veya bir kurulu\u015fun di\u011fer \u00fcyelerine tart\u0131\u015fmalar\u0131 a\u00e7\u0131labilece\u011fi bulu\u015fma noktalar\u0131 belirleyen bir aland\u0131r. Giri\u015fimler, kurulu\u015f \u00fcyelerinin (dijital) imza kullanarak genellikle se\u00e7ilmi\u015f organlarla veya platform y\u00f6neticileriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olan eylemleri tetikleyebilecekleri bir alan sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Konferanslar: <\/strong>Bir kurulu\u015fun \u00f6nceden belirlenmi\u015f bir dizi toplant\u0131y\u0131 (konu\u015fmalar, at\u00f6lye \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 vb.) birle\u015ftirerek, tek bir program olu\u015fturarak ve kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 y\u00f6neterek b\u00fcy\u00fck bir etkinlik i\u00e7in bir web sitesi olu\u015fturmas\u0131na olanak tan\u0131yan bir aland\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Kat\u0131l\u0131m Bile\u015fenleri<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>\u00d6nerge: <\/strong>Siyasi kat\u0131l\u0131m\u0131n yap\u0131 ta\u015flar\u0131d\u0131r. Sorun \u00f6nermek, aday \u00f6nermek, \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nermek, proje, eylem veya yapt\u0131r\u0131m, kural veya arzu \u00f6nermek ama\u00e7l\u0131 olabilir. Bir sonraki ad\u0131m ise \u00f6nergeleri de\u011fi\u015ftirmek, desteklemek, payla\u015fmak, yorum yapmak ya da reddetmektir. \u00d6nergeler, olu\u015fturulduktan sonra yay\u0131mlan\u0131rlar. Yay\u0131mlanan \u00f6nergeler onaylanabilir, yorumlanabilir veya di\u011fer web sitelerinde payla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kat\u0131l\u0131mc\u0131 Metinler: <\/strong>\u00d6nerge bile\u015feninin bir \u00f6zelli\u011fidir. Etkinle\u015ftirildi\u011finde uzun metin belgelerini \u00e7e\u015fitli \u00f6nergelere veya sonu\u00e7lara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek ve tam tersini yapmak i\u00e7in kullan\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yorumlar: <\/strong>\u00d6nergeler i\u00e7in etkinle\u015ftirilerek kullan\u0131c\u0131lar\u0131n yorum eklemesine; yorumun, yorum yap\u0131lan nesne (\u00f6rne\u011fin bir \u00f6nerge) ile ilgili olarak lehte, aleyhte veya tarafs\u0131z olarak tan\u0131mlanmas\u0131na; yorumlar\u0131n oylanmas\u0131na; yorumlara i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f bir \u015fekilde yan\u0131t verilmesine ve yan\u0131tlar hakk\u0131nda bildirim al\u0131nmas\u0131na olanak tan\u0131r. Yorumlar, toplant\u0131lar, sonu\u00e7lar vb. gibi di\u011fer bile\u015fenlerle ilgili olarak etkinle\u015ftirilebilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u00fct\u00e7e: <\/strong>Al\u0131\u015fveri\u015f sepeti y\u00f6ntemini kullanarak kat\u0131l\u0131mc\u0131 bir b\u00fct\u00e7e s\u00fcrecinde oylama yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu y\u00f6ntemde, bir dizi proje sunulur ve her projeye belirli bir maliyet atan\u0131r. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lara bir b\u00fct\u00e7e verilir ve kat\u0131l\u0131mc\u0131lar, mevcut fonlara g\u00f6re projeleri se\u00e7erek &#8220;al\u0131\u015fveri\u015f sepetlerini&#8221; doldururlar. B\u00f6ylece proje \u00f6nceliklendirme s\u00fcrecinde kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n hesap verebilirli\u011fi te\u015fvik edilir, kamu politikalar\u0131yla ili\u015fkili maliyetleri ortaya \u00e7\u0131kararak \u015feffafl\u0131k desteklenir ve proje destek\u00e7ilerinin yaln\u0131zca kendi teklifleri i\u00e7in oy kullanmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hesap verebilirlik: <\/strong>Sonu\u00e7lar\u0131 projelere ay\u0131rma, uygulamalar\u0131n\u0131 tan\u0131mlama, ilerleme durumlar\u0131n\u0131 takip edebilme ve bu t\u00fcr bilgileri kategorilere ve kapsamlara g\u00f6re filtreleme imkan\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Toplant\u0131<\/strong><strong>: <\/strong>Kurulu\u015flara ve kat\u0131l\u0131mc\u0131lara toplant\u0131 d\u00fczenleme, yer ve zamanlar\u0131n\u0131 belirleme, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 kaydetme ve s\u0131n\u0131rlama, toplant\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 ve i\u00e7eri\u011fini belirleme, tutanaklar\u0131 ve toplant\u0131 sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan \u00f6nergeleri yay\u0131nlama f\u0131rsat\u0131 sunar. \u00d6neri bile\u015feni ile birlikte, platformda en \u00e7ok kullan\u0131lan ve karma\u015f\u0131k bile\u015fenlerden biridir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tart\u0131\u015fma: <\/strong>Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n \u00e7e\u015fitli konular \u00fczerinde anlaml\u0131 bir \u015fekilde m\u00fczakere etmeleri i\u00e7in bir alan sa\u011flar. Oylama veya \u00f6ncelik belirleme ihtiyac\u0131 olmaks\u0131z\u0131n kat\u0131l\u0131mc\u0131lar aras\u0131ndaki tart\u0131\u015fmalar\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Se\u00e7im: <\/strong>Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 kriptografik ara\u00e7larla desteklenen \u00e7ok \u00e7e\u015fitli sorular hakk\u0131nda g\u00fcvenli kararlar verebilmesine olanak sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>S\u0131ralama bile\u015feni:<\/strong> \u00d6n yarg\u0131l\u0131 olmayan ve tek tip da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131 garanti eden rastgele, ancak tekrarlanabilir prosed\u00fcrlerle bir dizi teklifin (\u00f6rne\u011fin bir j\u00fcri i\u00e7in adaylar) se\u00e7ilmesine olanak tan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sayfalar bile\u015feni:<\/strong> Zengin metin bi\u00e7imlendirmesi, g\u00f6m\u00fcl\u00fc resimler ve videolar i\u00e7eren bilgilendirici sayfalar olu\u015fturmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Blog bile\u015feni:<\/strong> G\u00f6nderiler veya haberler olu\u015fturmaya ve bunlar\u0131 kronolojik s\u0131raya veya mant\u0131ksal olarak incelemeye izin verir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u00fclten bile\u015feni:<\/strong> Platforma kay\u0131tl\u0131 herkese veya daha se\u00e7ici olarak belirli bir alana kat\u0131lanlara e-posta g\u00f6ndermeyi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131saca bile\u015fenler a\u015fa\u011f\u0131daki eylemlerin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine yard\u0131mc\u0131 olur. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar;<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Gezinebilir ve bilgi arayabilirler.<\/li>\n\n\n\n<li>\u00d6nergeler ve tart\u0131\u015fmalar gibi farkl\u0131 t\u00fcrlerde i\u00e7erik olu\u015fturabilirler<\/li>\n\n\n\n<li>Oy verebilir, destekleyebilir veya imzalayabilirler:<\/li>\n\n\n\n<li>Platformun herhangi bir nesnesi (teklifler, tart\u0131\u015fmalar, sonu\u00e7lar, s\u0131ralama, vb.) hakk\u0131nda yorum yapabilirler.<\/li>\n\n\n\n<li>Herhangi bir i\u00e7eri\u011fi destekleyebilirler, bu i\u00e7eri\u011fi desteklediklerini veya ilgili bulduklar\u0131n\u0131 kamuya a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde beyan edebilirler.<\/li>\n\n\n\n<li>Di\u011fer kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131, bir kat\u0131l\u0131mc\u0131 s\u00fcreci, bir giri\u015fimi, belirli bir \u00f6nergeyi vb. takip edebilir ve faaliyetleri hakk\u0131nda bildirim alabilirler.<\/li>\n\n\n\n<li>Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar ayr\u0131ca sohbet ba\u015flatmak i\u00e7in \u00f6zel bir mesajla\u015fma alan\u0131ndan da yararlanabilirler.<\/li>\n\n\n\n<li>Bir toplant\u0131 i\u00e7in kay\u0131t olabilirler.<\/li>\n\n\n\n<li>Ayr\u0131ca platform d\u0131\u015f\u0131nda i\u00e7erik payla\u015fabilir ve yerle\u015ftirebilir, ba\u011flant\u0131y\u0131 di\u011fer sosyal a\u011flarda payla\u015fabilir ve di\u011fer sitelere i\u00e7erik yerle\u015ftirebilirler.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Decidim&#8217;de farkl\u0131 tipte kat\u0131l\u0131mc\u0131lar vard\u0131r. <strong>Ziy<\/strong><strong>a<\/strong><strong>ret\u00e7iler<\/strong>, kaydolmak veya herhangi bir bilgi vermek zorunda kalmadan t\u00fcm i\u00e7eri\u011fe eri\u015febilir. <strong>Kay\u0131tl\u0131 <\/strong><strong>k<\/strong><strong>at\u0131l\u0131mc\u0131lar<\/strong>,i\u00e7erik ve yorum olu\u015fturabilir, toplant\u0131lara kaydolabilir, i\u00e7eri\u011fi onaylayabilir, platformdaki di\u011fer kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 ve nesneleri takip edebilir, profillerini \u00f6zelle\u015ftirebilir, bildirimler ve \u00f6zel mesajlar alabilir. Ziyaret\u00e7iler, bir kullan\u0131c\u0131 ad\u0131 ve \u015fifre se\u00e7erek, kullan\u0131c\u0131 s\u00f6zle\u015fmesini kabul ederek ve bir e-posta hesab\u0131 sa\u011flayarak platformda kay\u0131tl\u0131 hale gelirler. Kay\u0131tl\u0131 kat\u0131l\u0131mc\u0131lar ayr\u0131ca hesaplar\u0131n\u0131 resmile\u015ftirebilir (profillerinde ger\u00e7ekten iddia ettikleri ki\u015fi olduklar\u0131n\u0131 ispatlayabilirler). Kay\u0131tl\u0131 kat\u0131l\u0131mc\u0131lar bireysel veya kolektif (dernekler, kurulu\u015flar, vb.) olarak kay\u0131t olabilirler. Kullan\u0131c\u0131 gruplar\u0131 olu\u015fturulabilir; b\u00f6ylece bireyler kolektiflerle ili\u015fkilendirilebilir. Decidim, bir gruba ait kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n bireysel olarak veya kolektif kimli\u011fi somutla\u015ft\u0131rarak ifade etmelerine veya hareket etmelerine olanak tan\u0131r. <strong>Do\u011frulanm\u0131\u015f kat\u0131l\u0131mc\u0131lar<\/strong>, karar alma s\u00fcrecine etkin bir \u015fekilde katk\u0131da bulunabilir. Bu kategoriye girmek i\u00e7in \u00f6ncelikle kurulu\u015fun \u00fcyeleri, \u015fehrin yurtta\u015flar\u0131 veya karar alma grubunun (bir dernek, topluluk, kolektif vb.) bile\u015fenleri olarak do\u011frulanmalar\u0131 gerekir. Decidim bu do\u011frulamay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in farkl\u0131 yollar sunar: fiziksel do\u011frulama, ki\u015fisel kodla do\u011frulama, SMS ile do\u011frulama veya bir kurulu\u015f say\u0131m\u0131na g\u00f6re do\u011frulama. Do\u011frulama yap\u0131ld\u0131ktan sonra, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar \u00f6nergeleri destekleyerek, giri\u015fimleri imzalayarak ve isti\u015farelerde oy kullanarak karar verebilirler. <strong>Y\u00f6neticiler<\/strong>, platformda y\u00f6netim izinlerine ve platformun arka ucuna eri\u015fime sahip kat\u0131l\u0131mc\u0131lard\u0131r. Platformu yap\u0131land\u0131rabilir; \u00f6n sayfay\u0131 tasarlayabilir; alanlar\u0131 ve bile\u015fenleri a\u00e7abilir, yap\u0131land\u0131rabilir ve kapatabilir. Y\u00f6neticiler ayr\u0131ca kay\u0131tl\u0131 veya do\u011frulanm\u0131\u015f kullan\u0131c\u0131lar\u0131n platformdaki izinlerini y\u00f6netebilir. \u00d6rne\u011fin, \u00f6nerge olu\u015fturma hem kay\u0131tl\u0131 hem de do\u011frulanm\u0131\u015f kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in etkinle\u015ftirilebilirken, \u00f6nerge deste\u011fi yaln\u0131zca do\u011frulanm\u0131\u015f kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in etkinle\u015ftirilebilir. Ayr\u0131ca (nadiren de olsa) t\u00fcm kay\u0131tl\u0131 kullan\u0131c\u0131lar\u0131 do\u011frulanm\u0131\u015f kullan\u0131c\u0131lar olarak kabul etmeleri ve onlara karar verme yetkisi tan\u0131mlamalar\u0131 da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Etkileyici g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Ama t\u00fcm bu kat\u0131l\u0131m alanlar\u0131 ve kat\u0131l\u0131m bile\u015fenleri \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m olmadan hayata ge\u00e7irilemezdi!<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Dijital Kapitalizm<\/h2>\n\n\n\n<p>\u0130nternet ve dijital a\u011flar, k\u00fcresel kapitalizmin geli\u015fimine katk\u0131da bulundular. Ama d\u00fczen d\u0131\u015f\u0131 hareketler de en ba\u015f\u0131ndan beri internetten yararlanmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Daha 1990&#8217;larda Zapatistalar internet sayesinde neoliberalizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadelelerini t\u00fcm d\u00fcnyaya duyurdular. K\u00fcreselle\u015fme kar\u015f\u0131t\u0131 (daha do\u011frusu ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc bir k\u00fcreselle\u015fmeyi savunan) hareketler de internetten olabildi\u011fince yararland\u0131lar. \u0130lk ba\u015fta enformasyonun akt\u0131\u011f\u0131 bir mecra olan internet zaman i\u00e7inde insanlar\u0131 da a\u011f\u0131n bir par\u00e7as\u0131 haline getirdi ve onlar\u0131 birbirine ba\u011flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>2000&#8217;li y\u0131llar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren kullan\u0131c\u0131lar\u0131n internetteki i\u00e7erikle ve di\u011fer kullan\u0131c\u0131larla daha s\u0131n\u0131rl\u0131 bir etkile\u015fim i\u00e7inde oldu\u011fu Web1&#8217;in yerini Web2&#8217;ye b\u0131rakmas\u0131yla etkile\u015fim, sosyal a\u011f ve platformlardan daha \u00e7ok s\u00f6z etmeye ba\u015flad\u0131k. Artan etkile\u015fim, elde edilebilecek ve kullan\u0131labilecek bilginin miktar\u0131n\u0131 ve kalitesini art\u0131rd\u0131. Yeni b\u00fcy\u00fck veri analizi tekniklerinin geli\u015ftirilmesi ve s\u00fcrekli artan bilgi i\u015flem g\u00fcc\u00fc, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n a\u011flarla ili\u015fkisinde k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fikliklere neden oldu. Fakat di\u011fer yandan, B\u00fcy\u00fck Teknoloji \u015firketleri internet \u00fczerinde giderek daha fazla s\u00f6z hakk\u0131na sahip oluyordu. 2010&#8217;lara geldi\u011fimizde insanlar sosyal a\u011flar\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015ftiricili\u011fini sorguluyorlard\u0131 ve 2020&#8217;lerin ba\u015f\u0131nda art\u0131k B\u00fcy\u00fck Teknoloji \u015firketlerinin belirleyici oldu\u011fu bir internet vard\u0131. \u0130nsanlar\u0131 bir araya getiren platformlar, birka\u00e7 \u015firketin (etkinliklerden g\u00f6r\u00fc\u015flere ve \u00fcst verilere kadar uzanan) verileri istifledi\u011fi ve kullan\u0131c\u0131lara neyin topland\u0131\u011f\u0131, nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 veya sonu\u00e7lar\u0131n nas\u0131l elde edildi\u011fi konusunda \u00e7ok az s\u00f6z hakk\u0131 b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 yerler haline gelmi\u015fti. \u015eirketler, milyonlarca insan\u0131n hayat\u0131na ili\u015fkin bug\u00fcne kadar herhangi bir devlet veya \u015firketten daha fazla ayr\u0131nt\u0131ya eri\u015febiliyordu. Facebook, YouTube veya Twitter gibi sosyal a\u011flar, \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde y\u00fcz milyonlarca kullan\u0131c\u0131ya eri\u015fmi\u015flerdi. B\u00f6ylece sosyal ileti\u015fimin yeni arac\u0131lar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcler. Bu arac\u0131l\u0131k ayn\u0131 zamanda \u015firketlere, insanlar\u0131n ba\u015fkalar\u0131 ve d\u00fcnya hakk\u0131nda edindikleri bilgileri \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkileme (ve hatta insanlar\u0131n hareketlerine y\u00f6n verme) olana\u011f\u0131 da sa\u011fl\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Nitekim 2016&#8217;daki ABD se\u00e7imlerinde, Cambridge Analytica&#8217;n\u0131n Facebook \u00fczerinden se\u00e7men tercihlerini etkilemesi liberal demokrasinin krizini daha da derinle\u015ftirdi. \u0130\u015fin k\u00f6t\u00fcs\u00fc, Cambridge Analytica&#8217;n\u0131n 2016 ABD se\u00e7imlerindeki operasyonu tek \u00f6rnek de\u011fildi. Arjantin, Meksika, Brezilya, Sri Lanka, Malezya, \u00c7in, Avustralya ve G\u00fcney Afrika&#8217;daki ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerinin yan\u0131nda Britanya&#8217;n\u0131n AB&#8217;den ayr\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan referandumda da benzer bir m\u00fcdahalede bulunmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u011fer yandan \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m, bilgi, k\u00fclt\u00fcr ve interneti savunan; demokrasi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, sosyal adalet ve ortakl\u0131k ilkeleri do\u011frultusunda m\u00fccadele eden hareketler de vard\u0131. Bu hareketler, kimi zaman ba\u015far\u0131l\u0131 oldular ve tarihin ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdiler. \u00d6rne\u011fin, internet \u015fu anda \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m \u00f6k\u00fcz\u00fcn\u00fcn boynuzlar\u0131 \u00fczerinde d\u00f6n\u00fcyor (<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:The_GNU_logo.png\">https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:The_GNU_logo.png<\/a>). Kimi zaman da ba\u015far\u0131s\u0131z oldular ve \u015firketlerin teknoloji \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcne ge\u00e7emediler. \u00d6rne\u011fin, ademimerkeziyet\u00e7i bir sosyal a\u011f olan Diaspora&#8217;n\u0131n kullan\u0131c\u0131 say\u0131s\u0131 bir milyonu a\u015fmas\u0131na ra\u011fmen Facebook&#8217;un ve onun yaratt\u0131\u011f\u0131 tahribat\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilemedi. Her zaman ba\u015far\u0131l\u0131 olamamas\u0131na kar\u015f\u0131n \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m ilkeleri ve felsefesi, bilgi ve k\u00fclt\u00fcre dair farkl\u0131 alanlara yay\u0131lmaya devam etti. \u00d6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m felsefesi Creative Commons lisans\u0131 ile k\u00fclt\u00fcrel \u00e7al\u0131\u015fmalara ta\u015f\u0131nd\u0131. Creative Commons lisanslar\u0131, enformasyonel ve bili\u015fsel zenginliklerin kolektif olarak temell\u00fck edilmesine y\u00f6nelik alternatif bir paradigman\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7t\u0131. Wikipedia gibi projeler \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc bilgi alan\u0131na ta\u015f\u0131d\u0131. Bu alternatif paradigma alt\u0131nda kolektif bilgi ve bilgi \u00fcretiminin anahtar\u0131 haline geldi. Kolektif zeka bi\u00e7imleri, \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bu hatta geli\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p>Decidim de dijital kapitalizmin hegemonik bi\u00e7imlerine kar\u015f\u0131 kendisini m\u00fc\u015fterekler, demokrasi ve insan haklar\u0131n\u0131 savunan bir hatta konumland\u0131r\u0131yor. M\u00fc\u015fterek odakl\u0131 ekonomiye, kamu-m\u00fc\u015ftereklerine ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasinin yenilik\u00e7i bi\u00e7imlerinin g\u00fc\u00e7lendirilmesine katk\u0131da bulunmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. K\u0131sacas\u0131 Decidim, \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m\u0131n \u00f6zg\u00fcr topluma do\u011fru a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 hatta ilerliyor ve Decidim Sosyal S\u00f6zle\u015fmesi&#8217;nden de anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m felsefesi Decidim&#8217;e yol g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Decidim Sosyal S\u00f6zle\u015fmesi<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Decidim&#8217;in kendisi her \u015feyden \u00f6nce bir \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131md\u0131r.<\/strong> Kullan\u0131m\u0131, kopyalanmas\u0131 ve de\u011fi\u015ftirilmesi konusunda yasal veya teknik engeller olmaks\u0131z\u0131n her zaman i\u015fbirli\u011fine a\u00e7\u0131k kalmay\u0131 hedefler. Projenin kaynak koduna ve proje hakk\u0131ndaki bir \u00e7ok belgeye a\u015fa\u011f\u0131daki adresten eri\u015filebilir: <a href=\"https:\/\/github.com\/decidim\">https:\/\/github.com\/decidim<\/a> .<\/p>\n\n\n\n<p>Decidim, yaz\u0131l\u0131m ve koddan yararlanacak ki\u015filerin hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini AGPLv3 (GNU Affero General Public License v3.0) adl\u0131 lisans ile d\u00fczenliyor. Affero lisans\u0131, di\u011fer copyleft lisanslar\u0131ndan farkl\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc son kullan\u0131c\u0131lar\u0131n kodu bilgisayarlar\u0131na indirip y\u00fcklemedi\u011fi, bunun yerine kodun \u00e7o\u011funun \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir sunucu ile etkile\u015fime girdi\u011fi \u00e7evrimi\u00e7i hizmetler i\u00e7in \u00f6zel olarak tasarlanm\u0131\u015f. Bu lisans sayesinde Decidim yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 (veya Decidim&#8217;in herhangi bir varyasyonunu) \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran bir platformdaki herhangi bir kat\u0131l\u0131mc\u0131, sunucu taraf\u0131nda etkin bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fan koda eri\u015fmek; onu incelemek, yeniden kullanmak ve daha da geli\u015ftirmek i\u00e7in gerekli yasal haklara sahip. B\u00f6ylece hem \u015feffafl\u0131k sa\u011flan\u0131yor, hem de \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 durumlarda herhangi bir kat\u0131l\u0131mc\u0131 platformu \u00e7atallama (forking) ve yeni bir platform olu\u015fturma g\u00fcc\u00fcne sahip oluyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Decidim&#8217;de i\u00e7erikler \u00f6zg\u00fcrd\u00fcr. <\/strong>Sadece kodun de\u011fil, platformun i\u00e7eri\u011fine y\u00f6nelik lisanslar da \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, payla\u015f\u0131m\u0131 ve i\u015fbirli\u011fini te\u015fvik edici nitelikte olmal\u0131d\u0131r. Telifli materyaller insanlar\u0131n ifade g\u00fcc\u00fcn\u00fc s\u0131n\u0131rlamamal\u0131d\u0131r. \u00d6nergeleri veya giri\u015fimleri yeniden d\u00fczenleme, kopyalama, de\u011fi\u015ftirme, yeniden kullanma ve geli\u015ftirme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc (di\u011fer \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin yan\u0131 s\u0131ra) kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasi i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir. Decidim&#8217;de kullan\u0131lan Creative Commons By-SA lisans\u0131, yazar\u0131n do\u011frulanmas\u0131 ve sonraki kopyalar\u0131n ve t\u00fcrev \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ayn\u0131 lisansa uymas\u0131 ko\u015fuluyla k\u00fclt\u00fcrel eserleri (metin, resim, video vb.) kullanma, kopyalama, de\u011fi\u015ftirme ve yeniden da\u011f\u0131tma haklar\u0131n\u0131 garanti eder.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00d6zg\u00fcr veri. <\/strong>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, verilere asimetrik eri\u015fim veya veriler \u00fczerindeki kontrol, dijital alanda ve \u00f6tesinde sosyal s\u00fcre\u00e7leri analiz etme, anlama ve etkileme kapasitesinde e\u015fitsizlikler yarat\u0131yor. Decidim, web&#8217;de tekrarlanan ziyaretlerle veya az \u00e7ok geli\u015fmi\u015f veri madencili\u011fi teknikleriyle elde edilebilecek t\u00fcm verilerin, eri\u015filebilir olmas\u0131 gerekti\u011fi ilkesini benimser. Veriler payla\u015f\u0131l\u0131rken m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca bilgisayar okuryazarl\u0131\u011f\u0131 zay\u0131f olan kat\u0131l\u0131mc\u0131lar da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulur.<\/p>\n\n\n\n<p>Kat\u0131l\u0131m\u0131n i\u00e7eri\u011fi her zaman <strong>\u015feffaf, izlenebilir ve b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc<\/strong> kalacakt\u0131r. Bu, t\u00fcm i\u00e7eri\u011fin eri\u015filebilir ve indirilebilir olmas\u0131 gerekti\u011fi anlam\u0131na gelir; her \u00f6nergeye ne oldu\u011fu, \u00f6nergenin nereden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, hangi sonuca veya karara dahil edildi\u011fi veya neden reddedildi\u011fi veya geride b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 her zaman bilinmelidir. \u0130\u00e7erik, herhangi bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmadan g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenebilmelidir ve herhangi bir de\u011fi\u015fiklik (gerekirse) kaydedilmeli; s\u00fcr\u00fcm bilgileri eri\u015filebilir ve denetlenebilir olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130\u00e7erik Denetimi.<\/strong> \u00d6nergelerin yay\u0131nlanmadan \u00f6nce denetlenmesinden ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 siyasi a\u00e7\u0131dan son derece \u00f6nemli. Yurtta\u015flar g\u00f6r\u00fc\u015flerinden dolay\u0131 h\u00fck\u00fcmetlerden bask\u0131 g\u00f6rebilirler. \u00d6nceden i\u00e7erik denetimi yerine (i\u00e7eri\u011fin \u00f6nce platforma g\u00f6nderildi\u011fi ve denet\u00e7ilerin yay\u0131n i\u00e7in kabul ettikten sonra yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131), Decidim i\u00e7eri\u011fin yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131 garanti etmeyi taahh\u00fct eder. Denetim mutlaka gerekiyorsa, s\u00fcre\u00e7 \u015feffaf olmal\u0131 ve kat\u0131l\u0131mc\u0131lar taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131k ve merkezi olmayan bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015eeffafl\u0131k.<\/strong> Platformun program koduna (nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve neden oldu\u011fu gibi tasarland\u0131\u011f\u0131 da dahil olmak \u00fczere) eri\u015fimin yan\u0131 s\u0131ra platformdaki t\u00fcm i\u00e7erik de eri\u015filebilir, incelenebilir ve indirilebilir olmal\u0131d\u0131r. Kapitalist platformlar\u0131n (Twitter veya Facebook gibi) aksine, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n i\u00e7eri\u011fi algoritmik \u00f6n yarg\u0131lar olmadan hiyerar\u015fik ve sistematik bir \u015fekilde gezmelerine olanak verir. Ancak Decidim, hassas gruplar\u0131 veya hassas kararlar\u0131 korumak i\u00e7in \u00f6zel kat\u0131l\u0131mc\u0131 alanlar\u0131n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131na izin verebilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u00fct\u00fcnl\u00fck. <\/strong>Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar taraf\u0131ndan olu\u015fturulan i\u00e7eri\u011fin de\u011fi\u015ftirilememesidir. \u0130\u00e7erik, de\u011fi\u015ftirilmeye kar\u015f\u0131 korunmal\u0131 ve i\u00e7erik de\u011fi\u015fikli\u011finin gerekli oldu\u011fu durumlarda bu de\u011fi\u015fiklikler takip edilebilir olmal\u0131d\u0131r. Decidim, \u00f6nerge taslaklar\u0131ndaki de\u011fi\u015fikliklerin takip edilebilmesi i\u00e7in bir versiyon kontrol sistemi i\u00e7erir. T\u00fcm de\u011fi\u015fiklikler \u015feffafl\u0131k ilkesine uygun olarak izlenir ve kaydedilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130zlenebilirlik. <\/strong>Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ne \u00f6nerdi\u011fini, \u00f6nergenin nas\u0131l sakland\u0131\u011f\u0131n\u0131, d\u00fczenlendi\u011fini ve s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 (\u00f6nerenler veya y\u00f6neticiler taraf\u0131ndan), \u00f6nergeye ne oldu\u011funu (\u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131p \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, kabul edilip edilmedi\u011fini veya neden reddedildi\u011fini) g\u00f6rebilmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hesap Verebilirlik. <\/strong>Al\u0131nan kararlar uygulanmad\u0131\u011f\u0131 takdirde kat\u0131l\u0131m\u0131n hi\u00e7bir de\u011feri yoktur. Kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasiye y\u00f6nelik bir platform, y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131 hesap verebilir k\u0131lacak ara\u00e7lar\u0131 da i\u00e7ermelidir. Dijital bir platformun tek ba\u015f\u0131na bir karar\u0131 uygulatmas\u0131 da kat\u0131l\u0131mc\u0131lar i\u015fin tamamlanma derecesini, ilgili verileri g\u00f6rebilmeli, kamuya a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde yorum yapabilmeli ve konuyla ilgili bilin\u00e7li bir kamuoyu olu\u015fturabilmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>F\u0131rsat E\u015fitli\u011fi. <\/strong>T\u00fcm kat\u0131l\u0131mc\u0131lara ve fikirlere\/projelere\/\u00f6nergelere e\u015fit f\u0131rsat tan\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bunu sa\u011flamak i\u00e7in Decidim t\u00fcm \u00f6nergeleri \u00f6nerge sayfas\u0131nda rastgele g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler. B\u00f6ylece \u00f6nergeleri, herhangi bir s\u0131ralama algoritmas\u0131 uygulamadan (eski veya yeni, \u00e7ok veya az destek\/oy alan, yorum i\u00e7eren veya i\u00e7ermeyen, bireyler veya bir kurulu\u015f taraf\u0131ndan olu\u015fturulan) ilk bak\u0131\u015fta e\u015fit derecede g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale getirir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Do\u011frulama ile gizlilik. <\/strong>Ki\u015fisel veriler asla g\u00f6sterilmemeli, sat\u0131lmamal\u0131 veya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraflara aktar\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n tekli\u011fi ve demokratik haklar\u0131 korunmal\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla demokratik haklara sahip ayn\u0131 bireye kar\u015f\u0131l\u0131k gelen iki do\u011frulanm\u0131\u015f kullan\u0131c\u0131 olmamal\u0131 ve bu haklara sahip t\u00fcm kat\u0131l\u0131mc\u0131lar do\u011frulanabilir olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Demokratik <\/strong><strong>n<\/strong><strong>itelik <\/strong><strong>i<\/strong><strong>\u00e7in <\/strong><strong>v<\/strong><strong>arsay\u0131lan <\/strong><strong>a<\/strong><strong>yarlar\u0131n <\/strong><strong>k<\/strong><strong>ullan\u0131lmas\u0131. <\/strong>Decidim, alanlar\u0131n ve bile\u015fenlerin \u00e7e\u015fitli se\u00e7eneklerle yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131na izin verir. Bununla birlikte, varsay\u0131lan konfig\u00fcrasyon, bilinen kullan\u0131m durumlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu i\u00e7in en iyi uygulamalar\u0131 garanti eden bir dizi \u00f6nceden belirlenmi\u015f konfig\u00fcrasyon sa\u011flayarak demokratik niteli\u011fi art\u0131rmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kapsay\u0131c\u0131l\u0131k ve \u00e7ok katmanl\u0131l\u0131k. <\/strong>Platform eri\u015filebilirlik standartlar\u0131na uygun olmal\u0131, kullan\u0131m\u0131 \u00e7evrimi\u00e7i ve \u00e7evrimd\u0131\u015f\u0131 kat\u0131l\u0131m\u0131n entegrasyonunu desteklemelidir. En ba\u015f\u0131ndan beri Decidim&#8217;i di\u011fer kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasi yaz\u0131l\u0131mlar\u0131ndan (\u00f6zellikle de dijital demokrasi ve yurtta\u015fl\u0131k teknolojisi olarak adland\u0131r\u0131lan yaz\u0131l\u0131mlardan) ay\u0131ran \u00f6zellik, dijital s\u00fcre\u00e7leri do\u011frudan kamuya a\u00e7\u0131k toplant\u0131lara ba\u011flamas\u0131 ve bunun tersini yapmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kimler Kullan\u0131yor<\/h2>\n\n\n\n<p>Decidim&#8217;in kamu y\u00f6netiminde kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin \u00e7ok say\u0131da \u00f6rnek bulunuyor. Belediye d\u00fczeyinde kullan\u0131mda Barselona ve Helsinki \u015fehirleri \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Helsinki, 115000&#8217;den fazla kay\u0131tl\u0131 kat\u0131l\u0131mc\u0131ya sahip bir platforma sahip ve platformu son d\u00f6rt y\u0131lda iki kere b\u00fct\u00e7e haz\u0131rlamak i\u00e7in kulland\u0131lar. Barselona da Decidim&#8217;in kullan\u0131m\u0131n\u0131n en yayg\u0131n oldu\u011fu \u015fehirlerin ba\u015f\u0131nda geliyor. Neredeyse kentin t\u00fcm kat\u0131l\u0131mc\u0131 organlar\u0131, t\u00fcm sekt\u00f6rel ve b\u00f6lgesel kat\u0131l\u0131m s\u00fcre\u00e7lerini platform arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftiriyorlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Decidim, devlet d\u00fczeyinde de kullan\u0131l\u0131yor. Brezilya h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan 2023 y\u0131l\u0131nda uygulamaya konulan Decidim \u015fu anda 375.000&#8217;den fazla kay\u0131tl\u0131 kat\u0131l\u0131mc\u0131ya sahip ve 3500&#8217;den fazla \u00f6nerge i\u00e7eriyor. Frans\u0131z Senatosu ve Frans\u0131z Ulusal Meclisi taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen ve dilek\u00e7eleri temsilcilere y\u00f6nlendirmek, tart\u0131\u015fmalara kat\u0131lmak ve imza toplamak i\u00e7in platformu kullanan projeler de var. Ayr\u0131ca Bel\u00e7ika, Mexico City ve \u0130talya&#8217;da, Decidim&#8217;in devlet alan\u0131nda geni\u015f \u00e7apl\u0131 konu\u015fland\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin uygulamalar var.<\/p>\n\n\n\n<p>Avrupa Komisyonu da Decidim&#8217;i Avrupa Birli\u011fi&#8217;nin be\u015f g\u00fcncel sorununu (kanserle m\u00fccadele, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine uyum sa\u011flama, daha ye\u015fil \u015fehirlerde ya\u015fama, toprak sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flama ve okyanuslar\u0131 koruma) ele alabilecek kamu politikalar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmaya y\u00f6nelik kat\u0131l\u0131mc\u0131 s\u00fcre\u00e7ler olu\u015fturmak i\u00e7in kulland\u0131. Bu konular\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in Decidim&#8217;in kullan\u0131lmas\u0131, sistemin test edilmesine ve Eyl\u00fcl 2021&#8217;den May\u0131s 2022&#8217;ye kadar s\u00fcren ve t\u00fcm Avrupa vatanda\u015flar\u0131n\u0131n Avrupa Birli\u011fi&#8217;nden dokuz konuda (daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ekonomi, sosyal adalet ve istihdam; e\u011fitim, k\u00fclt\u00fcr, gen\u00e7lik ve spor; dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm; Avrupa demokrasisi; de\u011ferler ve haklar, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenlik; iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, \u00e7evre; sa\u011fl\u0131k; d\u00fcnyada AB; g\u00f6\u00e7) ne bekledikleri konusunda s\u00f6z sahibi olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamaya adanm\u0131\u015f Avrupa&#8217;n\u0131n Gelece\u011fi Konferans\u0131 i\u00e7in haz\u0131rlanmas\u0131na hizmet etti.<\/p>\n\n\n\n<p>Decidim, DK\u00d6&#8217;ler (Demokratik Kitle \u00d6rg\u00fctleri) taraf\u0131ndan da kullan\u0131l\u0131yor. Kolombiyal\u0131 yerli topluluklar kendi aralar\u0131nda e\u015f g\u00fcd\u00fcm\u00fc sa\u011flamak i\u00e7in Decidim&#8217;i daha \u00fcst d\u00fczey bir \u00f6rg\u00fctsel platform olarak kulland\u0131lar. Barselona Mahalle Dernekleri Federasyonu (FAVB)i y\u00fcr\u00fct\u00fclecek projeleri belirleme ve \u00f6nceliklendirmek i\u00e7in Decidim&#8217;den yararland\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Katalonya A\u00e7\u0131k \u00dcniversitesi, 2022\u20132025 d\u00f6nemi stratejik plan\u0131 i\u00e7in Decidim&#8217;den yararland\u0131. Bordeaux \u00dcniversitesi ve Caen Normandie \u00dcniversitesi, iki binden fazla kat\u0131l\u0131mc\u0131yla Decidim&#8217;i \u00fcniversite toplulu\u011funun, kurumun eylemlerinin geli\u015ftirilmesine geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde dahil olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir diyalog arac\u0131 olarak kulland\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Som Energia Cooperative veya Som Connexi\u00f3 gibi kooperatifler, \u00fcyelerin kooperatifin y\u00f6n\u00fcn\u00fc belirleyebilece\u011fi demokratik bir alan in\u015fa etmek i\u00e7in Decidim&#8217;i kullan\u0131yorlar. Bu kullan\u0131m, y\u0131ll\u0131k genel kurullar\u0131n\u0131n ve yerel gruplar\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesini de i\u00e7eriyor. Ekvador, Fransa ve Japonya&#8217;da \u00f6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131m topluluklar\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma gruplar\u0131n\u0131 ve konferanslar\u0131 \u00f6rg\u00fctlemek i\u00e7in Decidim&#8217;den yararlan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Barselona Kent Konseyi Demokratik Yenilik Departman\u0131, e\u011fitim alanlar\u0131nda vatanda\u015f kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 te\u015fvik etmek i\u00e7in Decidim Liseleri adl\u0131 bir program ba\u015flatt\u0131. Program, \u00f6\u011frencilerin kat\u0131l\u0131mc\u0131 s\u00fcre\u00e7ler tasarlay\u0131p y\u00fcr\u00fctebilmeleri i\u00e7in bir Decidim platformunu okullar\u0131n kullan\u0131m\u0131na sunuyor. \u0130lk ad\u0131m, ailelerin, \u00f6\u011fretmenlerin ve \u00f6\u011frencilerin kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in okullarda kat\u0131l\u0131mc\u0131 faaliyetler ba\u015flatmak oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ve T\u00fcrkiye&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;de herhangi bir Decidim giri\u015fimine rastlamad\u0131m. Sadece \u0130zmir&#8217;in ge\u00e7en d\u00f6nemki belediye ba\u015fkan\u0131 Tun\u00e7 Soyer&#8217;in, Decidim&#8217;i Biz\u0130zmir&#8217;e (<a href=\"https:\/\/www.bizizmir.com\/\">https:\/\/www.bizizmir.com\/<\/a>) benzeten bir sosyal medya payla\u015f\u0131m\u0131 var. Sendikalar\u0131m\u0131zda, meslek \u00f6rg\u00fctlerimizde, demokratik kitle \u00f6rg\u00fctlerimizde de herhangi bir giri\u015fime rastlamad\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>Decidim, 18 dile \u00e7evrilmi\u015f. <a href=\"https:\/\/translate.decidim.org\/\">https:\/\/translate.decidim.org\/<\/a> sitesinde Decidim&#8217;in T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrilme oran\u0131n\u0131n \u015fu anda %57 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Tek eksi\u011fimiz, Decidim&#8217;i kullanmaya istekli bir yerel y\u00f6netim veya i\u00e7 s\u00fcre\u00e7lerini demokratikle\u015ftirmek isteyen bir \u00f6rg\u00fct.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kaynaklar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Barandiaran, X. E., Calleja-L\u00f3pez, A., Monterde, A., &amp; Romero, C. (2024).&nbsp;<em>Decidim, a Technopolitical Network for Participatory Democracy: Philosophy, Practice and Autonomy of a Collective Platform in the Age of Digital Intelligence<\/em><strong>&nbsp;<\/strong>(p. 133). Springer Nature. <strong><a href=\"https:\/\/link.springer.com\/book\/10.1007\/978-3-031-50784-7\">https:\/\/link.springer.com\/book\/10.1007\/978-3-031-50784-7<\/a><\/strong>, son eri\u015fim 20.06.2024<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Decidim (http:\/\/decidim.org), Katalanca &#8220;karar verelim&#8221; veya &#8220;biz karar veririz&#8221; anlam\u0131na geliyor. Kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasi i\u00e7in bir dijital bir altyap\u0131 sa\u011fl\u0131yor. \u00d6zg\u00fcr yaz\u0131l\u0131ma ve i\u015fbirli\u011fine dayanan Decidim, herhangi bir kurulu\u015fun (kamu kurulu\u015fu, yerel belediye meclisi, dernek, \u00fcniversite, STK, mahalle, kooperatif vb) stratejik planlama, b\u00fct\u00e7e haz\u0131rlama, kamuoyu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc alma, oylama yapma vb. i\u00e7in \u00e7ok say\u0131da s\u00fcre\u00e7 olu\u015fturmas\u0131na olanak sa\u011fl\u0131yor. Ayr\u0131ca Decidim, olanaklar\u0131n\u0131 da i\u00e7eriyor.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[365,19,30],"tags":[504],"class_list":["post-896","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-akilli-sehirler","category-ifade-ozgurlugu","category-sosyal-aglar","tag-demokrasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/896","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=896"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/896\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":897,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/896\/revisions\/897"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=896"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=896"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=896"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}