{"id":935,"date":"2025-10-04T22:28:02","date_gmt":"2025-10-04T19:28:02","guid":{"rendered":"http:\/\/yarimada.gen.tr\/?p=935"},"modified":"2025-10-04T22:28:02","modified_gmt":"2025-10-04T19:28:02","slug":"yuz-tanima-teknolojisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/?p=935","title":{"rendered":"Y\u00fcz Tan\u0131ma Teknolojisi"},"content":{"rendered":"\n


Yapay Zek\u00e2 (YZ) sistemlerinin katk\u0131lar\u0131yla beraber son y\u0131llarda y\u00fcz tan\u0131ma teknolojisinde (YTT) \u00f6nemli ilerlemeler kaydedildi ve bu teknolojinin kullan\u0131m\u0131 d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda yay\u0131ld\u0131. \u0130lk ba\u015flarda YTT hakk\u0131nda \u00e7\u0131kan haberlerde baz\u0131 \u00fclkelerin YTT’yi havaalanlar\u0131ndaki kimlik kontrollerini kolayla\u015ft\u0131rmak amac\u0131yla kulland\u0131\u011f\u0131, \u00c7in ve Rusya gibi otoriter y\u00f6netimlerin ise bu teknolojiyi az\u0131nl\u0131k gruplar\u0131na kar\u015f\u0131 ve muhalefeti bast\u0131rmak i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131l\u0131yordu. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise YTT’nin hem \u00e7ok \u00e7e\u015fitli ama\u00e7lar i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hem de muhalefeti bast\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131m\u0131n\u0131n sadece \u00c7in ve Rusya ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

YTT; s\u0131n\u0131rlar\u0131 kontrol etmek, sosyal yard\u0131mlar\u0131 da\u011f\u0131tmak, vergi toplamak, su\u00e7u \u00f6nlemek, \u015fehirleri denetlemek, uzaktan \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 disipline etmek gibi ama\u00e7lar i\u00e7in kullan\u0131labiliyor. Polis g\u00fc\u00e7lerinin %70’i bu teknolojinin bir bi\u00e7imine eri\u015febiliyor ve \u00fclkelerin %60’\u0131nda baz\u0131 havalimanlar\u0131nda pasaport kontrolleri YTT ile yap\u0131l\u0131yor. Avustralya, Fransa, Birle\u015fik Krall\u0131k, Almanya, Hollanda ve ABD’de, s\u0131n\u0131r ge\u00e7i\u015flerinin kontrol\u00fcnde YTT’den yararlan\u0131l\u0131yor. \u00c7e\u015fitli \u00fclkelerde \u015f\u00fcphelileri veya kay\u0131p ki\u015fileri tespit etmek i\u00e7in ulusal polislik faaliyetlerinde YTT kullan\u0131l\u0131yor veya deneniyor. Kimlik do\u011frulama ve tan\u0131mlaman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra h\u00fck\u00fcmetler bu teknoloji yard\u0131m\u0131yla insanlar\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131rmaya veya saymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar (Matulionyte ve Zalnieriute, 2024).<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin \u0130srail, uzun bir zamand\u0131r YTT’den yararlan\u0131yor. Uluslararas\u0131 Af \u00d6rg\u00fct\u00fc’n\u00fcn 2023 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 raporda, \u0130srailliler’in Bat\u0131 \u015eeria ve Do\u011fu Kud\u00fcs’te Blue Wolf adl\u0131 yerli bir y\u00fcz tan\u0131ma sistemi kulland\u0131klar\u0131 belirtiliyordu. Hebron gibi Bat\u0131 \u015eeria \u015fehirlerindeki kontrol noktalar\u0131nda, Filistinliler’in ge\u00e7i\u015f yapmadan \u00f6nce y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc kameralarla taranmalar\u0131 gerekiyor. Ayr\u0131ca \u0130srail askerleri, Filistinliler’in y\u00fczlerini ak\u0131ll\u0131 telefonlarla tar\u0131yor ve bunlar\u0131 bir veritaban\u0131na ekliyorlar. Hamas’\u0131n 7 Ekim 2023’teki s\u0131n\u0131r \u00f6tesi bask\u0131nlar\u0131ndan sonra ise \u0130srail Gazze’de, Corsight (https:\/\/www.corsight.ai\/<\/a>) taraf\u0131ndan geli\u015ftiren daha ileri bir teknolojiyi kullanmaya ba\u015flad\u0131. \u0130lk ba\u015fta bu yeni YTT, YZ ile entegre edilerek k\u0131smen gizlenmi\u015f veya yaral\u0131 y\u00fczleri ger\u00e7ek kimliklerle e\u015fle\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131. Ancak \u0130srail’in askeri sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 geni\u015fletmesiyle birlikte Gazze’deki y\u00fcz tan\u0131ma program\u0131n\u0131n kapsam\u0131 da geni\u015fledi. \u0130srailliler YTT’nin deste\u011fi ile Hamas’\u0131n elindeki \u0130srailli rehineleri ve sorgulanmak \u00fczere g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nabilecek Hamas sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 aramaya ba\u015flad\u0131lar. Gazze’ye giren \u0130srail askerlerine bu teknolojiyle donat\u0131lm\u0131\u015f kameralar verildi. Askerler ayr\u0131ca Filistinliler’in yo\u011fun \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelerden ka\u00e7mak i\u00e7in kulland\u0131klar\u0131 ana yollar boyunca y\u00fczleri tarayan kameralarla donat\u0131lm\u0131\u015f kontrol noktalar\u0131 kurdu (Frenkel, 2024).<\/p>\n\n\n\n

\u015eirketler, h\u00fck\u00fcmetlerin (\u00f6zellikle de a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f h\u00fck\u00fcmetlerin) e\u011filimlerine paralel \u00fcr\u00fcnler geli\u015ftirerek veya mevcut \u00fcr\u00fcnleri a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f politikalarla \u00f6rt\u00fc\u015fen bi\u00e7imlerde yeniden yap\u0131land\u0131rarak YTT pazar\u0131n\u0131 geni\u015flettiler. Bu \u015firketlerin ba\u015f\u0131nda da ABD’nin \u00fcnl\u00fc y\u00fcz tan\u0131ma \u015firketi Clearview geliyor. \u015eirket, platformlar\u0131n ya da kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n bilgisi olmadan internetten ve sosyal medyadan toplad\u0131\u011f\u0131 milyarlarca g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc i\u00e7eren devasa bir veritaban\u0131na sahip. Veritaban\u0131ndaki g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler, analiz ediliyor ve her birey i\u00e7in bir y\u00fcz izi olu\u015fturuluyor. Veritaban\u0131nda bir ki\u015finin foto\u011fraf\u0131 aranabiliyor ve bir e\u015fle\u015fme elde edildi\u011finde e\u015fle\u015fen g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler g\u00f6steriliyor ve bunlar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 web sitelerine ba\u011flant\u0131lar veriliyor. B\u00f6ylece aranan ki\u015fi hakk\u0131nda din, siyasi ba\u011flant\u0131lar, aile, arkada\u015f \u00e7evresi, romantik partnerler, cinsel y\u00f6nelim vb bilgileri i\u00e7eren ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir profil \u00e7\u0131kar\u0131labiliyor. YTT denilince ana ak\u0131m medyan\u0131n akl\u0131na ilk olarak \u00c7in ve Uygurlar gelse de ABD’de bir \u00e7ok federal kurum y\u0131llard\u0131r Clearview’i herhangi bir d\u00fczenleyici yasan\u0131n veya hesap verebilirlik mekanizmalar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda kullan\u0131yor. \u00dcstelik Clearview, sadece para kazanmay\u0131 hedefleyen bir \u015firket de\u011fil. O’Brien (2025), \u015firketin kurucular\u0131ndan biri olan Ton-That’\u0131n (kendisi de Melbourne ve Canberra’da b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve Vietnam kraliyet ailesinin soyundan geldi\u011fini iddia eden bir g\u00f6\u00e7men) \u0131rk, IQ ve hiyerar\u015fi konular\u0131nda tak\u0131nt\u0131l\u0131 biri oldu\u011funu, en ba\u015f\u0131ndan beri kendisi ve ortaklar\u0131n\u0131n teknolojinin g\u00f6\u00e7menlere, beyaz olmayan insanlara ve sola kar\u015f\u0131 nas\u0131l kullan\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczerinde kafa yordu\u011funu ve politikac\u0131lar\u0131 bu do\u011frultudaki uygulamalar i\u00e7in ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131yor. \u015eimdi bu ideolojik g\u00fcd\u00fcml\u00fc \u015firketin g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6zetleme teknolojisi, Trump gibi demokratik kurumlar\u0131 ezip ge\u00e7en birinin elinde!<\/p>\n\n\n\n

YTT, h\u0131zla yay\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131n kusursuz \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor, zaman zaman ciddi hatalar yap\u0131yor ve bu hatalar\u0131n ya\u015famsal sonu\u00e7lar\u0131 olabiliyor. Frenkel ve Odenheimer’in (2025) yaz\u0131lar\u0131nda anlatt\u0131klar\u0131 gibi y\u00fcz tan\u0131ma sistemi, s\u0131radan Filistinliler’in Hamas sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131 olarak i\u015faretlenmesine, tutuklanmas\u0131na ve sorgulanmas\u0131na yol a\u00e7abiliyor. Sadece \u0130srail’de de\u011fil, ABD’de de y\u00fcz tan\u0131ma teknolojisinin hatal\u0131 tespitleri nedeniyle \u00e7e\u015fitli olumsuzluklar ya\u015fan\u0131yor. Y\u00fcz tan\u0131ma sistemi haks\u0131z tutuklamalara neden olabiliyor (Hill, 2024).<\/p>\n\n\n\n

YTT uygulamalar\u0131yla beraber mahremiyet, yanl\u0131l\u0131k, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k, \u015feffafl\u0131k, a\u00e7\u0131klanabilirlik, kamu g\u00f6zetimi, hesap verebilirlik eksikli\u011fi, ifade ve \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hakk\u0131ndaki tart\u0131\u015fmalar da art\u0131yor. YTT’nin etik ve yasal riskleri nedeniyle bu teknolojinin kullan\u0131m\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesi ve hatta tamamen yasaklanmas\u0131 hakk\u0131nda \u00e7a\u011fr\u0131lar yap\u0131l\u0131yor. Buna kar\u015f\u0131n YTT’nin bu kadar kolay ve h\u0131zl\u0131 yay\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan \u00f6rnekler ve \u00f6ng\u00f6r\u00fcler de var. Y\u00fcz tan\u0131ma, \u00f6zellikle ak\u0131ll\u0131 ev, ak\u0131ll\u0131 fabrika, ak\u0131ll\u0131 \u015fehir vb hikayelerde \u00f6nemli bir yere sahip. Yaz\u0131n\u0131n devam\u0131nda \u00f6nce k\u0131saca YTT’nin tarihsel geli\u015fimine bakaca\u011f\u0131z. Daha sonra da YTT’yi me\u015frula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131lan \u00f6rnekleri inceleyece\u011fiz. Son olarak da g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki ve gelecekte kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalaca\u011f\u0131m\u0131z sorunlar\u0131 tart\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

En Ba\u015fta Her \u015eey Bir Matematiksel Meydan Okumayd\u0131<\/h2>\n\n\n\n
    <\/ol>\n\n\n\n

    Bilgisayarlar ile y\u00fcz tan\u0131ma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 1960’larda ba\u015flad\u0131. Uzunca bir s\u00fcre bu \u00e7al\u0131\u015fmalar, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar i\u00e7in matematiksel bir meydan okumayd\u0131. Bilgisayar bilimciler, geli\u015ftirdikleri sistemlerin do\u011frulu\u011funu %70’ten %80’e ve hatta %90’\u0131n \u00fczerine \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmalarda y\u00fcz \u00f6zellikleri birlere ve s\u0131f\u0131rlara indirgeniyor ve insanlardan ziyade matemati\u011fe odaklan\u0131l\u0131yordu. Bu ba\u011flamda, y\u00fcz tan\u0131ma terimi asl\u0131nda pek de do\u011fru bir ifade de\u011fildi. Bir insan\u0131n uzaktan bir tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmesi ve tan\u0131mas\u0131 bili\u015fsel bir s\u00fcre\u00e7tir. Oysa s\u00f6z konusu sistemler, bili\u015fsel kapasiteden yoksundu ve y\u00fczleri, bu terimi tipik olarak kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z anlamda tan\u0131m\u0131yorlar ve olas\u0131l\u0131klara dayal\u0131 e\u015fle\u015ftirmeler yap\u0131yorlard\u0131. Y\u00fcz tan\u0131ma teriminin g\u00fcnl\u00fck konu\u015fma dilinde kullan\u0131lmas\u0131yla bu \u00f6nemli ayr\u0131m bir kenara b\u0131rak\u0131l\u0131yor ve bir makinenin ger\u00e7ekten birini tan\u0131d\u0131\u011f\u0131na dair bir alg\u0131 olu\u015fuyor (Andrejevic ve Selwyn, 2022).<\/p>\n\n\n\n

    \u0130lk ara\u015ft\u0131rmalarda bu sorunsal daha netti ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131ndayd\u0131lar. \u0130lk olarak uygulanabilirli\u011fi g\u00f6stermeyi hedefleyen ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bilin\u00e7li olarak ‘bay ortalama’ olarak nitelendirdikleri beyaz, orta ya\u015fl\u0131 profiline uyan y\u00fcz resimleriyle dolu veri setleri \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 tercih ediyorlard\u0131. Bu nedenle, veri setlerindeki t\u00fcm ki\u015filer erkekti, beyazd\u0131, 20 ile 50 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131ndayd\u0131, sakals\u0131zd\u0131, g\u00f6zl\u00fcks\u00fczd\u00fc ve belirgin anormal \u00f6zelliklere sahip de\u011fildi (age). B\u00f6yle olunca y\u00fcz\u00fcn say\u0131sal olarak ifade edilmesi ve say\u0131sal kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lmas\u0131 daha kolay oluyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6ncelikle yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n uygulanabilirli\u011fini test etmek istiyorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

    Y\u00fcz tan\u0131ma esasen birinin y\u00fcz\u00fcndeki temel \u00f6zelliklerin \u00f6l\u00e7\u00fcmlerini yapmay\u0131 i\u00e7erir. Bu \u00f6zellikler, burunlar\u0131n\u0131n ne kadar d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, g\u00f6zlerinin nas\u0131l hizaland\u0131\u011f\u0131 veya \u00e7enelerinin nas\u0131l \u00e7ukurla\u015ft\u0131\u011f\u0131 olabilir. Dikkatle se\u00e7ilmi\u015f be\u015f y\u00fcz \u00f6zelli\u011fi, bir bireye \u00f6zg\u00fc bir veri k\u00fcmesini olu\u015fturabilirken, en geli\u015fmi\u015f y\u00fcz tan\u0131ma sistemleri y\u00fcz\u00fcn \u00fczerinde \u00f6zelli\u011fi \u00f6l\u00e7ebilir. En basit s\u00fcre\u00e7, birinin s\u00f6yledi\u011fi ki\u015fi olup olmad\u0131\u011f\u0131na karar veren do\u011frulamad\u0131r. Burada bire bir (1:1) e\u015fle\u015ftirme yap\u0131l\u0131r. Bireyin y\u00fcz\u00fc taran\u0131r ve ard\u0131ndan hedef ki\u015finin mevcut bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcyle e\u015fle\u015ftirilir. Bu ger\u00e7ek g\u00f6r\u00fcnt\u00fc, bir i\u015f yerindeki \u00e7al\u0131\u015fan kay\u0131tlar\u0131 veya pasaport foto\u011fraflar\u0131n\u0131n sakland\u0131\u011f\u0131 bir veritaban\u0131ndan getirilebilir. Bazen de ak\u0131ll\u0131 telefon kilitlerinde oldu\u011fu gibi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lacak y\u00fcz \u00f6zelliklerinin telefona tan\u0131t\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir. Tan\u0131ma s\u00fcrecinde ise yeni \u00f6l\u00e7\u00fclen y\u00fczden gelen veri noktalar\u0131, bir e\u015fle\u015fme aramak i\u00e7in mevcut foto\u011fraflardan daha \u00f6nce \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f veri noktalar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Bir di\u011fer deyi\u015fle, birden \u00e7o\u011fa (1:n) bir e\u015fle\u015ftirme gerekir. Burada e\u015fle\u015fen g\u00f6r\u00fcnt\u00fc, s\u00fcr\u00fcc\u00fc belgeleri veya ulusal kimlik kartlar\u0131 gibi kapsaml\u0131 (bazen n\u00fcfus \u00e7ap\u0131nda) veri setlerinde bulunan mevcut foto\u011fraflardan gelir. Y\u00fcz tan\u0131ma kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir i\u015flem de hedef bireyin y\u00fcz\u00fcn\u00fcn analizini i\u00e7erir. Burada \u00e7\u0131kar\u0131mlar yap\u0131l\u0131r ve birisi hakk\u0131nda nelerin bilinebilece\u011fi \u00fczerinde durulur. Bu, ya\u015f cinsiyet ve \u0131rk gibi demografik \u00f6zellikleri; ki\u015finin duygusal durumunu ve hatta niyetlerini \u00e7\u0131karsamay\u0131 i\u00e7erebilir. Taranan bir y\u00fczden al\u0131nan veriler, belirli bir \u00f6zelli\u011fe sahip \u00f6nceden belirlenmi\u015f y\u00fczlerden t\u00fcretilen \u00f6l\u00e7\u00fcmlerle ili\u015fkilendirilir. Bu t\u00fcr hesaplamalar\u0131n do\u011frulu\u011fu olduk\u00e7a tart\u0131\u015fmal\u0131 bir konudur.<\/p>\n\n\n\n

    YTT ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, ABD h\u00fck\u00fcmetleri ve ordu taraf\u0131ndan desteklenmesine kar\u015f\u0131n, 2000’li y\u0131llarda bile YTT tutars\u0131z ve g\u00fcvenilmez bir teknoloji olarak de\u011ferlendiriliyordu. \u00c7ok say\u0131da potansiyel y\u00fcz g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve i\u015flenmesi s\u00fcrecinin do\u011fas\u0131nda bulunan hesaplama zorluklar\u0131, y\u00fcz tan\u0131ma sistemlerinin geni\u015f \u00f6l\u00e7ekte kullan\u0131labilirli\u011fini zorla\u015ft\u0131r\u0131yordu. YTT’yi en sonunda g\u00fcvenilir ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekte kullan\u0131ma uygun hale getiren ise bilgisayarl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f veya \u00f6r\u00fcnt\u00fc e\u015fle\u015ftirme ara\u015ft\u0131rmalar\u0131ndaki ilerlemelerden \u00e7ok sosyal medya oldu! \u00d6zellikle, insanlar\u0131n sosyal medyada kendilerine ait g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri payla\u015fmaya y\u00f6nelik istekleri, y\u00fcz tan\u0131ma teknolojisi \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan geli\u015ftiricilere benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f miktarda ve \u00e7e\u015fitlilikte veri setleri sa\u011flad\u0131. Art\u0131k ellerinde milyarlarca y\u00fcz g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc ve bunlarla ili\u015fkili \u00fcst veriler vard\u0131. Bu ba\u011flamda, sosyal medyada h\u0131zla yay\u0131lan 20 ya\u015f\u0131ndaki veya 10 y\u0131l \u00f6nceki halini payla\u015fma gibi ak\u0131mlar\u0131n o kadar masum olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da dikkat etmek gerekiyor. Sosyal medyada sa\u00e7\u0131lan foto\u011fraflar, y\u00fcz tan\u0131ma yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 i\u00e7in e\u015fsiz veri setleri sundu\u011fundan muhtemelen bizzat YTT hakk\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan \u015firketler taraf\u0131ndan te\u015fvik ediliyordu. Nitekim yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda bahsetti\u011fim ClearView’in YTT’si de en ba\u015fta platformlar\u0131n veya kullan\u0131c\u0131lar\u0131n izni olmadan internetten toplad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rsellere dayan\u0131yor. Ayr\u0131ca \u00f6z\u00e7ekim k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 da YTT’nin geli\u015fimine katk\u0131da bulundu (age).<\/p>\n\n\n\n

    Sosyal medyan\u0131n i\u00e7erik deste\u011finin yan\u0131nda 2020’lerin sosyal, k\u00fclt\u00fcrel, politik ve ekonomik ko\u015fullar\u0131 da insanlar\u0131n hareketlerinin izlenmesini ve kamera g\u00f6zetiminin normalle\u015fmesini kolayla\u015ft\u0131rd\u0131. G\u00fcvenlik kameralar\u0131n\u0131n yan\u0131nda \u00e7e\u015fitli sens\u00f6rler ve izleme cihazlar\u0131 kamusal alanlar\u0131n bir par\u00e7as\u0131 haline gelmeye ba\u015flad\u0131. Ak\u0131ll\u0131 \u015fehirler, evler, okullar gibi uygulamalarla YTT g\u00fcndelik ya\u015fam\u0131n i\u00e7ine daha \u00e7ok s\u0131zmaya ba\u015flad\u0131. Her yere yerle\u015ftirilen kameralar insan ak\u0131\u015flar\u0131na ili\u015fkin veri odakl\u0131 i\u00e7g\u00f6r\u00fcler \u00fcretmenin, eri\u015fimi kontrol etmenin ve genel olarak yetkililerin kalabal\u0131k kamusal alanlarda hareket ederken bireyleri takip etmesine izin vermenin ideal yollar\u0131 haline geldiler.<\/p>\n\n\n\n

    Andrejevic ve Selwyn’in (2022) alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fi gibi YTT’nin, tek bir teknoloji de\u011fil, bilinmeyen bir y\u00fcz\u00fc bilinen bir y\u00fczle e\u015fle\u015ftirme yetene\u011fi sa\u011flayan bir dizi teknoloji i\u00e7in genel bir terim oldu\u011funu atlamamak gerekiyor. Ayr\u0131ca YTT’ler, farkl\u0131 yeteneklere ve uygulamalara sahip bir dizi teknolojiyi i\u00e7eriyor. Dolay\u0131s\u0131yla YTT’yi kabul etmek veya reddetmek, ba\u011flamsal bir tart\u0131\u015fma. Bir al\u0131\u015fveri\u015f merkezinde insanlar\u0131n ilgi alanlar\u0131n\u0131 ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 izlemek i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda YTT kullan\u0131m\u0131ndan rahats\u0131z olan biri, dijital bir i\u015f s\u00fcrecinde kimli\u011fini do\u011frulamak i\u00e7in bunu kullanmaktan memnun olabilir. YTT \u015firketleri de bunun fazlas\u0131yla fark\u0131ndalar ve kabul edilebilir \u00f6rnekleri \u00f6ne \u00e7\u0131kararak y\u00fcz tan\u0131ma i\u00e7in me\u015fru bir ortam yaratmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n

    YTT ile Ak\u0131llanan G\u00fcndelik Ya\u015fam<\/h2>\n\n\n\n
      <\/ol>\n\n\n\n

      Teknoloji \u015firketleri YTT’nin sa\u011flayaca\u011f\u0131 kolayl\u0131klar \u00fczerinde duruyorlar. Y\u00fcz tan\u0131ma, \u00f6zellikle ak\u0131ll\u0131 ev, ak\u0131ll\u0131 fabrika, ak\u0131ll\u0131 \u015fehir, ak\u0131ll\u0131 cezaevi vb hikayelerde \u00f6nemli bir yere sahip. Otomatik tan\u0131mlama ile insanlar istedikleri \u015feylere daha h\u0131zl\u0131 eri\u015febilecekler ve ki\u015fiye \u00f6zel hizmetler artacak. Bu teknoloji yard\u0131m\u0131yla bir ma\u011fazaya girebilir, istedi\u011fimizi alabilir ve bunlar\u0131n hepsinin bizi tan\u0131yan kameralar taraf\u0131ndan hesab\u0131m\u0131za yans\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabiliriz. Art\u0131k parola girmeyece\u011fiz, metroda kart basmayaca\u011f\u0131z, y\u00fcz\u00fcm\u00fcz s\u00fcr\u00fcc\u00fc ehliyetimizin yerine ge\u00e7ecek, bir yere girerken kimlik g\u00f6stermeye gerek kalmayacak. Otomatik y\u00fcz tan\u0131ma insanlara kolayl\u0131k, verimlilik ve g\u00fcvenlik sa\u011flayacak.<\/p>\n\n\n\n

      YTT, kay\u0131p ve ka\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ki\u015filerin bulunmas\u0131na da yard\u0131mc\u0131 olabilir. \u00d6rne\u011fin, \u00c7in’de yakla\u015f\u0131k 200 bin evsizin y\u00fczleri taranm\u0131\u015f ve b\u00f6ylece yakla\u015f\u0131k 6500 kay\u0131p bulunabilmi\u015f. Hindistan polisi de YTT yard\u0131m\u0131yla binlerce \u00e7ocu\u011fu aileleriyle yeniden bir araya getirmeyi hedefliyor. D\u00fczenli taramalarla zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan kay\u0131p \u00e7ocuklar\u0131 tespit etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n

      Pandemide Hindistan, \u00c7in ve Rusya, COVID-19’un izini s\u00fcrme ve sosyal takip amac\u0131yla y\u00fcz tan\u0131ma teknolojisinden yararland\u0131lar. Pandeminin ilk y\u0131l\u0131nda Moskova’daki yetkililer, 189 bin y\u00fcz tan\u0131ma kameras\u0131ndan olu\u015fan a\u011f sayesinde, karantina emirlerine uymayan vatanda\u015flar\u0131 tespit ettiler ve yak\u0131n zamanda y\u00fcksek riskli \u00fclkelerden gelen yolcular\u0131 takip ettiler. \u00c7in’de kullan\u0131lan y\u00fcz tan\u0131ma sistemleri ise y\u00fcz maskesi takma y\u00f6netmeliklerine uymayan ve bu nedenle sa\u011fl\u0131k riski ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ki\u015fileri i\u015faretlemek \u00fczere yeniden programland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

      Bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda YTT g\u00fcndelik ya\u015famda g\u00fcvenli\u011fi art\u0131ran ve hayat kolayla\u015ft\u0131ran bir teknoloji olarak lanse ediliyor ve kullan\u0131l\u0131yor. \u00d6rne\u011fin kamusal alanlarda, kalabal\u0131klar\u0131n hareketinin y\u00f6netimine yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yor. Temass\u0131z turnikeler, b\u00fcy\u00fck kalabal\u0131klar\u0131n bilet taramas\u0131 yapmadan i\u00e7eri girmesine izin veriyor. Y\u00fcz tan\u0131ma kameralar\u0131 bilet sahiplerini kendilerine uygun alanlara y\u00f6nlendiriyor. Baz\u0131 yerlerdeki kuyruklar, YTT ile taran\u0131yor ve baz\u0131 m\u00fc\u015fterilerin (\u00f6rne\u011fin y\u0131ll\u0131k kart\u0131 olanlar\u0131n) giri\u015fleri h\u0131zland\u0131r\u0131l\u0131yor. Al\u0131\u015fveri\u015f merkezleri YTT yard\u0131m\u0131yla alanlar\u0131n\u0131 nas\u0131l daha verimli kullanabilecekleri hakk\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 i\u00e7g\u00f6r\u00fcler elde edebiliyor.<\/p>\n\n\n\n

      Havaalan\u0131 kalk\u0131\u015f kap\u0131lar\u0131ndaki iyi ayd\u0131nlatma ve pasaport foto\u011fraflar\u0131n\u0131n y\u00fcksek kalitesi YTT kullan\u0131m\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor. Yolcular, bagaj i\u015flemlerini h\u0131zland\u0131rmak ve elektronik pasaport foto\u011fraflar\u0131yla h\u0131zl\u0131 e\u015fle\u015ftirmeler yapabilen giri\u015f kap\u0131lar\u0131ndan ge\u00e7mek i\u00e7in y\u00fcz tan\u0131ma \u00f6zelli\u011fini kullanmay\u0131 se\u00e7ebiliyorlar. \u0130nsan y\u00fcz\u00fcn\u00fcn pasaport, bilet veya bini\u015f kart\u0131n\u0131n yerine ge\u00e7mesi D\u00fcnya Bankas\u0131 taraf\u0131ndan da destekleniyor ve bu hedeflerin uygulanabilirli\u011fini test eden pilot projeler y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor (bkz. https:\/\/ktdi.org\/<\/a>). YTT’ye dayal\u0131 bini\u015f prosed\u00fcrleri, ABD’de baz\u0131 yolcu gemisi terminallerinde ve Asya \u015fehirlerindeki baz\u0131 tren istasyonlar\u0131nda da uygulan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

      Kumarhaneler, yeni g\u00f6zetim teknolojilerini uygulamada en ba\u015f\u0131ndan beri olduk\u00e7a hevesliler. Daha 1994’te Las Vegas’ta, olduk\u00e7a ilkel bir y\u00fcz tan\u0131ma sistemi kullan\u0131l\u0131yordu. 2000’li y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131nda bir g\u00f6zetim a\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 160 kumarhane, tehdit olarak de\u011ferlendirdi\u011fi baz\u0131 ki\u015filerin kumarhanelere giri\u015fini engellemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. YTT’deki yeni geli\u015fmeler daha iddial\u0131 ad\u0131mlara olanak sa\u011fl\u0131yor. K\u00e2rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri ki\u015filerin kara listelerini \u00e7\u0131kar\u0131yorlar. Bu listeler sadece hilek\u00e2rlardan olu\u015fmuyor. Kart sayan m\u00fc\u015fteriler de bu listelere eklenebiliyor. Ayr\u0131ca YTT, VIP konuklara ve di\u011fer y\u00fcksek harcama yapan m\u00fc\u015fterilere ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 davran\u0131lmas\u0131 i\u00e7in de kullan\u0131l\u0131yor. Kumarhanelerdeki g\u00f6zetleme uygulamalar\u0131 kumarhaneye ayak basanlar\u0131n en ba\u015ftan g\u00f6zetlenmeyi kabul ettikleri ve d\u00fcr\u00fcst kumarbazlar\u0131n hile yapanlar\u0131n tesislerden geri \u00e7evrilmesini memnuniyetle kar\u015f\u0131layacaklar\u0131 varsay\u0131mlar\u0131na dayan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

      Marketler, h\u0131rs\u0131zl\u0131klar\u0131 tespit etmek ve cayd\u0131rmak i\u00e7in YTT’den yararlanmaya ba\u015flad\u0131lar. \u00d6rne\u011fin Birle\u015fik Krall\u0131k’ta Facewatch gibi sistemler k\u00fc\u00e7\u00fck s\u00fcpermarketler taraf\u0131ndan bile kullan\u0131yor ve markete giren bir ki\u015fi hemen veritaban\u0131ndan ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor ve e\u015fle\u015fme durumunda market sorumlular\u0131 uyar\u0131l\u0131yor. Ayr\u0131ca baz\u0131 marketlerde al\u0131\u015fveri\u015fleri otomatikle\u015ftirmek ve \u00f6deme i\u00e7in kasalarda s\u0131ra beklememek i\u00e7in de kullan\u0131l\u0131yor. Baz\u0131 yerlerde YTT ile al\u0131\u015fveri\u015f yapanlara ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f pazarlama ve perakende hizmetleri sunuluyor. Hatta ABD’de 2.000’den fazla kilise Churchix adl\u0131 y\u00fcz tan\u0131ma sistemini kullanarak cemaatin kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 takip ediyor. Churchix yard\u0131m\u0131yla hem ba\u011f\u0131\u015f yapmaya daha yatk\u0131n d\u00fczenli kat\u0131l\u0131mc\u0131lar hem de kiliseye daha s\u0131k kat\u0131lmaya ikna edilebilecek d\u00fczensiz kat\u0131l\u0131mc\u0131lar belirlenebiliyor.<\/p>\n\n\n\n

      ABD’deki okullarda ise YTT ile normalden farkl\u0131 giyinen veya b\u00fcy\u00fck boy \u00e7antalar ta\u015f\u0131yan \u00f6\u011frenciler tespit edilerek okullar\u0131 y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar \u00f6nlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Y\u00fcz tan\u0131ma, okullarda g\u00fcvenlik d\u0131\u015f\u0131nda ama\u00e7lar i\u00e7in de kullan\u0131l\u0131yor Avustralya’da \u00f6\u011fretmenler yoklamayla vakit kaybetmiyor ve bunu YTT yap\u0131yor. \u00c7evrimi\u00e7i s\u0131navlarda kopya \u00e7ekilmesini \u00f6nlemek ya da \u00f6\u011frencilerin anl\u0131k y\u00fcz hareketlerinden derste kat\u0131l\u0131m ve konsantrasyonlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek i\u00e7in yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar da var.<\/p>\n\n\n\n

      Y\u00fcz tan\u0131ma teknolojilerinde halihaz\u0131rda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve yayg\u0131nla\u015faca\u011f\u0131 bir di\u011fer alan da i\u015fyerleri. \u0130\u015fyerlerindeki belirli yerlere eri\u015fimde YTT kimlik kartlar\u0131n\u0131n yerini almaya ba\u015flad\u0131. Pandemide temass\u0131z teknolojilere olan ilginin artmas\u0131 YTT kullan\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Bir \u00e7ok yerde ge\u00e7ici personelin veya kargo da\u011f\u0131t\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n eri\u015fimini y\u00f6netmenin kolay bir yolu haline geldi. \u0130\u015fyerleri YTT yard\u0131m\u0131yla devams\u0131zl\u0131klar\u0131n ve ba\u015fkas\u0131n\u0131n yerine kart basma vakalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. \u0130nsan kaynaklar\u0131 birimleri, m\u00fclakat yap\u0131lan ki\u015filerin duygu durumlar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ki\u015filerin istihdam edilebilirli\u011fe katk\u0131da bulunabilecek t\u00fcm veriler y\u00fcz alg\u0131lama teknikleri ile \u00f6l\u00e7\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Canon’un \u00c7in yan kurulu\u015fu, ofislere yerle\u015ftirdi\u011fi kameralarla insanlar\u0131n ruh halini \u00f6l\u00e7\u00fcyor. Kameralar yaln\u0131zca g\u00fcl\u00fcmseyen \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n odalara girmelerine veya toplant\u0131 rezervasyonu yapmas\u0131na izin veriyor.<\/p>\n\n\n\n

      YTT, Avustralya’daki koalalar\u0131 ve Alaska’da boz ay\u0131lar\u0131 tan\u0131mlamak ve izlemek i\u00e7in de kullan\u0131l\u0131yor. Evcil hayvanlara mikro\u00e7ip takmak yerine takibin YTT ile yap\u0131lmas\u0131 da tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

      YTT’nin Kolluk G\u00fc\u00e7leri Taraf\u0131ndan Kullan\u0131m\u0131<\/h2>\n\n\n\n
        <\/ol>\n\n\n\n

        Yukar\u0131daki \u00f6rneklerin ard\u0131ndaki gerek\u00e7eler genellikle iyi niyetli ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kabul edilebilirdir. Bu gibi durumlar insanlar, sundu\u011fu ki\u015fisel g\u00fcvenlik ve g\u00fcndelik ya\u015famda sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 rahatl\u0131k nedeniyle y\u00fcz tan\u0131may\u0131 kolayca kabul ediyorlar. Bir ma\u011fazada \u00f6deme yapmak veya u\u00e7a\u011fa binmeden \u00f6nce kimli\u011finizi do\u011frulamak i\u00e7in s\u0131ra beklememeyi herkes ister. Fakat \u015firket reklamlar\u0131n\u0131n \u00f6tesinde YTT’nin \u00e7ok tart\u0131\u015fmal\u0131 y\u00f6nleri de var. \u00d6rne\u011fin polisin Kuzey Amerika ve Avrupa’daki eylemlerde YTT ile insanlar\u0131 tespit etmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, kamuoyunun tepkisine neden oldu. Kolluk g\u00fc\u00e7lerinin YTT kullan\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7e\u015fitli yasak ve d\u00fczenlemeler g\u00fcndeme geldi.<\/p>\n\n\n\n

        G\u00f6zetim ve kimlik tespiti, emniyet g\u00fc\u00e7leri i\u00e7in kritik \u00f6nemde. Bu nedenle, \u00e7ok uzun zamand\u0131r biyometrik verilerden yararlan\u0131yorlar ve hatta biyometri teknolojisinin geli\u015fimine \u00f6nc\u00fcl\u00fck etikleri de s\u00f6ylenebilir. Daha 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda Birle\u015fik Krall\u0131k ve ABD polisi parmak izinden yararlan\u0131yordu. Japon polisi 1980’lerde elektronik parmak izi teknolojisini geli\u015ftirdi. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki polis te\u015fkilatlar\u0131, y\u00fcz tan\u0131ma, algoritmik parmak izi analizi, avu\u00e7 i\u00e7i izi, iris taramas\u0131 ve DNA testi gibi teknolojiler kullan\u0131yorlar. Fakat biyometrik verilerin kullan\u0131m\u0131, g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flama hedefinin d\u0131\u015f\u0131na da \u00e7\u0131kabiliyor. \u00d6rne\u011fin y\u00fcz tan\u0131ma sistemleri, demokratik haklar\u0131n\u0131 kullanan yurtta\u015flar \u00fczerinde bir bask\u0131 arac\u0131 haline gelebiliyor. Hong Konglu yetkililer 2019 ve 2020 y\u0131llar\u0131ndaki demokrasi yanl\u0131s\u0131 protestolarda YTT’yi eylemcileri tespit etmek i\u00e7in kulland\u0131lar. Rusya, ilk ba\u015fta 2018 FIFA D\u00fcnya Kupas\u0131 i\u00e7in tan\u0131t\u0131lan y\u00fcz tan\u0131ma \u00f6zellikli kameralar\u0131 daha sonra COVID-19 karantina d\u00fczenlemelerinde, sonra da protestocular\u0131 tespit etmek i\u00e7in kulland\u0131. Son y\u0131llarda ise y\u00fcz tan\u0131ma, t\u00fcm \u00fclkelerin kolluk kuvvetlerinin eylemcileri tespit etmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 bir araca d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

        YTT, kamera tabanl\u0131 g\u00f6zetimin zaten norm oldu\u011fu cezaevlerinde daha derin ve geni\u015f bi\u00e7imlerde kullan\u0131labiliyor. YTT’ler cezaevi yetkililerine, bilinen su\u00e7lular mahkumlar\u0131 ziyarete geldi\u011finde gardiyanlar\u0131 uyarma, yasad\u0131\u015f\u0131 mallar\u0131n sokulmas\u0131n\u0131 engelleme, sahte kimlik belgeleri kullanarak cezaevine gelen ziyaret\u00e7ileri tespit etme, mahkumlar\u0131n yerini do\u011frulama ve hatta serbest b\u0131rak\u0131lmadan \u00f6nce mahkumlar\u0131n kimli\u011fini tekrar kontrol etme gibi vaatlerle sat\u0131l\u0131yor. \u00c7in’deki ak\u0131ll\u0131 hapishanelerde ise mahkumlar\u0131n birbirleriyle ve gardiyanlarla ili\u015fkileri izleniyor. B\u00f6ylece r\u00fc\u015fvet verme gibi davran\u0131\u015flar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilebilece\u011fi iddia ediliyor.<\/p>\n\n\n\n

        G\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin YTT’yi kendi ama\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda kullanmaya kar\u015f\u0131 kendili\u011finden bir e\u011filimleri ve istekleri var. Ancak bu teknolojiler h\u0131zla g\u00fcndelik ya\u015famdaki di\u011fer iktidar ili\u015fkilerinin i\u00e7ine de s\u0131z\u0131yor. \u015eirketler, uzaktan \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 beyaz yakal\u0131lar \u00fczerindeki denetimlerini art\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. \u00d6rne\u011fin, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n klavyedeki tu\u015f vuru\u015flar\u0131n\u0131 izliyorlar. Bu verileri, YTT’den elde ettikleri verilerle birle\u015ftirerek evden \u00e7al\u0131\u015fan ofis \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n g\u00f6revleri i\u00e7in harcad\u0131klar\u0131 mesaiyi daha kapsaml\u0131 analiz edebiliyorlar. Tabii i\u015fverenler, sadece beyaz yakal\u0131lar\u0131 izlemiyorlar. YTT ile depo \u00e7al\u0131\u015fan\u0131, kargocu, taksi s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc vb bir \u00e7ok i\u015f\u00e7i takip ediliyor. Uber s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri vardiyalar\u0131na ba\u015flarken, ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131na y\u00fczlerinin foto\u011fraf\u0131n\u0131 y\u00fckl\u00fcyor ve uygulama kimliklerini do\u011frulad\u0131ktan sonra i\u015fe ba\u015flayabiliyorlar. Bunun s\u0131radan bir g\u00fcvenlik uygulamas\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Ama bu foto\u011fraflar\u0131n, \u00e7o\u011fu zaman yasal d\u00fczenlemelerin olmad\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda topland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmak gerekiyor. Foto\u011fraflar, ba\u015fka ki\u015filerin eline ge\u00e7ebilir ve farkl\u0131 ama\u00e7larla kullan\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n

        Ev sahiplerini hedefleyen bir y\u00fcz tan\u0131ma teknolojisi pazar\u0131 da var. Ev sahipleri, bir ki\u015fi kap\u0131lar\u0131na geldi\u011finde uyar\u0131 g\u00f6nderebilen ve ki\u015finin ev sahibi taraf\u0131ndan tan\u0131n\u0131p tan\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirleyebilen sistemler kullanmaya ba\u015flad\u0131lar. Ancak toplumsal a\u00e7\u0131dan tehlikeli sonu\u00e7lar\u0131 olabilecek bir teknolojinin evler, okullar, yaya ge\u00e7itleri, kumarhaneler gibi yerlerdeki masum uygulamalarla normalle\u015ftirilmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda uyan\u0131k olmak gerekiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00f6rnekler, insanlar\u0131n otomatik tan\u0131mlanmaya, izlenmeye ve profillerinin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 duyars\u0131zla\u015fmas\u0131na neden oluyor.<\/p>\n\n\n\n

        YTT Neden Tehlikeli Bir Teknolojidir?<\/h2>\n\n\n\n
          <\/ol>\n\n\n\n

          YTT, g\u00f6r\u00fcnmez bir teknolojidir. <\/strong>\u0130ngiliz filozof Jeremy Bentham’\u0131n tasarlad\u0131\u011f\u0131 panoptikon adl\u0131 hapishane modeli g\u00f6zetim \u00fczerine kuruludur. Bu modelde, hapishane yetkilileri bir g\u00f6zetleme kulesinden mahkumlar\u0131 izleyebilir. Ancak mahkumlar kulede g\u00f6zetleyici olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6remez. Bir di\u011fer deyi\u015fle, g\u00f6zetim g\u00f6r\u00fcnmez ama daima m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu e\u015fitsiz durum ve s\u00fcrekli izlenme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 mahk\u00fbmlarda \u00f6z denetim yarat\u0131r. Bu ba\u011flamda CCTV kameralar (kapal\u0131 devre kamera sistemi), Bentham’\u0131n panoptikonuna benzerler: G\u00f6r\u00fcn\u00fcrler ama aktif olup olmad\u0131klar\u0131 bilinmez. Fakat YTT ile g\u00f6zetim \u00e7o\u011funlukla tam tersini, g\u00f6r\u00fcnmezli\u011fi ve insanlar\u0131 do\u011fal hallerinde izlemeyi tercih eder. \u00d6rne\u011fin, bir kameran\u0131n y\u00fcz tan\u0131ma \u00f6zelli\u011fiyle donat\u0131lm\u0131\u015f olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ona bakarak s\u00f6ylemek olanaks\u0131zd\u0131r. YTT, iktidar ili\u015fkilerini daha dolayl\u0131 ve g\u00f6r\u00fcnmez bi\u00e7imlerde yeniden \u00fcretir.<\/p>\n\n\n\n

          YTT, insanlar\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc art\u0131ran bir teknolojidir. <\/strong>YTT’nin g\u00f6r\u00fcnmezli\u011fi, insanlar\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc art\u0131r\u0131r. Yolda y\u00fcr\u00fcrken \u00fczerimizde bir g\u00f6r\u00fcnmezlik pelerini yoktur. Ama ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir \u015fey yapmad\u0131k\u00e7a veya giymedik\u00e7e kimse kafas\u0131n\u0131 \u00e7evirip bakmaz. YTT; \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n, al\u0131\u015fveri\u015f yapanlar\u0131n, yayalar\u0131n, spor taraftarlar\u0131n\u0131n, protestolara kat\u0131lanlar\u0131n bulunduklar\u0131 yerlerdeki g\u00f6r\u00fcnmezliklerini ortadan kald\u0131r\u0131r. Ayr\u0131ca baz\u0131 YTT’ler insanlar\u0131 y\u00fcz ifadelerini kendi bilgileri d\u0131\u015f\u0131nda s\u00fcrekli izler, ruh halleri ve duygu durumlar\u0131 hakk\u0131nda kestirimlerde bulunur. Art\u0131k kalabal\u0131klar aras\u0131ndaki s\u0131radan bir insan, kendini izleyen g\u00f6zlerden ka\u00e7amaz. YTT’ler, al\u0131\u015fveri\u015f yapan birinin y\u00fcz\u00fcn\u00fcn herhangi bir \u00fcr\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131nda duygu belirtisi g\u00f6sterip g\u00f6stermedi\u011fini analiz etmeye \u00e7al\u0131\u015fabilir. B\u00f6ylece g\u00f6zetleme g\u00fcc\u00fcne sahip olan\u0131n, g\u00f6zetleneni etkileyebilme (davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlayabilme, belirli do\u011frultuda hareket etmesi i\u00e7in d\u00fcrtme, s\u0131n\u0131rlama gibi) kapasitesi artar.<\/p>\n\n\n\n

          YTT uygulamalar\u0131 teknolojik \u00e7\u00f6z\u00fcmc\u00fcl\u00fc\u011fe meyillidir. <\/strong>Andrejevic ve Selwyn (2022), YTT uygulamalar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funun asl\u0131nda belirgin verimliliklere veya iyile\u015ftirilmi\u015f sonu\u00e7lara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131na dair elimizde yeterli kan\u0131t olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunuyor. Bug\u00fcne kadar YTT kullan\u0131larak bir okul sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6nlendi\u011fine dair bir \u00f6rnek \u00e7\u0131kmad\u0131. Y\u00fcz tan\u0131ma sistemlerinin sald\u0131rganlar\u0131 \u00f6nleme iddias\u0131, sadece daha g\u00fcvenli okullar g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc sunan bir g\u00fcvenlik tiyatrosundan \u00f6teye gitmez. Nitekim New York eyaleti, mahremiyet endi\u015feleri, \u0131rksal yanl\u0131l\u0131klardan kaynakl\u0131 yanl\u0131\u015fl\u0131klar ve okul sald\u0131rganlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funun izleme listelerinde i\u015faretlenmeyen mevcut \u00f6\u011frenciler olmas\u0131 gibi gerek\u00e7elerle 2023’te okullarda y\u00fcz tan\u0131ma sisteminin kullan\u0131m\u0131n\u0131 yasaklad\u0131 (https:\/\/apnews.com\/article\/facial-recognition-banned-new-york-schools-ddd35e004254d316beabf70453b1a6a2<\/a>). Teknolojik \u00e7\u00f6z\u00fcmc\u00fcl\u00fck, silah kontrol yasalar\u0131n\u0131 yeniden d\u00fczenlemek yerine sorunu sald\u0131rgan\u0131n tespitine indirgemi\u015fti. Benzer \u015fekilde Moskoval\u0131 yetkililer, pandemi s\u00fcrecini YTT arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla y\u00f6nettiklerini iddia etseler de YTT daha \u00e7ok politikac\u0131lar\u0131n sosyal bir sorun kar\u015f\u0131s\u0131nda ‘bir \u015feyler yap\u0131yormu\u015f’ gibi bir alg\u0131 olu\u015fturabilmelerine yard\u0131mc\u0131 oldu.<\/p>\n\n\n\n

          YTT’de i\u015flev geni\u015flemesine \u00e7ok s\u0131k rastlanmaktad\u0131r. <\/strong>Belirli bir ama\u00e7 i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015f bir uygulama daha sonra ba\u015fka ama\u00e7lar i\u00e7in yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131labilir. G\u00f6r\u00fcn\u00fcrde yararl\u0131 uygulamalar bile g\u00fcnl\u00fck kamusal ve \u00f6zel alanlara otomatik izleme, takip etme, s\u0131ralama ve engelleme mant\u0131\u011f\u0131 getirirler. Daha sonra h\u0131zla ba\u015fka (ve ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen) uygulamalara yol a\u00e7ma potansiyeli ta\u015f\u0131rlar. \u00d6rne\u011fin, kumarhanelerde YTT sonu\u00e7lar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak sorunlu kumarbazlar\u0131 d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakmay\u0131 daha sonra VIP misafirleri ve di\u011fer kazan\u00e7l\u0131 y\u00fcksek bahis\u00e7ileri kap\u0131da tan\u0131ma takip edebilir. Ama sonras\u0131nda yaz\u0131l\u0131m\u0131n i\u015flevleri, k\u00fc\u00e7\u00fck miktarlarda para harcayan s\u00fcrekli m\u00fc\u015fterileri cayd\u0131racak bi\u00e7imlerde de geni\u015fletilebilir (Selwyn vd, 2024).<\/p>\n\n\n\n

          \u00d6rne\u011fin \u0130ngiltere, savunmas\u0131z ya\u015fl\u0131 yeti\u015fkinler i\u00e7in izleme cihazlar\u0131 geli\u015ftirme konusunda uzmanla\u015fm\u0131\u015f bir teknoloji \u015firketiyle s\u00f6zle\u015fme imzalad\u0131. S\u00f6zle\u015fmeye g\u00f6re su\u00e7la itham edilen g\u00f6\u00e7menlerin konumunu takip edebilmek i\u00e7in y\u00fcz tan\u0131ma saatleri \u00fcretilecekti. Fakat daha sonra bu teknoloji, g\u00f6\u00e7menlerin y\u00fczlerini taramalar\u0131 ve co\u011frafi konumlar\u0131n\u0131 g\u00fcnde be\u015f defa ak\u0131ll\u0131 saat cihaz\u0131na kaydetmeleri i\u00e7in kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131 (age).<\/p>\n\n\n\n

          Biyometrik veriler, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin eline ge\u00e7ebilir.<\/strong> G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Avrupa \u00fclkelerinin mahremiyet hakk\u0131nda daha duyarl\u0131 olmalar\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca nedeni II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 deneyimleridir. II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan \u00f6nce toplanm\u0131\u015f n\u00fcfus verileri Naziler’in i\u015fini olduk\u00e7a kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Yak\u0131n zamanda benzer bir durum Afganistan’da da ya\u015fand\u0131. ABD g\u00fc\u00e7leri Afganistan’da maa\u015f \u00e7eki doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131yla m\u00fccadele etmek i\u00e7in iris taramalar\u0131, parmak izleri ve y\u00fcz g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinden olu\u015fan veri setleri olu\u015fturmu\u015ftu. 2021’de ABD Afganistan’dan \u00e7ekildikten sonra Afgan polisi ve ordu personeline ait biyometrik veriler Taliban rejiminin eline ge\u00e7ti. Bu da Taliban’\u0131n ABD ve di\u011fer bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7leri desteklemek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan Afganlar’\u0131 tespit etme kapasitesini art\u0131rd\u0131. Devlet kurumlar\u0131n\u0131n toplad\u0131\u011f\u0131 verilerin yan\u0131nda Clearview gibi \u015firketlerin sosyal medya sitelerinden ve di\u011fer kaynaklardan toplad\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler de var. Bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler, d\u00fczenleyici ve k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 yasalar olmaks\u0131z\u0131n kullan\u0131labiliyor ve el de\u011fi\u015ftirebiliyor.<\/p>\n\n\n\n

          Yanl\u0131\u015f bir \u015fekilde izlenmek, sadece izlenmekten daha k\u00f6t\u00fcd\u00fcr. <\/strong>Herhangi bir yanl\u0131\u015f tan\u0131ma vakas\u0131, bu tan\u0131mlamalar\u0131 yapan kurumlar i\u00e7in genellikle \u00f6nemsiz ve s\u0131radan bir durumdur. Fakat yanl\u0131\u015f tan\u0131nman\u0131n haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayan bireyler i\u00e7in y\u0131k\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 olabilir. \u00d6rne\u011fin, ABD genelinde sadece uygun ki\u015filerin i\u015fsizlik yard\u0131mlar\u0131na eri\u015fimini sa\u011flamak i\u00e7in %99,9 ba\u015far\u0131 oran\u0131na sahip bir y\u00fcz tan\u0131ma yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131, yine de binlerce hak sahibinin haftalarca temel \u00f6demelerden yoksun kalmas\u0131na ve dolay\u0131s\u0131yla ge\u00e7imlerini sa\u011flamakta zorlanmalar\u0131na neden oldu (Andrejevic ve Selwyn, 2022).<\/p>\n\n\n\n

          YTT, iddia edildi\u011fi gibi sorunsuz bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fan bir teknoloji de\u011fildir.<\/strong> YTT’nin lanse edildi\u011fi gibi \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda \u00e7ok fazla \u00f6rnek var. Sat\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n yapabildi\u011fini iddia ettiklerinin aksine YTT’nin ger\u00e7ekte ne yapabildi\u011fini sorgulamak zorunday\u0131z. \u015eu anda kullan\u0131lmakta olan YTT’nin do\u011fru \u00e7al\u0131\u015fmamas\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na \u00e7ok daha fazla dikkat etmemiz gerekiyor. Bu sistemler, olas\u0131l\u0131ksal kararlar veriyorlar. Di\u011fer veri odakl\u0131 s\u00fcre\u00e7lerde oldu\u011fu gibi hatalar olabiliyor. Yanl\u0131\u015f pozitif ve yanl\u0131\u015f negatifler ortaya \u00e7\u0131kabiliyor. YTT, s\u0131radan bir Filistinli’nin Hamas sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131 olarak g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nmas\u0131na neden olabiliyor. YTT’nin yanl\u0131\u015f kararlar\u0131 insanlar\u0131n belirli yerlere ve kaynaklara eri\u015fimleri engellenebiliyor.<\/p>\n\n\n\n

          Bunun yan\u0131nda bir YTT ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011funda veya hatal\u0131 kararlar verdi\u011finde, bilgisayar\u0131n karar\u0131n\u0131n yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak zahmetli ve zaman al\u0131c\u0131 olabilmektedir. Ayr\u0131ca YTT’ler belirli insan gruplar\u0131n\u0131 di\u011ferlerinden daha s\u0131k yanl\u0131\u015f tan\u0131ma e\u011filimindeler. \u00d6zellikle, beyaz olmayan kad\u0131nlar\u0131 tan\u0131makta zorlan\u0131yorlar. Ayr\u0131ca normalin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda (insanlar ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc, pe\u00e7e veya maske kulland\u0131klar\u0131nda veya y\u00fczlerine d\u00f6vme yapt\u0131rd\u0131klar\u0131nda) ba\u015far\u0131 oranlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcyor (Selwyn vd, 2024).<\/p>\n\n\n\n

          YTT’nin do\u011fruluk oran\u0131 ko\u015fullara ve e\u011fitiminde kullan\u0131lan veri setine ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fir. <\/strong>En iyi senaryo, y\u00fcz maskeleri veya ba\u015fka m\u00fcdahaleler olmadan d\u00fcz bir a\u00e7\u0131y\u0131 i\u00e7eren g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerdir. Bir\u00e7ok havaalan\u0131ndaki iyi ayd\u0131nlat\u0131lm\u0131\u015f kameralar ve e\u015fle\u015ftirme i\u00e7in kullan\u0131lan pasaport foto\u011fraflar\u0131 y\u00fcz tan\u0131ma i\u00e7in idealdir. Fakat as\u0131l sorun ideal olmayan ko\u015fullarda da do\u011fru ve g\u00fcvenilir e\u015fle\u015fmeler yapabilmektir. Bazen yetersiz ayd\u0131nlatma nedeniyle do\u011fruluk oranlar\u0131 d\u00fc\u015fer. Bazen de insanlar\u0131n y\u00fczlerini \u015fapka, g\u00f6zl\u00fck, burka veya y\u00fcz maskeleriyle kapatt\u0131\u011f\u0131 durumlar olabilir. Bir di\u011fer karma\u015f\u0131kl\u0131k da g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespitidir. Sistem, yeni edinilen g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn canl\u0131 ki\u015fiye mi, bir y\u00fcz\u00fcn y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc foto\u011fraf\u0131na m\u0131 veya ger\u00e7ek\u00e7i bir lateks maske takan birine mi ait oldu\u011funu tespit etmekte zorlanabilir. Bu t\u00fcr durumlar, insanlar i\u00e7in zor olmayabilir, ancak hesaplama a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi zorluklara neden olabilir (Andrejevic ve Selwyn, 2022).<\/p>\n\n\n\n

          Belirli bir \u0131rk veya ya\u015f grubundan yeterli say\u0131da foto\u011fraf i\u00e7ermeyen bir foto\u011fraf y\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00fczerinde e\u011fitilen bir YTT, benzer \u00f6zelliklere sahip ki\u015fileri tan\u0131makta zorluk \u00e7ekebilir. Bu nedenle, YTT’nin ilk g\u00fcnlerindeki bay ortalamalar\u0131n aksine \u00e7e\u015fitlili\u011fin y\u00fcksek oldu\u011fu veri setlerine gerek var. Fakat buralarda farkl\u0131 tart\u0131\u015fmalar ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Y\u00fcz tan\u0131ma modellerini ve algoritmalar\u0131n\u0131 e\u011fitmek ve test etmek i\u00e7in, sistem sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilece\u011fi ve test edilebilece\u011fi etiketlere gereksinim vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, FairFace algoritmas\u0131 bir bireyin siyah, beyaz ya da latin olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ay\u0131rt edebilece\u011fini iddia ediyor. Fakat latinli\u011fin \u0131rksal bir kategori olmamas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra (Latin insanlar herhangi bir \u0131rktan olabilir) bunun y\u00fcz hatlar\u0131ndan tespit edilmesi de \u00e7ok zordur (age).<\/p>\n\n\n\n

          Yanl\u0131l\u0131k (<\/strong>bias<\/strong><\/em>) sadece istatistiksel bir sorun de\u011fildir. <\/strong>YTT’nin baz\u0131 \u0131rklar\u0131 tan\u0131mada yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131r de\u011fildir. Ama temel tart\u0131\u015fma konular\u0131ndan biri YTT’nin daha iyi veri uygulamalar\u0131 ve teknik titizlikle d\u00fczeltilip d\u00fczeltilemeyece\u011fidir. Bu da algoritmalar\u0131n ve yapay zek\u00e2 modellerinin kendi ba\u015flar\u0131na yanl\u0131 olmad\u0131klar\u0131 varsay\u0131m\u0131na dayan\u0131r. Daha iyi veri setleri ile yanl\u0131l\u0131k sorununun \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fi savunulur. Ama yanl\u0131l\u0131k sadece veriden de kaynaklanmaz. Algoritmik sistemler geli\u015ftirilirken verilen \u00e7e\u015fitli kararlar da \u00e7e\u015fitli yanl\u0131l\u0131klar yaratabilir.<\/p>\n\n\n\n

          Daha \u00f6nemlisi, bilgisayar bilimcilerin ve sosyal bilimcilerin yanl\u0131l\u0131ktan s\u00f6z ederken asl\u0131nda farkl\u0131 konulardan s\u00f6z etmeleridir. Bilgisayar bilimcilere g\u00f6re yanl\u0131l\u0131k do\u011fru algoritmalar ve yapay \u00f6\u011frenme modelleri geli\u015ftirirken en aza indirmesi gereken veri sorunlar\u0131ndan biridir. Sosyal bilimciler ise algoritmik yanl\u0131l\u0131\u011f\u0131 basit bir veri sorunu olarak g\u00f6rmezler. Bunun hem insan ili\u015fkilerinden hem de bu ili\u015fkileri temsil etmeye ve d\u00fczenlemeye \u00e7al\u0131\u015fan insan-veri ili\u015fkilerinden olu\u015fan sosyoteknik bir sorun oldu\u011funu savunurlar. Bu nedenle sosyal bilimciler i\u00e7in yanl\u0131l\u0131k, d\u00fczeltilebilecek bir \u015fey de\u011fildir. Veri odakl\u0131 ara\u00e7lar, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak onlar\u0131 yapan ve kullanan insanlar\u0131n d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015fleri kadar kusurlu olacakt\u0131r. S\u00f6zkonusu ara\u00e7lar, \u00f6zellikle daha kapsay\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar ve pozitif ayr\u0131mc\u0131l\u0131k y\u00f6n\u00fcnde yanl\u0131 olacak \u015fekilde tasarlanmad\u0131k\u00e7a, mevcut farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ve adaletsizlikleri art\u0131racaklard\u0131r. Bu nedenle, gerekli \u00f6nlemler al\u0131nmazsa YTT yanl\u0131l\u0131klar\u0131 yeniden \u00fcretmekle kalmayacak onlar\u0131 daha da g\u00fc\u00e7lendirecektir (Selwyn vd, 2024).<\/p>\n\n\n\n

          ***<\/p>\n\n\n\n

          Cin \u015fi\u015feden \u00e7\u0131kt\u0131. YTT’yi tekrar \u015fi\u015feye hapsetmek \u00e7ok zor. Ama YTT’nin kullan\u0131m\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmi\u015f hesap verebilirlik mekanizmalar\u0131yla d\u00fczenlemek ya da baz\u0131 yerlerde kullan\u0131m\u0131n\u0131 tamamen yasaklamak h\u00e2l\u00e2 m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n

          Kaynaklar<\/h2>\n\n\n\n
            <\/ol>\n\n\n\n

            Andrejevic, M., & Selwyn, N. (2022). Facial recognition. John Wiley & Sons.<\/p>\n\n\n\n

            Frenkel, S. (2024). Israel Deploys Expansive Facial Recognition Program in Gaza. International New York Times, https:\/\/www.nytimes.com\/2024\/03\/27\/technology\/israel-facial-recognition-gaza.html, son eri\u015fim 16.06.2025<\/p>\n\n\n\n

            Frenkel, S., Odenheimer, N. (2025). Israel’s A.I. Experiments in Gaza War Raise Ethical Concerns. International New York Times, https:\/\/www.nytimes.com\/2025\/04\/25\/technology\/israel-gaza-ai.html, son eri\u015fim 16.06.2025<\/p>\n\n\n\n

            Hill, K. (2024). Facial recognition led to wrongful arrests. So Detroit is making changes. International New York Times, https:\/\/www.nytimes.com\/2024\/06\/29\/technology\/detroit-facial-recognition-false-arrests.html, son eri\u015fim 16.06.2025<\/p>\n\n\n\n

            Matulionyte, R., & Zalnieriute, M. (2024). Introduction: facial recognition in the modern state. In The Cambridge handbook of facial recognition in the modern state (pp. 1-8). Cambridge University Press (CUP).<\/p>\n\n\n\n

            O’Brien, L (2025). The Shocking Far-Right Agenda Behind the Facial Recognition Tech Used by ICE and the FBI, Mother Jones, https:\/\/www.motherjones.com\/politics\/2025\/04\/clearview-ai-immigration-ice-fbi-surveillance-facial-recognition-hoan-ton-that-hal-lambert-trump, son eri\u015fim 16.06.2025<\/p>\n\n\n\n

            Selwyn, N., Andrejevic, M., O’Neill, C., Gu, X., & Smith, G. (2024). Facial recognition technology: Key issues and emerging concerns. In The cambridge handbook of facial recognition in the modern state<\/em> (pp. 11-28). Cambridge University Press.<\/p>\n\n\n\n

            <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

            Yapay Zek\u00e2 (YZ) sistemlerinin katk\u0131lar\u0131yla beraber son y\u0131llarda y\u00fcz tan\u0131ma teknolojisinde (YTT) \u00f6nemli ilerlemeler kaydedildi ve bu teknolojinin kullan\u0131m\u0131 d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda yay\u0131ld\u0131. \u0130lk ba\u015flarda YTT<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[490,25,14,116,298],"tags":[543],"class_list":["post-935","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-etik","category-gozetim","category-mahremiyet","category-teknoloji-tarihi","category-yapay-zeka","tag-yuz-tanima-teknolojisi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/935","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=935"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/935\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":936,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/935\/revisions\/936"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=935"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=935"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yarimada.gen.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=935"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}